Kho hàng tập trung lượng lớn hàng hóa trong một không gian, nên khi xảy ra cháy, đám cháy có thể lan nhanh và gây thiệt hại lớn. Đặc biệt, kho chứa giấy, gỗ, vải, nhựa hoặc hàng hóa dễ cháy càng cần được kiểm soát chặt chẽ từ khâu thiết kế.
Thiết kế PCCC kho hàng vì vậy không chỉ là bố trí bình chữa cháy hay hệ thống báo cháy. Phương án cần tính đến loại hàng, chiều cao lưu trữ, giá kệ, lối thoát nạn và khả năng chữa cháy thực tế. PCCC Ngày Đêm cung cấp giải pháp tư vấn thiết kế PCCC kho hàng theo đặc điểm từng mặt bằng, giúp chủ đầu tư chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.
Kho hàng thuộc diện nào phải thiết kế, thẩm duyệt PCCC?
Theo Phụ lục III ban hành kèm Nghị định 347/2026/NĐ-CP, nhà kho chứa hàng hóa thuộc hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ A, B, C có khối tích từ 15.000 m³ hoặc tổng diện tích sàn từ 2.000 m² trở lên thuộc diện thẩm định thiết kế về PCCC. Quy định này áp dụng khi công trình được xây dựng mới, cải tạo hoặc thay đổi công năng sử dụng.
Điều này có nghĩa, không thể chỉ dựa vào diện tích để xác định một kho có thuộc diện thẩm định hay không. Chủ đầu tư cần xác định đồng thời hạng nguy hiểm cháy, khối tích, tổng diện tích sàn và công năng thực tế của kho trước khi lựa chọn phương án thiết kế.
Với kho không thuộc danh mục phải thẩm định, chủ đầu tư vẫn phải bảo đảm các yêu cầu an toàn PCCC theo công năng và quy mô công trình. Do đó, ngay từ giai đoạn lập phương án, việc tư vấn thiết kế PCCC và rà soát quy định hiện hành sẽ giúp hạn chế sai sót khi xây dựng, cải tạo hoặc đưa kho vào hoạt động.
Các đặc điểm làm tăng rủi ro cháy của kho hàng
Kho hàng thường có kết cấu đơn giản hơn nhà xưởng nhưng lại tập trung lượng lớn hàng hóa trong cùng một không gian. Khi xảy ra sự cố, đám cháy có thể lan nhanh theo các dãy kệ và gây khó khăn cho công tác chữa cháy.
Mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào chiều cao lưu trữ, vật liệu hàng hóa và cách bố trí mặt bằng. Vì vậy, khi thiết kế PCCC kho hàng, cần đánh giá đúng các đặc điểm này để lựa chọn giải pháp báo cháy, chữa cháy và thoát nạn phù hợp.
Không có nguồn nhiệt/máy móc phát sinh (khác với kho xưởng)
Kho hàng thường không có lò, máy gia công hoặc dây chuyền sản xuất tạo nhiệt liên tục như nhà xưởng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa kho không có nguồn gây cháy. Các thiết bị điện, đèn chiếu sáng, tủ điện và thiết bị nâng hạ vẫn có thể phát sinh sự cố.
Xe nâng điện là một nguồn nguy cơ cần được chú ý trong các kho logistics. Đặc biệt, khu vực sạc pin có thể phát sinh nhiệt hoặc sự cố điện nếu thiết bị và hệ thống cấp điện không được quản lý đúng cách.
Vì vậy, thiết kế PCCC không nên chỉ tập trung vào khu vực chứa hàng. Khu vực kỹ thuật, tủ điện và nơi sạc xe nâng cũng cần được xác định vị trí và đánh giá nguy cơ ngay từ giai đoạn thiết kế.
Tải trọng cháy cao do mật độ hàng hóa lớn
Rủi ro cháy của kho phụ thuộc lớn vào số lượng và tính chất hàng hóa được lưu trữ. Các mặt hàng như giấy, carton, gỗ, vải, nhựa và pallet gỗ có thể tạo tải trọng cháy lớn, khiến đám cháy phát triển nhanh khi không được kiểm soát kịp thời.
Không chỉ vật liệu chính, bao bì và vật liệu đóng gói cũng cần được tính đến trong phương án PCCC. Việc xác định đúng loại hàng và phương thức lưu trữ là cơ sở để lựa chọn hệ thống chữa cháy, báo cháy và giải pháp ngăn cháy phù hợp.
Không gian trần cao, khó kiểm soát khói và nhiệt khi cháy
Nhiều kho hàng có chiều cao lớn để tận dụng không gian lưu trữ theo phương đứng. Khi xảy ra cháy, khói và khí nóng có xu hướng tập trung dưới mái, khiến việc phát hiện và kiểm soát đám cháy phức tạp hơn so với không gian có chiều cao thấp.
Chiều cao kho cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn đầu báo và hệ thống chữa cháy. Với kho trần cao, phương án thiết kế cần tính đến khả năng phát hiện cháy sớm và hiệu quả phun chữa cháy tại khu vực có hàng hóa lưu trữ.
Giá kệ cao tầng tạo điều kiện cháy lan theo phương đứng
Hệ thống rack nhiều tầng giúp tăng sức chứa nhưng đồng thời tạo điều kiện cho lửa lan nhanh theo chiều cao. Nếu hàng hóa được xếp sát nhau hoặc chứa nhiều vật liệu dễ cháy, ngọn lửa có thể nhanh chóng lan từ tầng thấp lên các tầng phía trên.
Do đó, thiết kế PCCC kho hàng có giá kệ cao tầng phải xét đến chiều cao lưu trữ và đặc điểm hàng hóa thực tế. Vị trí đầu phun, cấu hình hệ thống chữa cháy và khoảng cách giữa các dãy kệ cần được tính toán theo tiêu chuẩn áp dụng, thay vì sử dụng một khoảng cách cố định cho mọi loại kho.
Mặt bằng kho rộng, khoảng cách thoát nạn có thể lớn
Kho có diện tích lớn thường bố trí nhiều dãy kệ để tối ưu sức chứa. Nếu lối đi không được tổ chức hợp lý, người bên trong có thể mất nhiều thời gian để tiếp cận lối thoát khi khói và nhiệt lan rộng.
Vì vậy, lối đi giữa các dãy kệ cần được duy trì thông thoáng và kết nối hợp lý với các hướng thoát nạn. Phương án thiết kế cũng phải kiểm soát khoảng cách di chuyển đến lối ra, hạn chế tình trạng hàng hóa hoặc thiết bị chiếm dụng đường thoát.
Hệ thống điện và khu vực sạc xe nâng tiềm ẩn nguy cơ cháy
Hệ thống điện trong kho thường phải đáp ứng nhiều thiết bị như chiếu sáng, camera, quạt thông gió, băng tải và máy đóng gói. Nếu dây dẫn, tủ điện hoặc thiết bị bảo vệ không phù hợp với phụ tải, nguy cơ quá nhiệt, chập điện và phát sinh cháy có thể tăng lên.
Khu vực sạc xe nâng cũng cần được đánh giá trong tổng thể phương án PCCC của kho. Việc bố trí thiết bị, nguồn điện và khu vực sạc hợp lý giúp hạn chế sự cố, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát hiện và xử lý cháy ngay từ giai đoạn đầu.
Phân loại hàng hóa theo tính chất cháy – Yếu tố quyết định giải pháp PCCC
Việc phân loại hàng hóa là một trong những bước quan trọng khi thiết kế PCCC kho hàng. Cùng một diện tích kho nhưng loại hàng, vật liệu đóng gói và cách lưu trữ khác nhau có thể tạo ra mức độ nguy hiểm cháy hoàn toàn khác nhau.
Không chỉ xác định hàng hóa có dễ cháy hay không, công ty tư vấn thiết kế PCCC còn phải xem xét tải trọng cháy, chiều cao xếp hàng, loại giá kệ và điều kiện bảo quản. Đây là cơ sở để lựa chọn hệ thống báo cháy, chữa cháy, ngăn cháy và tổ chức thoát nạn phù hợp.
Nhóm hàng không cháy/khó cháy
Nhóm hàng không cháy hoặc khó cháy thường gồm kim loại, kính, gạch, đá, bê tông và một số vật liệu vô cơ. Bản thân các sản phẩm này khó bắt lửa, không dễ duy trì quá trình cháy nên nguy cơ cháy trực tiếp tương đối thấp. Tuy nhiên, mức độ an toàn của kho còn phụ thuộc vào bao bì, pallet và vật liệu đi kèm.
Trong thực tế, carton, giấy, pallet gỗ, màng nhựa hoặc vật liệu đóng gói có thể bắt cháy trước và tạo điều kiện cho đám cháy lan rộng. Vì vậy, thiết kế PCCC kho hàng vẫn phải đánh giá tải trọng cháy, mật độ và chiều cao lưu trữ, hệ thống điện cũng như cách bố trí hàng hóa để lựa chọn giải pháp báo cháy và chữa cháy phù hợp.
Nhóm hàng cháy chậm (giấy, gỗ, vải)
Giấy, carton, gỗ, vải và các sản phẩm từ những vật liệu này thuộc nhóm có khả năng bắt cháy tương đối dễ khi tiếp xúc với nguồn nhiệt hoặc ngọn lửa. Khi được lưu trữ với số lượng lớn, chúng tạo tải trọng cháy cao, đặc biệt khi xếp thành khối hoặc đặt trên giá kệ nhiều tầng. Đám cháy có thể âm ỉ trong thời gian đầu rồi phát triển nhanh khi gặp điều kiện thuận lợi về nhiệt và không khí.
Đối với kho chứa nhóm hàng này, thiết kế PCCC kho hàng cần chú trọng đến chiều cao xếp hàng, mật độ lưu trữ, khoảng cách giữa các dãy kệ và khả năng tiếp cận khi chữa cháy. Hệ thống báo cháy và chữa cháy phải được tính toán theo đặc điểm hàng hóa, phương thức lưu trữ và quy mô kho, nhằm phát hiện sớm và hạn chế cháy lan sang các khu vực khác.
Nhóm hàng cháy nhanh, chất lỏng dễ cháy, hóa chất
Nhóm hàng cháy nhanh, chất lỏng dễ cháy và một số loại hóa chất có mức độ nguy hiểm cao do khả năng bắt lửa và phát triển đám cháy nhanh. Các sản phẩm như dung môi, sơn, nhiên liệu, cồn hoặc một số loại nhựa có thể tạo hơi dễ cháy khi gặp nhiệt, tia lửa điện hoặc nguồn lửa. Khi xảy ra sự cố, đám cháy có thể lan rộng nhanh và tạo nhiệt lượng lớn.
Với nhóm hàng này, thiết kế PCCC kho hàng cần dựa trên tính chất cụ thể của từng loại hàng và điều kiện lưu trữ. Cần xem xét khu vực chứa hàng, hệ thống điện, thông gió, khoảng cách an toàn và khả năng cháy lan để lựa chọn giải pháp báo cháy, chữa cháy và ngăn cháy phù hợp.
Giải pháp thiết kế PCCC theo quy định hiện hành cho từng loại kho hàng
Giải pháp thiết kế PCCC kho hàng không thể áp dụng một cấu hình chung cho mọi công trình. Phương án phải được xác định dựa trên loại hàng hóa, tính chất nguy hiểm cháy, diện tích, khối tích, chiều cao kho, chiều cao lưu trữ và cách bố trí giá kệ.
Đặc biệt, kho có hàng dễ cháy hoặc lưu trữ trên rack cao tầng cần được tính toán kỹ hơn về chữa cháy và kiểm soát cháy lan. Các hệ thống trong hồ sơ thiết kế PCCC cho kho hàng cũng phải được phối hợp đồng bộ để đảm bảo khả năng phát hiện, thoát nạn và xử lý sự cố.
Hệ thống sprinkler cho kho chứa hàng cao tầng (rack storage)
Kho rack có đặc điểm hàng hóa được xếp thành nhiều tầng và thường sử dụng pallet để tăng mật độ lưu trữ. Khi xảy ra cháy, ngọn lửa có thể lan nhanh theo chiều đứng, trong khi các tầng kệ và hàng hóa lại cản trở khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy. Kho càng cao, hàng càng dễ cháy và mật độ lưu trữ càng lớn thì yêu cầu kiểm soát đám cháy càng nghiêm ngặt.
Vì vậy, hệ thống sprinkler phải được tính toán dựa trên loại hàng, vật liệu bao gói, chiều cao lưu trữ, chiều cao giá kệ và cấu hình rack. Không nên sử dụng một khoảng cách đầu phun cố định cho tất cả kho hàng; vị trí và mật độ đầu phun phải được xác định theo tiêu chuẩn thiết kế áp dụng và điều kiện thực tế để bảo đảm nước có thể tác động hiệu quả đến vùng cháy.
Khoang ngăn cháy
Kho hàng có diện tích và khối tích lớn thường chứa lượng hàng hóa rất lớn trong cùng một không gian. Nếu không được phân chia hợp lý, đám cháy tại một vị trí có thể nhanh chóng lan sang các khu vực khác, làm tăng diện tích thiệt hại và gây khó khăn cho công tác chữa cháy.
Với dạng kho này, phương án PCCC cần xem xét diện tích, khối tích, hạng nguy hiểm cháy và bậc chịu lửa của công trình để xác định giải pháp phân khoang phù hợp. Tường, sàn, cửa và các bộ phận ngăn cháy phải đáp ứng yêu cầu tương ứng; đồng thời các vị trí xuyên tường, xuyên sàn của đường ống và cáp kỹ thuật cũng cần được xử lý để không tạo đường lan truyền lửa và khói.
Lối thoát nạn thoát hiểm
Kho hàng có mặt bằng rộng thường bố trí nhiều dãy kệ để tối ưu diện tích lưu trữ. Đây cũng là đặc điểm dễ làm phát sinh các “đường cụt” hoặc khiến người bên trong phải di chuyển quãng đường dài mới tiếp cận được lối ra khi xảy ra cháy.
Do đó, lối đi giữa các dãy kệ cần được tính toán ngay trên mặt bằng thiết kế và duy trì thông thoáng trong quá trình vận hành. Với kho có rack cao hoặc mật độ hàng lớn, cần kiểm soát khoảng cách thoát nạn, vị trí lối ra và hướng di chuyển để người làm việc có thể nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm khi có báo cháy.
Hệ thống báo cháy tự động phù hợp không gian trần cao
Kho trần cao có đặc điểm khói và khí nóng có thể tích tụ ở khu vực phía trên trước khi lan xuống các tầng thấp. Nếu chỉ bố trí thiết bị báo cháy mà không tính đến chiều cao và cấu tạo không gian, khả năng phát hiện cháy sớm có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, hệ thống báo cháy cần được lựa chọn theo chiều cao trần, diện tích kho, kết cấu mái, chiều cao hàng hóa và cách bố trí giá kệ. Với những kho có không gian lớn hoặc rack cao tầng, phương án bố trí đầu báo phải bảo đảm vùng bảo vệ phù hợp và phối hợp với hệ thống chữa cháy để rút ngắn thời gian từ khi phát hiện đến khi xử lý sự cố.
Quy trình thiết kế và thẩm duyệt PCCC kho hàng đúng quy định
Quy trình thiết kế PCCC kho hàng cần bắt đầu từ việc đánh giá đặc điểm công trình và xác định đúng yêu cầu pháp lý. Sau đó, hồ sơ được triển khai, thẩm định và chuyển sang giai đoạn thi công, nghiệm thu theo quy định.
- Bước 1 – Khảo sát, đánh giá hiện trạng và xác định yêu cầu PCCC: Kiểm tra diện tích, khối tích, chiều cao kho, kết cấu, hệ thống điện, lối thoát nạn và phương án bố trí hàng hóa. Đồng thời xác định loại hàng, tính chất cháy, chiều cao lưu trữ, cấu hình giá kệ và kiểm tra công trình có thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC hay không.
- Bước 2 – Lập hồ sơ thiết kế PCCC: Dựa trên kết quả khảo sát, đơn vị tư vấn thiết kế PCCC xây dựng phương án báo cháy, chữa cháy, thoát nạn, ngăn cháy và cấp nước chữa cháy. Hồ sơ cần thể hiện đầy đủ giải pháp kỹ thuật, vị trí thiết bị, đường ống và sự phối hợp giữa các hệ thống theo quy định hiện hành.
- Bước 3 – Thẩm định thiết kế về PCCC: Đối với công trình thuộc diện phải thẩm định, hồ sơ được gửi đến cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra sự phù hợp của giải pháp thiết kế. Nếu có nội dung chưa đáp ứng yêu cầu, đơn vị thiết kế thực hiện điều chỉnh, bổ sung hồ sơ trước khi triển khai các bước tiếp theo.
- Bước 4 – Thi công, nghiệm thu và đưa vào sử dụng: Sau khi hoàn thiện thủ tục thẩm định, hệ thống PCCC được thi công theo hồ sơ đã được phê duyệt hoặc thẩm định. Chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu và hoàn thành các yêu cầu khai báo trên hệ thống dữ liệu PCCC, truyền tin báo cháy trước khi đưa kho vào hoạt động theo quy định.
Lưu ý: Không phải mọi kho hàng đều phải thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế về PCCC. Theo Phụ lục III hiện hành, nhà kho chứa hàng hóa có hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ A, B, C có khối tích từ 15.000 m³ hoặc tổng diện tích sàn từ 2.000 m² trở lên thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC kho hàng.
Vì sao nên chọn PCCC Ngày Đêm để thiết kế PCCC kho hàng?
PCCC Ngày Đêm có hơn 17 năm hoạt động trong lĩnh vực PCCC, đã triển khai hơn 10.000 dự án và có đội ngũ hơn 100 kỹ sư tham gia tư vấn, thiết kế và triển khai hệ thống. Những số liệu này là cơ sở để chủ đầu tư tham khảo khi đánh giá kinh nghiệm và quy mô hoạt động của đơn vị.
Đối với kho hàng, PCCC Ngày Đêm thực hiện khảo sát trực tiếp theo mặt bằng trước khi lên phương án. Đơn vị tập trung đánh giá loại hàng, chiều cao lưu trữ, hệ thống giá kệ, diện tích kho, lối thoát nạn và các khu vực có nguy cơ phát sinh cháy để xây dựng giải pháp phù hợp với từng công trình.
Ngoài thiết kế, PCCC Ngày Đêm còn cung cấp các hạng mục liên quan như tư vấn PCCC, lập hồ sơ thiết kế, hỗ trợ thẩm định, thi công và nghiệm thu hệ thống. Việc thực hiện nhiều công đoạn trong cùng một quy trình giúp chủ đầu tư thuận tiện hơn khi cần điều chỉnh thiết kế hoặc xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai.
Nếu đang chuẩn bị xây dựng hoặc cải tạo kho hàng, chủ đầu tư có thể liên hệ PCCC Ngày Đêm để được khảo sát mặt bằng và tư vấn phương án thiết kế PCCC phù hợp với loại hàng, quy mô và điều kiện thực tế của công trình. Gọi ngay Hotline 0919.29.7776 để được tư vấn và khảo sát miễn phí.
Câu hỏi thường gặp (PAA)
Kho hàng bao nhiêu m² phải thiết kế PCCC?
Không có một mức diện tích chung áp dụng cho mọi kho hàng. Theo Phụ lục III hiện hành, nhà kho chứa hàng hóa có hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ A, B, C từ 2.000 m² tổng diện tích sàn hoặc từ 15.000 m³ khối tích thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC.
Kho chứa hàng dễ cháy cần thêm giải pháp gì?
Kho chứa hàng dễ cháy cần được đánh giá theo loại hàng, tải trọng cháy, chiều cao và phương thức lưu trữ. Tùy đặc điểm kho, phương án có thể phải chú trọng hơn đến sprinkler, báo cháy tự động, ngăn cháy, thoát nạn và kiểm soát nguồn gây cháy.
Chi phí thiết kế PCCC kho hàng bao nhiêu?
Chi phí thiết kế PCCC kho hàng phụ thuộc vào diện tích, loại hàng, chiều cao kho, hệ thống cần thiết kế và mức độ phức tạp của hồ sơ. Vì vậy, cần khảo sát mặt bằng và yêu cầu cụ thể của công trình mới có thể xác định chi phí phù hợp.
Thiết kế PCCC kho hàng cần được xây dựng dựa trên loại hàng hóa, quy mô, chiều cao lưu trữ và đặc điểm vận hành thực tế. Một phương án phù hợp sẽ giúp kiểm soát nguy cơ cháy, hỗ trợ thoát nạn và đáp ứng các yêu cầu PCCC hiện hành.
Nếu cần tư vấn thiết kế PCCC kho hàng, PCCC Ngày Đêm có thể khảo sát theo mặt bằng và đề xuất giải pháp phù hợp với từng công trình. Liên hệ PCCC Ngày Đêm thông qua Hotline 0919.29.7776 để được tư vấn cụ thể trước khi triển khai.
