Quy định huấn luyện PCCC định kỳ đặt ra những yêu cầu cụ thể về đối tượng, thời gian và nội dung đào tạo nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy. Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định này để chủ động tổ chức huấn luyện, duy trì kỹ năng xử lý sự cố và hạn chế vi phạm pháp luật. Cùng PCCC Ngày Đêm tìm hiểu những nội dung quan trọng cần biết trong năm 2026.
Quy định huấn luyện PCCC định kỳ bao lâu một lần?
Theo Điều 29 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, hoạt động huấn luyện và bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC và CNCH được chia thành hai chu kỳ riêng biệt. Cụ thể, quy định huấn luyện PCCC nghiệp vụ được thực hiện định kỳ 5 năm một lần, trong khi bồi dưỡng nghiệp vụ được tổ chức hằng năm đối với các đối tượng thuộc diện quy định.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ hai hoạt động này để tránh nhầm lẫn khi xây dựng kế hoạch đào tạo. Việc hoàn thành khóa huấn luyện ban đầu không đồng nghĩa với việc người tham gia được miễn bồi dưỡng nghiệp vụ trong những năm tiếp theo.
Tần suất thực hiện theo quy định huấn luyện PCCC định kỳ
- Huấn luyện nghiệp vụ PCCC: Thực hiện định kỳ 5 năm một lần đối với các đối tượng thuộc diện phải huấn luyện theo Điều 45 Luật 55/2024/QH15.
- Bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC: Thực hiện hằng năm nhằm cập nhật, củng cố kiến thức và kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Như vậy, khi tìm hiểu quy định huấn luyện PCCC định kỳ, doanh nghiệp cần theo dõi đồng thời cả hai mốc thời gian. Không nên chỉ căn cứ vào ngày hoàn thành khóa học ban đầu để xác định đã đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ đào tạo.
Quy định về thời lượng huấn luyện PCCC theo số buổi học
Bên cạnh tần suất tổ chức, thời lượng đào tạo cũng là nội dung quan trọng doanh nghiệp cần quan tâm khi thực hiện quy định huấn luyện PCCC. Theo Điều 29 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, số giờ huấn luyện và bồi dưỡng được xác định theo từng nhóm đối tượng, căn cứ vào vị trí công tác và nhiệm vụ được giao.
Do đó, doanh nghiệp không nên áp dụng một mức thời lượng chung cho toàn bộ nhân sự. Việc phân loại đúng đối tượng và bố trí thời gian đào tạo phù hợp sẽ giúp chương trình được triển khai hiệu quả, đồng thời bảo đảm tuân thủ quy định huấn luyện PCCC hiện hành.
| Nhóm đối tượng | Huấn luyện nghiệp vụ | Bồi dưỡng nghiệp vụ |
| Người đứng đầu cơ sở, người được phân công nhiệm vụ PCCC, thành viên Đội dân phòng và các nhóm tương ứng | 8–12 giờ | 4–8 giờ |
| Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND cấp xã; thành viên Đội PCCC và CNCH cơ sở | 16–24 giờ | 4–8 giờ |
| Người được phân công kiểm tra PCCC tại cơ sở; thành viên Đội chuyên ngành; người tham gia PCCC, CNCH tình nguyện | 24–32 giờ | 8–12 giờ |
| Người kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ thuộc diện quy định | 24–32 giờ | 8–12 giờ |
Đối với cá nhân kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, doanh nghiệp cần lưu ý quy định bổ sung tại Nghị định 347/2026/NĐ-CP. Theo đó, thời lượng huấn luyện từ 24 đến 32 giờ và bồi dưỡng từ 8 đến 12 giờ.
Việc bảo đảm đủ thời lượng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý. Đây còn là điều kiện để người học tiếp thu kiến thức, thực hành sử dụng phương tiện và làm quen với các tình huống cháy, nổ có thể xảy ra tại cơ sở.
Nội dung quy định huấn luyện PCCC định kỳ chi tiết
Theo Điều 28 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, nội dung quy định huấn luyện PCCC về nghiệp vụ PCCC và CNCH bao gồm kiến thức pháp luật, kiến thức và kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, thoát nạn, cứu người bị nạn và sơ cấp cứu.
Chương trình đào tạo cần kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, bảo đảm phù hợp với nhiệm vụ của từng nhóm đối tượng và đặc điểm nguy hiểm cháy, nổ tại cơ sở. Đây cũng là yêu cầu quan trọng khi doanh nghiệp xây dựng kế hoạch triển khai quy định huấn luyện PCCC cho người lao động.
Nội dung huấn luyện về lý thuyết
Phần lý thuyết trong chương trình huấn luyện PCCC giúp học viên nắm được cơ sở pháp lý, nhận diện nguy cơ cháy, nổ và hiểu rõ trách nhiệm của mình trong công tác PCCC. Các nội dung cần được chú trọng gồm:
Phổ biến quy định pháp luật về PCCC và CNCH: Cập nhật Luật PCCC và CNCH, các nghị định, thông tư hướng dẫn và quy định liên quan đến trách nhiệm của người đứng đầu, lực lượng PCCC tại cơ sở.
Kiến thức cơ bản về phòng cháy, chữa cháy: Tìm hiểu nguyên nhân phát sinh cháy, điều kiện hình thành đám cháy, đặc điểm phát triển của đám cháy và phương pháp chữa cháy phù hợp.
Biện pháp phòng cháy tại cơ sở: Hướng dẫn kiểm soát nguồn lửa, nguồn nhiệt, sử dụng điện an toàn, quản lý vật liệu dễ cháy và duy trì điều kiện an toàn tại khu vực sản xuất, kho hàng, văn phòng.
Nhận diện tính chất nguy hiểm cháy, nổ: Trang bị kiến thức về đặc tính cháy của các loại chất, hàng hóa và vật liệu đang được sử dụng hoặc lưu trữ tại cơ sở.
Xây dựng và thực tập phương án chữa cháy: Hướng dẫn nguyên tắc xây dựng phương án, phân công nhiệm vụ, tổ chức lực lượng và phối hợp xử lý khi xảy ra sự cố.
Nội dung lý thuyết cần được xây dựng theo đặc thù hoạt động của từng đơn vị để bảo đảm tính ứng dụng. Nhà xưởng cần chú trọng nguy cơ cháy từ máy móc, thiết bị điện và nguyên vật liệu sản xuất. Trong khi đó, khách sạn và tòa nhà văn phòng cần quan tâm đến hệ thống cảnh báo, hướng dẫn thoát nạn và sơ tán người tập trung đông, qua đó giúp việc thực hiện quy định huấn luyện PCCC sát với tình huống thực tế.
Nội dung huấn luyện về thực hành
Thực hành là phần quan trọng trong quy định huấn luyện PCCC, giúp học viên chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng xử lý tình huống thực tế. Nội dung cần được tổ chức trực quan, có hướng dẫn cụ thể và bảo đảm an toàn trong suốt quá trình diễn tập.
Thực hành quy trình xử lý khi xảy ra cháy: Học viên được hướng dẫn phát hiện sự cố, phát tín hiệu báo động, thông báo lực lượng chức năng qua số 114, tổ chức cắt điện khi bảo đảm an toàn, hướng dẫn thoát nạn và triển khai chữa cháy ban đầu.
Kỹ năng thoát nạn và cứu người: Hướng dẫn cách di chuyển trong môi trường có khói, sử dụng lối thoát nạn, hỗ trợ người bị thương và thực hiện các biện pháp sơ cứu ban đầu.
Sử dụng phương tiện chữa cháy: Học viên thực hành kiểm tra, bảo quản và sử dụng bình chữa cháy bột ABC, bình CO2, hệ thống họng nước chữa cháy vách tường cùng các phương tiện được trang bị tại cơ sở.
Thực hành xử lý tình huống cháy giả định: Tổ chức các bài tập phù hợp với điều kiện thực tế như cháy thiết bị điện, cháy vật liệu dễ bắt lửa hoặc sự cố cháy tại khu vực lưu trữ hàng hóa. Các bài tập với khay xăng, bình gas hoặc nguồn lửa giả định phải được triển khai theo phương án được chuẩn bị và trong điều kiện an toàn phù hợp.
Thông qua các bài tập thực hành, người tham gia có thể làm quen với cách sử dụng phương tiện và phối hợp với đồng đội khi xử lý sự cố. Việc kết hợp lý thuyết với thực hành giúp quy định huấn luyện PCCC được triển khai sát với đặc điểm hoạt động của cơ sở, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó khi xảy ra cháy, nổ thực tế.
Quy định về hồ sơ và thủ tục tổ chức huấn luyện PCCC định kỳ
Để hoạt động đào tạo được thực hiện đúng quy định, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ thông tin nhân sự và xác định đúng cơ quan, đơn vị có thẩm quyền. Theo Điều 13 Thông tư 36/2025/TT-BCA, việc tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ được thực hiện theo thẩm quyền và trình tự tương ứng với từng nhóm đối tượng.
Các tài liệu cần quan tâm trong quá trình đăng ký và quản lý kết quả gồm:
- Văn bản đăng ký hoặc đề nghị tổ chức huấn luyện theo thủ tục áp dụng.
- Danh sách người tham gia, thông tin cá nhân và nhiệm vụ PCCC được phân công.
- Chương trình, nội dung huấn luyện phù hợp với từng nhóm đối tượng.
- Tài liệu phục vụ quá trình đào tạo và kiểm tra kết quả.
- Văn bản thông báo kết quả huấn luyện, bồi dưỡng sau khi hoàn thành chương trình.
Sau khi học viên hoàn thành khóa học và đáp ứng yêu cầu kiểm tra, cơ quan, đơn vị có thẩm quyền thực hiện thông báo kết quả theo quy định. Doanh nghiệp cần lưu trữ văn bản này để phục vụ công tác quản lý nhân sự và hồ sơ PCCC của cơ sở.
Lưu ý: Mẫu PC21 theo Nghị định 50/2024/NĐ-CP thuộc hệ thống biểu mẫu cũ. Doanh nghiệp không nên mặc định tiếp tục sử dụng mẫu này cho thủ tục huấn luyện theo cơ chế hiện hành. Cần đối chiếu biểu mẫu và yêu cầu hồ sơ tại thời điểm đăng ký.
Quy định về mức xử phạt hành chính khi vi phạm
Việc không thực hiện đúng quy định huấn luyện PCCC định kỳ có thể khiến doanh nghiệp bị xử phạt hành chính. Các trường hợp đáng chú ý gồm không tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ và sử dụng người chưa có kết quả huấn luyện để thực hiện nhiệm vụ PCCC, CNCH.
Hiện nay, căn cứ xử phạt cần áp dụng là Nghị định 106/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 69/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật quy định huấn luyện PCCC và hệ thống văn bản mới, thay vì tiếp tục áp dụng các mức phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
Không tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC hằng năm
Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi không tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC và CNCH hằng năm cho các đối tượng thuộc điểm c, d, đ, e và g khoản 1 Điều 45 Luật 55/2024/QH15 đã được huấn luyện nghiệp vụ sẽ bị xử phạt.
Mức phạt đối với cá nhân từ 4.000.000–6.000.000 đồng. Đối với tổ chức, mức phạt từ 8.000.000–12.000.000 đồng. Ngoài ra, tổ chức vi phạm còn có thể bị buộc thực hiện việc bồi dưỡng nghiệp vụ theo quy định.
Sử dụng người chưa có kết quả huấn luyện thực hiện nhiệm vụ PCCC
Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi sử dụng người thuộc nhóm đối tượng luật định nhưng chưa có văn bản thông báo kết quả huấn luyện để thực hiện nhiệm vụ PCCC và CNCH sẽ bị xử phạt.
Mức phạt đối với cá nhân từ 6.000.000–8.000.000 đồng; đối với tổ chức từ 12.000.000–16.000.000 đồng. Vì vậy, doanh nghiệp cần kiểm tra hồ sơ và kết quả huấn luyện của nhân sự trước khi phân công nhiệm vụ, đồng thời duy trì việc bồi dưỡng theo đúng quy định huấn luyện PCCC định kỳ.
Bảng tổng hợp mức phạt vi phạm
| Hành vi vi phạm | Cá nhân | Tổ chức |
| Không tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ hằng năm | 4–6 triệu đồng | 8–12 triệu đồng |
| Sử dụng người chưa có văn bản thông báo kết quả huấn luyện thực hiện nhiệm vụ | 6–8 triệu đồng | 12–16 triệu đồng |
Theo nguyên tắc tại Điều 5 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân. Doanh nghiệp cần đối chiếu đúng chủ thể và hành vi vi phạm để xác định mức phạt áp dụng.
Quy trình tổ chức huấn luyện PCCC cho doanh nghiệp
Để thực hiện đúng quy định huấn luyện PCCC định kỳ, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý thống nhất, phù hợp với quy mô và đặc thù hoạt động của cơ sở. Quy trình cần bắt đầu từ việc rà soát nhân sự, xác định chương trình đào tạo đến tổ chức huấn luyện và lưu trữ kết quả.
Bước 1: Rà soát đối tượng cần huấn luyện
Doanh nghiệp lập danh sách người đứng đầu cơ sở, thành viên Đội PCCC và CNCH, người được phân công thực hiện nhiệm vụ và các cá nhân thuộc nhóm đối tượng theo Điều 45 Luật 55/2024/QH15.
Cần kiểm tra quyết định phân công nhiệm vụ, danh sách đội PCCC và hồ sơ huấn luyện trước đó. Đây là cơ sở để xác định đúng người cần tham gia và thời điểm phải tổ chức đào tạo theo quy định huấn luyện PCCC định kỳ.
Bước 2: Xác định chương trình và thời lượng đào tạo
Căn cứ Điều 28 và Điều 29 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp xác định nội dung và thời lượng phù hợp với từng nhóm nhân sự.
Đối với nhà xưởng, kho hàng hoặc cơ sở sản xuất, nội dung thực hành nên gắn với nguy cơ cháy thực tế. Các tình huống có thể bao gồm cháy thiết bị điện, cháy nguyên vật liệu và sự cố tại khu vực lưu trữ hàng hóa.
Bước 3: Đăng ký với cơ quan, đơn vị có thẩm quyền
Doanh nghiệp cần xác định đúng cơ quan, đơn vị có thẩm quyền tổ chức huấn luyện cho nhóm đối tượng tương ứng. Sau đó, chuẩn bị danh sách nhân sự và thông tin liên quan để thực hiện thủ tục theo hướng dẫn tại Thông tư 36/2025/TT-BCA.
Việc xác định đúng đơn vị tiếp nhận giúp hạn chế sai sót về thủ tục và tránh tình trạng hoàn thành khóa học nhưng kết quả không đáp ứng yêu cầu pháp lý.
Bước 4: Tổ chức huấn luyện và kiểm tra kết quả
Người tham gia cần hoàn thành chương trình theo nội dung được phân công. Quá trình đào tạo nên kết hợp lý thuyết và thực hành để đánh giá khả năng nhận biết nguy cơ, sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức thoát nạn.
Doanh nghiệp không nên chỉ chú trọng việc điểm danh hoặc hoàn thành số giờ học. Khả năng vận dụng kiến thức của người tham gia mới là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện hiệu quả quy định huấn luyện PCCC định kỳ và ứng phó sự cố.
Bước 5: Tiếp nhận kết quả và lưu trữ hồ sơ
Sau khi hoàn thành khóa học, doanh nghiệp tiếp nhận văn bản thông báo kết quả huấn luyện, bồi dưỡng từ cơ quan, đơn vị có thẩm quyền. Thông tin cần được cập nhật vào hồ sơ quản lý PCCC của cơ sở.
Đồng thời, doanh nghiệp nên ghi nhận thời điểm hoàn thành và xây dựng kế hoạch bồi dưỡng tiếp theo. Cách quản lý này giúp hạn chế bỏ sót nghĩa vụ và thuận tiện khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Những lưu ý khi doanh nghiệp thực hiện huấn luyện PCCC định kỳ
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đã tổ chức đào tạo nhưng vẫn gặp thiếu sót khi rà soát hồ sơ hoặc làm việc với cơ quan kiểm tra. Nguyên nhân thường xuất phát từ việc quản lý nhân sự, kết quả huấn luyện và chu kỳ bồi dưỡng chưa đồng bộ, dẫn đến việc thực hiện quy định huấn luyện PCCC định kỳ chưa đầy đủ.
Một số vấn đề cần đặc biệt chú ý gồm:
Không cập nhật danh sách nhân sự: Thành viên đội PCCC đã nghỉ việc hoặc chuyển bộ phận nhưng chưa được điều chỉnh. Người mới được giao nhiệm vụ chưa được rà soát yêu cầu huấn luyện.
Chỉ tổ chức huấn luyện ban đầu: Doanh nghiệp đã có kết quả huấn luyện nhưng không tiếp tục thực hiện bồi dưỡng hằng năm cho những đối tượng thuộc diện phải bồi dưỡng.
Không lưu văn bản thông báo kết quả: Có danh sách nhân sự tham gia đào tạo nhưng thiếu tài liệu xác nhận kết quả từ cơ quan, đơn vị có thẩm quyền.
Nhầm lẫn giữa huấn luyện và phổ biến kiến thức: Doanh nghiệp cho rằng việc phổ biến nội quy PCCC hoặc hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy nội bộ có thể thay thế hoạt động huấn luyện nghiệp vụ theo Điều 45 Luật 55/2024/QH15.
Không kiểm tra thẩm quyền tổ chức: Đăng ký khóa học với đơn vị chưa được xác định có thẩm quyền thực hiện đối với nhóm đối tượng tương ứng.
Để hạn chế các thiếu sót trên, doanh nghiệp nên xây dựng bảng theo dõi riêng cho từng nhân sự. Bảng cần có họ tên, chức vụ, nhiệm vụ PCCC, thời điểm huấn luyện, kết quả và thời gian dự kiến bồi dưỡng tiếp theo. Đây là cách quản lý thiết thực giúp doanh nghiệp chủ động thực hiện quy định huấn luyện PCCC định kỳ và duy trì hồ sơ đào tạo đầy đủ.
Nắm rõ quy định huấn luyện PCCC định kỳ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng trách nhiệm pháp lý, duy trì kỹ năng ứng phó sự cố và bảo đảm an toàn cho người lao động. Hai mốc thời gian quan trọng cần ghi nhớ là huấn luyện nghiệp vụ 5 năm một lần và bồi dưỡng nghiệp vụ hằng năm đối với các đối tượng thuộc diện quy định.
Bên cạnh việc tổ chức đào tạo đúng thời hạn, doanh nghiệp cần chú trọng rà soát nhân sự, kiểm tra kết quả và lưu trữ đầy đủ hồ sơ. PCCC Ngày Đêm sẵn sàng tư vấn giải pháp an toàn cháy nổ từ khảo sát đến thiết kế, thi công PCCC, hỗ trợ đầy đủ hồ sơ thiết yếu.
