Trạm xăng, cửa hàng xăng dầu là công trình có nguy cơ cháy nổ cao do thường xuyên lưu trữ, kinh doanh các loại nhiên liệu dễ bắt cháy. Vì vậy, thiết kế PCCC trạm xăng, cửa hàng xăng dầu cần được thực hiện bài bản, tính toán phù hợp với quy mô, mặt bằng và đặc thù hoạt động của từng công trình.
PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế hệ thống PCCC trọn gói, chú trọng bố trí thiết bị, giải pháp chữa cháy và thoát nạn phù hợp, đáp ứng yêu cầu an toàn và thuận tiện cho quá trình thẩm duyệt, thi công, nghiệm thu.
Tổng hợp quy chuẩn, tiêu chuẩn khi thiết kế hệ thống PCCC trạm xăng
Thiết kế hệ thống PCCC cho cửa hàng xăng dầu cần được thực hiện dựa trên các quy định pháp luật, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành. Do xăng dầu là chất dễ cháy, dễ phát sinh hơi và có nguy cơ cháy lan cao, phương án thiết kế phải đặc biệt chú trọng đến khoảng cách an toàn, hệ thống báo cháy, chữa cháy, nguồn nước và các phương tiện PCCC phù hợp.
Một số văn bản, quy chuẩn và tiêu chuẩn thường được áp dụng gồm:
- Nghị định 136/2020/NĐ-CP ngày 24/11/2020 của Chính phủ: Quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCCC.
- QCVN 01:2020/BCT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu thiết kế cửa hàng xăng dầu, trong đó quy định các yêu cầu liên quan đến bố trí mặt bằng, khoảng cách an toàn và các điều kiện kỹ thuật nhằm hạn chế nguy cơ cháy nổ.
- QCVN 06:2022/BXD: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình, áp dụng đối với các hạng mục công trình và khu vực phụ trợ thuộc phạm vi điều chỉnh.
- TCVN 2622:1995: Phòng cháy, chống cháy cho nhà và công trình – Yêu cầu thiết kế.
- QCVN 07-6:2016: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về các công trình hạ tầng kỹ thuật – Công trình cấp xăng dầu, khí đốt.
- TCVN 6223:2017: Cửa hàng khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) – Yêu cầu chung về an toàn.
- QCVN 03:2012/BXD: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nguyên tắc phân loại, phân cấp công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật đô thị.
- TCVN 3890:2023: Phòng cháy chữa cháy – Phương tiện PCCC cho nhà và công trình – Trang bị, bố trí.
- TCVN 5738:2021: Phòng cháy, chữa cháy – Hệ thống báo cháy – Yêu cầu kỹ thuật.
- TCVN 4513:1988: Cấp nước bên trong – Yêu cầu thiết kế.
- TCVN 7568-14:2005: Hệ thống báo cháy – Phần 14: Thiết kế, lắp đặt, vận hành và bảo dưỡng hệ thống báo cháy trong nhà và xung quanh tòa nhà.
- TCVN 5740:2009: Phương tiện phòng cháy chữa cháy – Vòi đẩy chữa cháy – Vòi đẩy bằng sợi tổng hợp tráng cao su.
- TCVN 6379:1998: Thiết bị chữa cháy – Trụ nước chữa cháy – Yêu cầu kỹ thuật.
- TCVN 7435-1:2004 – ISO 11602-1:2000: Phòng cháy, chữa cháy – Bình chữa cháy xách tay và xe đẩy chữa cháy – Phần 1: Lựa chọn và bố trí.
Các quy chuẩn, tiêu chuẩn trên là cơ sở để khảo sát, tính toán và lựa chọn giải pháp PCCC phù hợp cho cửa hàng xăng dầu. Tùy quy mô, công suất, mặt bằng, số lượng bể chứa, khu vực kinh doanh và các hạng mục phụ trợ, hồ sơ thiết kế có thể phải áp dụng thêm các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.
Vì vậy, chủ đầu tư nên lựa chọn đơn vị tư vấn có chuyên môn và kinh nghiệm để xác định đúng các quy định áp dụng, hạn chế sai sót trong thiết kế và thuận lợi cho quá trình thẩm duyệt, thi công, nghiệm thu hệ thống PCCC.
Những yêu cầu chung khi thiết kế PCCC cho cửa hàng xăng dầu
Khi thiết kế và xây dựng cửa hàng xăng dầu, cần tuân thủ các yêu cầu về quy hoạch, giao thông, khoảng cách an toàn và phòng cháy chữa cháy. Do xăng dầu là chất dễ cháy, các khu vực như bể chứa, cột bơm, gian bán hàng và đường xe ra vào phải được bố trí hợp lý để hạn chế nguy cơ cháy nổ và cháy lan.
Vị trí xây dựng của cửa hàng xăng dầu
Vị trí xây dựng cửa hàng xăng dầu phải phù hợp với quy hoạch của khu vực, đồng thời đảm bảo an toàn giao thông, an toàn PCCC và vệ sinh môi trường. Công trình, kiến trúc và cách bố trí mặt bằng cũng cần phù hợp với yêu cầu quản lý xây dựng, kiến trúc đô thị tại khu vực.
Đường và bãi đỗ xe ra vào mua, nhập xăng dầu
Đường giao thông và khu vực đỗ xe phải được thiết kế đủ rộng để xe ra vào, quay đầu và nhập xăng dầu thuận tiện, an toàn. Một số yêu cầu cơ bản gồm:
- Đường dành cho một làn xe trong khu vực bãi đỗ có chiều rộng không nhỏ hơn 3,5 m.
- Đường dành cho hai làn xe có chiều rộng không nhỏ hơn 6,5 m.
- Khu vực đỗ xe phục vụ xuất, nhập xăng dầu không sử dụng vật liệu phủ có nhựa đường, nhằm đảm bảo yêu cầu an toàn trong quá trình vận hành.
- Nếu khu vực cột bơm có mái che bán hàng, chiều cao mái che không nhỏ hơn 4,75 m.
Yêu cầu khi cửa hàng xăng dầu tiếp giáp công trình khác
Khi cửa hàng xăng dầu nằm cạnh các công trình xây dựng khác, cần có giải pháp ngăn cách phù hợp để hạn chế nguy cơ cháy lan. Trường hợp sử dụng tường bao kín, tường phải có chiều cao không nhỏ hơn 2,2 m và được làm bằng vật liệu không cháy.
Đối với một số công trình dân dụng hoặc công trình xây dựng khác có bậc chịu lửa I, II, nếu mặt tường hướng về phía cửa hàng xăng dầu là tường ngăn cháy thì có thể không phải bố trí khoảng cách an toàn giữa hai công trình. Tuy nhiên, việc thiết kế vẫn phải đáp ứng các yêu cầu xây dựng và PCCC có liên quan.
Độ cao mái che cột bơm
Đối với cửa hàng có mái che tại khu vực cột bơm, chiều cao mái che bán hàng phải từ 4,75 m trở lên. Việc đảm bảo chiều cao phù hợp giúp tạo không gian thông thoáng và thuận tiện cho phương tiện ra vào, đồng thời đáp ứng yêu cầu an toàn của khu vực kinh doanh xăng dầu.
Gian bán khí dầu mỏ hóa lỏng đóng chai
Nếu cửa hàng xăng dầu có bố trí thêm khu vực kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) đóng chai, khu vực này phải được thiết kế và bố trí theo các yêu cầu an toàn riêng đối với LPG. Chủ đầu tư cần tuân thủ các quy định kỹ thuật áp dụng cho cửa hàng LPG, đặc biệt về vị trí, khoảng cách an toàn, thông gió và phòng cháy chữa cháy.
Khoảng cách giữa các hạng mục trong cửa hàng xăng dầu
Khoảng cách giữa các khu vực trong cửa hàng xăng dầu cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế để hạn chế nguy cơ cháy lan và đảm bảo an toàn khi vận hành. Một số khoảng cách tối thiểu cần lưu ý:
| Hạng mục | Bể chứa đặt ngầm | Cột bơm | Gian bán hàng |
| Bể chứa đặt ngầm | 0,5 m | Không quy định | 2 m |
| Họng nhập kín | Không quy định | Không quy định | 3 m |
| Cột bơm | Không quy định | Không quy định | Không quy định |
| Các hạng mục khác có thể phát sinh tia lửa | 2 m | 2 m | 2 m |
Việc bố trí các hạng mục đúng khoảng cách giúp giảm nguy cơ cháy nổ, hạn chế cháy lan và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chữa cháy, cứu nạn khi xảy ra sự cố. Khi triển khai thực tế, cần đối chiếu đầy đủ quy chuẩn, tiêu chuẩn và hồ sơ thiết kế được áp dụng cho từng cửa hàng xăng dầu.
Yêu cầu đối với bể chứa xăng dầu
Bể chứa là một trong những hạng mục quan trọng cần được tính toán kỹ khi thiết kế PCCC cho cửa hàng xăng dầu. Do xăng dầu dễ cháy và có thể phát sinh hơi gây nguy hiểm, bể chứa phải được làm bằng vật liệu phù hợp và lắp đặt đúng yêu cầu an toàn. Cụ thể:
- Vật liệu làm bể: Bể chứa phải sử dụng vật liệu không cháy và có khả năng chịu được tác động của xăng dầu.
- Không đặt bể nổi trên mặt đất: Bể chứa xăng dầu không được lắp đặt nổi trên mặt đất.
- Không đặt bể trong hoặc dưới gian bán hàng: Bể chứa và hố thao tác không được bố trí bên trong hoặc bên dưới khu vực bán hàng.
- Có biện pháp chống nổi: Khi thiết kế và lắp đặt bể ngầm, cần tính toán khả năng bể bị đẩy nổi do nước ngầm hoặc các yếu tố khác và có biện pháp cố định, chống nổi phù hợp.
- Phủ cát hoặc đất mịn xung quanh bể: Khu vực xung quanh bể phải được phủ bằng cát hoặc đất mịn với chiều dày không nhỏ hơn 0,3 m để bảo vệ bể.
- Bảo vệ bể dưới khu vực xe chạy: Nếu bể được đặt dưới đường hoặc khu vực có phương tiện di chuyển, cần có giải pháp bảo vệ kết cấu để tránh tác động từ tải trọng của xe.
- Kiểm soát tĩnh điện: Đối với bể làm bằng vật liệu không dẫn điện, cần có biện pháp hạn chế và triệt tiêu tĩnh điện trong quá trình nhập, xuất xăng dầu, tránh phát sinh tia lửa gây cháy.
- Chống ăn mòn đối với bể thép: Bể thép lắp đặt ngầm phải được phủ lớp bảo vệ chống ăn mòn phù hợp, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo tiêu chuẩn áp dụng.
Yêu cầu thiết kế đối với cột bơm xăng dầu
Cột bơm là khu vực thường xuyên tiếp xúc với xăng dầu và hơi xăng, đồng thời có nhiều phương tiện ra vào. Vì vậy, khi thiết kế và bố trí cột bơm cần đảm bảo thông thoáng, thuận tiện cho phương tiện di chuyển và hạn chế các yếu tố có thể gây mất an toàn.
Vị trí lắp đặt cột bơm
Cột bơm cần được đặt tại vị trí thông thoáng, thuận tiện cho việc bơm và di chuyển của phương tiện. Trường hợp cột bơm được bố trí trong nhà thì phải đặt trong gian riêng biệt, có giải pháp thông gió phù hợp và cửa ra vào mở theo hướng ra ngoài.
Khu vực xung quanh cột bơm cũng phải có đủ không gian để phương tiện có thể dừng, đỗ và tiếp nhiên liệu dễ dàng mà không gây cản trở cho các phương tiện khác ra vào cửa hàng.
Yêu cầu đối với đảo bơm
Cột bơm phải được lắp đặt trên đảo bơm. Đảo bơm cần được thiết kế với kích thước và cao độ phù hợp, cụ thể:
- Cao độ đảo bơm: Phải cao hơn mặt bằng bãi đỗ xe ít nhất 0,15 m.
- Chiều rộng đảo bơm: Không được nhỏ hơn 1,0 m.
- Khoảng cách đầu đảo bơm: Đầu đảo bơm phải cách mép cột đỡ mái che bán hàng hoặc cột bơm ít nhất 0,5 m.
Việc bố trí đúng vị trí bể chứa và cột bơm không chỉ giúp cửa hàng xăng dầu vận hành thuận tiện mà còn góp phần hạn chế nguy cơ cháy nổ, bảo vệ người và phương tiện, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về an toàn PCCC. Khi triển khai thực tế, cần đối chiếu với quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành và đặc điểm cụ thể của từng công trình.
Phân cấp cửa hàng xăng dầu để thiết kế hệ thống PCCC
Cửa hàng xăng dầu được phân thành 3 cấp dựa trên tổng dung tích chứa xăng dầu. Việc phân cấp giúp xác định quy mô cửa hàng và là cơ sở để lựa chọn, bố trí các hạng mục kỹ thuật, trong đó có hệ thống PCCC, phù hợp với từng loại hình.
| Cấp cửa hàng | Cửa hàng xăng dầu trên mặt đất và cửa hàng xây dựng cố định trên mặt nước (m³) | Cửa hàng xăng dầu trên mặt nước như xà lan, tàu vỏ thép và phương tiện nổi khác (m³) |
| Cấp 1 | Từ 150 đến 210 | Từ 100 đến 200 |
| Cấp 2 | Trên 100 đến dưới 150 | Từ 16 đến dưới 100 |
| Cấp 3 | Không quá 100 | Dưới 16 |
Như vậy, cửa hàng có dung tích chứa càng lớn thì quy mô càng cao và yêu cầu về an toàn, phòng cháy chữa cháy cũng cần được tính toán phù hợp. Khi thiết kế hệ thống PCCC, cần căn cứ vào cấp cửa hàng, dung tích bể chứa, mặt bằng, công năng và các hạng mục thực tế để lựa chọn giải pháp bảo vệ phù hợp.
Dịch vụ tư vấn, thiết kế PCCC trạm xăng, cửa hàng xăng dầu
PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế hệ thống PCCC trạm xăng, cửa hàng xăng dầu theo đặc điểm thực tế của từng công trình. Do xăng dầu là vật liệu dễ cháy, dễ phát sinh hơi và có nguy cơ cháy lan nhanh, việc thiết kế PCCC cần được tính toán kỹ ngay từ đầu, từ mặt bằng, bể chứa, cột bơm đến khu vực nhập xuất nhiên liệu và các hạng mục phụ trợ. Đội ngũ kỹ thuật của PCCC Ngày Đêm tiến hành khảo sát, đánh giá nguy cơ cháy nổ, xác định nhu cầu bảo vệ và đề xuất phương án phù hợp.
Hồ sơ thiết kế được triển khai rõ ràng, chú trọng các hạng mục như hệ thống báo cháy, chữa cháy, cấp nước chữa cháy, bình chữa cháy, họng nước, thiết bị cảnh báo và các giải pháp an toàn liên quan. Phương án được tính toán dựa trên quy mô, dung tích chứa, công năng và đặc điểm vận hành của từng trạm xăng, đồng thời tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC áp dụng. PCCC Ngày Đêm hướng đến giải pháp an toàn, đồng bộ, dễ thi công và tối ưu chi phí, hỗ trợ chủ đầu tư trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, thẩm duyệt và nghiệm thu theo quy định.
Liên hệ PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được tư vấn và khảo sát phương án thiết kế PCCC trạm xăng, cửa hàng xăng dầu phù hợp.
