Thư viện tập trung lượng lớn sách, tài liệu giấy và người sử dụng nên nguy cơ cháy lan, phát sinh khói có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được kiểm soát từ đầu. Thiết kế PCCC thư viện cần đồng bộ giữa hệ thống báo cháy, chữa cháy, thoát nạn và phương tiện PCCC phù hợp quy mô và công năng
Đặc điểm và yêu cầu thiết kế PCCC thư viện
Thư viện là công trình tập trung đông người, có nhiều phòng đọc, kho sách, khu lưu trữ tài liệu và thiết bị điện. Trong đó, giấy, sách, tài liệu lưu trữ và vật liệu nội thất có khả năng bắt cháy, tạo nhiều khói khi xảy ra sự cố. Vì vậy, thiết kế PCCC thư viện phải đồng thời kiểm soát nguy cơ cháy, phát hiện sớm và bảo đảm khả năng thoát nạn an toàn.
Trước khi thiết kế PCCC thư viện, cần khảo sát riêng phòng đọc, kho sách, phòng lưu trữ, khu hành chính, phòng kỹ thuật, khu vực điện và các không gian phụ trợ. Kho sách thường có mật độ vật liệu cháy cao hơn phòng đọc nên cần được đánh giá riêng về tải trọng cháy, giải pháp báo cháy và chữa cháy.
Khi thiết kế PCCC thư viện, cần bảo đảm hành lang, cầu thang và cửa thoát nạn không bị che khuất bởi giá sách, bàn ghế hoặc vật dụng lưu trữ. Các khu vực có nguy cơ cháy cao như kho sách, phòng kỹ thuật nên được xem xét giải pháp ngăn cháy, hạn chế khói và nhiệt lan sang khu vực tập trung người.
Tùy quy mô, công năng và yêu cầu pháp lý, thiết kế PCCC thư viện có thể bao gồm trung tâm báo cháy, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông/còi, đèn báo cháy, bình chữa cháy, họng nước chữa cháy trong nhà và hệ thống chữa cháy tự động. Với khu vực kho sách, phương án chữa cháy phải được tính toán để vừa kiểm soát đám cháy vừa hạn chế thiệt hại đối với tài liệu.
4 Mẫu thiết kế PCCC thư viện theo quy chuẩn QCVN 06
4 mẫu mặt bằng thiết kế hệ thống Phòng cháy chữa cháy (PCCC) thư viện tuân thủ QCVN 06:2022/BXD, có chú thích ký hiệu, sơ đồ nguyên lý hệ thống, ghi chú chung và bảng thống kê thiết bị PCCC.
Mẫu thiết kế PCCC thư viện số 1
Bố cục không gian: Tầng thư viện với các khu vực chính gồm phòng quản lý, phòng làm việc, nhà vệ sinh nữ/nam, giếng thang máy, cầu thang, khu vực đọc sách cho trẻ em, bộ sưu tập sách thiếu nhi, khu vực dành cho thanh thiếu niên, dịch vụ khách hàng, bộ sưu tập sách người lớn, khu vực đọc sách cho người lớn và tiền sảnh.
Hệ thống PCCC cho mẫu thiết kế số 1
Đầu báo khói, đầu báo nhiệt, đầu phun sprinkler (tự động) phân bố đều trong các khu vực.
Bình chữa cháy ABC 4kg và hộp chữa cháy vách tường (vòi chữa, lăng phun, cuộn vòi) bố trí tại các vị trí chiến lược.
Nút nhấn báo cháy, đèn Exit chỉ hướng thoát nạn.
Lối thoát hiểm (đường nét đứt màu xanh lá) dẫn đến các cửa Exit và cầu thang.
Đặc điểm mẫu 1: Có khu vực trẻ em riêng, quầy Customer Service trung tâm, hành lang và khu vực đọc sách người lớn. Bảng thống kê: 10 bình chữa cháy, 6 hộp chữa cháy, 6 nút nhấn, 18 đầu báo khói, 6 đầu báo nhiệt, 28 đầu sprinkler, 7 đèn Exit, 2 tủ PCCC.
Mẫu thiết kế PCCC thư viện số 2
Bố cục không gian: Không gian mở hiện đại với Khu đọc nhóm,quầy tròn, phòng tham khảo, phòng đọc yên tĩnh, khu vực tư vấn, khu vực máy tính, quầy dịch vụ, bức tường ảnh, phòng nghỉ nhân viên, văn phòng riêng, phòng thí nghiệm, phòng xử lý/số hóa, kho vật tư, quầy mượn/trả 1 & 2, góc đọc sách, nhà vệ sinh cho người khuyết tật.
Hệ thống PCCC cho mẫu thiết kế số 2
Đầu báo khói, đầu báo nhiệt, sprinkler tự động bố trí dày đặc.
Bình chữa cháy và hộp chữa cháy (ký hiệu FF) tại nhiều vị trí.
Đèn Exit và lối thoát hiểm (mũi tên xanh) dẫn đến các cửa chính và phụ (PCCC Main Entry).
Có khu vực ngoài trời (Khu đọc ngoài trời) và hành lang rộng.
Đặc điểm thiết kế 2: Thiết kế linh hoạt, có quầy check-out, khu máy tính, phòng yên tĩnh và khu vực nhân viên. Bảng thống kê: 10 bình chữa cháy, 6 hộp chữa cháy, 6 nút nhấn, 18 đầu báo khói, 6 đầu báo nhiệt, 32 đầu sprinkler, 6 đèn Exit, 2 tủ PCCC.
Mẫu 3 mặt bằng thiết kế PCCC
Bố cục không gian: Khu học nhóm, Kệ sách, Bàn tra cứu, Thảm đọc sách (vòng tròn trung tâm), Khu máy tính, Góc đọc trẻ em, Thảm trẻ em, Kệ trẻ em, Tủ lưu trữ, Bàn đọc.
Hệ thống PCCC mẫu thiết kế số 3
Đầu báo khói, đầu báo nhiệt, sprinkler tự động phân bố toàn bộ mặt bằng.
Bình chữa cháy ABC 4kg tại các góc và khu vực quan trọng.
Đèn Exit và lối thoát hiểm (đường nét đứt xanh) dẫn đến các cửa Exit.
Có khu vực trẻ em riêng biệt với thảm và góc đọc.
Đặc điểm mẫu 3: tập trung vào không gian mở, khu máy tính và khu trẻ em. Bảng thống kê: 10 bình chữa cháy, 4 hộp chữa cháy, 2 nút nhấn, 12 đầu báo khói, 6 đầu báo nhiệt, 18 đầu sprinkler, 3 đèn Exit.
Mẫu 4 mặt bằng thiết kế PCCC thư viện
Bố cục không gian: Khu đọc bàn học, Khu trung tâm, Khu đọc yên tĩnh, Khu trẻ em, Khu đọc nhóm, Quầy phục vụ, Kệ sách tham khảo, Phòng họp nhỏ, Kho, WC Nam/Nữ, Phòng kỹ thuật, Thang bộ, Lối thoát hiểm phụ.
Hệ thống PCCC mẫu 4
Đầu báo khói, đầu báo nhiệt, sprinkler tự động bố trí đều.
Bình chữa cháy và hộp chữa cháy (FF) tại nhiều vị trí, đặc biệt gần thang bộ và khu trung tâm.
Đèn Exit và lối thoát hiểm (mũi tên xanh) dẫn đến các cửa Exit chính và phụ.
Có khu vực trẻ em riêng và không gian họp nhỏ.
Đặc điểm mẫu 4: Bố trí rõ ràng các khu chức năng, có thang bộ và nhiều lối thoát. Bảng thống kê: 12 bình chữa cháy, 6 hộp chữa cháy, 8 nút nhấn, 28 đầu báo khói, 6 đầu báo nhiệt, 6 đèn Exit, 4 tủ PCCC.
Cập nhật mới QCVN & TCVN thiết kế PCCC thư viện
Hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC đã có nhiều thay đổi trong giai đoạn 2025–2026. Vì vậy, hồ sơ thiết kế PCCC thư viện không nên chỉ sử dụng các tài liệu cũ mà cần rà soát văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm lập hồ sơ, đặc biệt đối với công trình xây mới, cải tạo hoặc thay đổi công năng.
QCVN 10:2025/BCA – quy định mới về trang bị phương tiện PCCC
Từ ngày 30/12/2025, Thông tư 103/2025/TT-BCA ban hành QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện PCCC và CNCH cho nhà, công trình chính thức có hiệu lực. Quy chuẩn áp dụng đối với công trình xây dựng mới cũng như một số trường hợp cải tạo, thay đổi quy mô, công năng hoặc hạng nguy hiểm cháy.
Do đó, khi thiết kế PCCC, đơn vị tư vấn cần đối chiếu quy mô, công năng và đặc điểm từng khu vực để xác định danh mục, số lượng và vị trí phương tiện PCCC. Đối với công trình đã có hồ sơ được thẩm duyệt, thẩm định trước thời điểm QCVN mới có hiệu lực, việc áp dụng cần xem xét theo quy định chuyển tiếp của chính quy chuẩn.
QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023
QCVN 06:2022/BXD quy định các yêu cầu về an toàn cháy cho nhà và công trình, trong đó có những nội dung liên quan đến lối thoát nạn, giải pháp ngăn cháy, cấu kiện và các điều kiện an toàn cháy. Sửa đổi 1:2023 được ban hành nhằm bổ sung, điều chỉnh một số yêu cầu kỹ thuật phù hợp với đặc thù công trình.
Với thiết kế PCCC thư viện, QCVN 06 đặc biệt quan trọng khi xác định giải pháp thoát nạn và phân chia khu vực có nguy cơ cháy. Chẳng hạn, Sửa đổi 1:2023 bổ sung các quy định liên quan đến việc bố trí khu vực để xe, kho hạng A, B, C tại tầng có lối thoát nạn ra ngoài nhà.
TCVN 3890:2023 và các tiêu chuẩn hệ thống PCCC
TCVN 3890:2023 được sử dụng làm cơ sở kỹ thuật để xác định việc trang bị, bố trí phương tiện PCCC cho nhà và công trình. Khi thiết kế PCCC thư viện, tiêu chuẩn này cần được đối chiếu cùng QCVN 10:2025/BCA để xây dựng danh mục thiết bị phù hợp với quy mô và công năng thực tế.
Đối với hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt, TCVN 7336:2021 hiện vẫn được VSQI ghi nhận là tiêu chuẩn còn hiệu lực và quy định yêu cầu thiết kế, lắp đặt hệ thống.
TCVN 7568-14:2025 thay thế TCVN 5738:2021
Một điểm cần đặc biệt lưu ý khi lập hồ sơ thiết kế PCCC thư viện là TCVN 5738:2021 về hệ thống báo cháy tự động đã hết hiệu lực và được thay thế bằng TCVN 7568-14:2025 – Hệ thống báo cháy, Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
Việc cập nhật tiêu chuẩn giúp hồ sơ tránh sử dụng căn cứ kỹ thuật đã bị thay thế, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về hệ thống báo cháy được xem xét theo tiêu chuẩn mới. Vì vậy, đơn vị thực hiện thiết kế PCCC thư viện cần kiểm tra hiệu lực của từng TCVN trước khi phát hành bản vẽ và thuyết minh.
Bản vẽ thiết kế PCCC thư viện gồm những gì?
Một bộ hồ sơ thiết kế PCCC thư viện cần thể hiện đầy đủ vị trí thiết bị, tuyến đường ống, tuyến cáp, nguồn cấp, khu vực bảo vệ và các thông số kỹ thuật cần thiết. Nội dung bản vẽ có thể thay đổi theo quy mô, số tầng, diện tích và hệ thống PCCC được yêu cầu.
Bản vẽ mặt bằng hệ thống báo cháy thư viện
Bản vẽ báo cháy thể hiện vị trí đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy, chuông/còi, đèn báo cháy và tủ trung tâm. Khi thiết kế PCCC thư viện, kỹ sư cần thể hiện rõ phạm vi bảo vệ của từng thiết bị, tuyến cáp tín hiệu và cách phân chia khu vực/zone. Phòng đọc, kho sách, hành lang, cầu thang, phòng kỹ thuật và các không gian phụ trợ cần được xem xét theo đặc điểm sử dụng thực tế. Bản vẽ cũng cần thể hiện cao độ hoặc vị trí lắp đặt khi cần thiết để đội thi công có thể triển khai chính xác. Với thư viện nhiều tầng, các tầng thường được thể hiện thành từng mặt bằng riêng để thuận tiện kiểm tra và nghiệm thu.
Bản vẽ hệ thống chữa cháy bằng nước thư viện
Nếu công trình được yêu cầu hệ thống chữa cháy bằng nước, hồ sơ thiết kế PCCC thư viện cần thể hiện mặt bằng bố trí sprinkler, họng nước chữa cháy, đường ống, van, tủ/hộp chữa cháy và các thiết bị liên quan. Sơ đồ nguyên lý cần mô tả mối liên hệ giữa bể nước, cụm bơm, đường ống chính và các khu vực được bảo vệ. Đối với sprinkler, kỹ sư phải tính toán phạm vi bảo vệ, đường kính ống, lưu lượng và áp lực theo giải pháp được lựa chọn. TCVN 7336:2021 quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt, do đó cần được đối chiếu khi triển khai phần này.
Bản vẽ bố trí phương tiện chữa cháy và thoát nạn thư viện
Bản vẽ thiết kế PCCC thư viện cần thể hiện vị trí bình chữa cháy, tủ/họng nước chữa cháy, đèn EXIT, đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn thoát nạn và các phương tiện CNCH theo yêu cầu của công trình. Các thiết bị phải được bố trí ở vị trí dễ nhận biết, dễ tiếp cận nhưng không cản trở lối đi. Đồng thời, bản vẽ cần thể hiện hướng thoát nạn từ phòng đọc, kho sách và các khu vực tập trung người đến lối ra an toàn. Đây là cơ sở để đối chiếu giữa hồ sơ thiết kế và thực tế thi công, hạn chế tình trạng thiết bị được lắp đủ số lượng nhưng đặt sai vị trí hoặc bị che khuất.
Sơ đồ nguyên lý và bản vẽ chi tiết hệ thống PCCC thư viện
Ngoài mặt bằng, hồ sơ thiết kế PCCC thư viện thường cần có sơ đồ nguyên lý của hệ thống báo cháy, chữa cháy, cấp nguồn và các kết nối điều khiển liên quan. Bản vẽ chi tiết có thể thể hiện cấu tạo tủ chữa cháy, cụm bơm, giá treo đường ống, đấu nối thiết bị hoặc các vị trí đặc biệt của công trình. Các thông số như đường kính ống, chủng loại cáp, thiết bị, cao độ lắp đặt và ký hiệu phải thống nhất giữa bản vẽ, thuyết minh và bảng thống kê. Điều này giúp quá trình thi công, kiểm tra và nghiệm thu hạn chế sai lệch giữa hồ sơ và thực tế.
Tiêu chuẩn đạt nghiệm thu PCCC thư viện
Để được nghiệm thu, công trình không chỉ cần có đầy đủ thiết bị mà hệ thống thực tế phải phù hợp với hồ sơ thiết kế được chấp thuận và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho công trình. Với thiết kế PCCC thư viện, quá trình nghiệm thu cần kiểm tra cả thiết bị, đường dây, đường ống, nguồn điện, nguồn nước và khả năng hoạt động đồng bộ.
Các đầu báo, nút nhấn, chuông/còi, đèn báo và tủ trung tâm phải được kiểm tra khả năng hoạt động. Khi kích hoạt thiết bị đầu vào, tín hiệu phải được truyền về trung tâm và phát cảnh báo đúng khu vực. Hồ sơ thiết kế PCCC thư viện cũng cần được đối chiếu với vị trí lắp đặt thực tế để xác định thiết bị đã thi công đúng chủng loại, số lượng và vị trí hay chưa.
Đối với hệ thống chữa cháy bằng nước, cần kiểm tra tình trạng đường ống, van, họng nước, bơm và các thiết bị liên quan. Đồng thời thực hiện các phép thử theo yêu cầu của hồ sơ kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng. TCVN 7336:2021 hiện quy định các yêu cầu thiết kế , lắp đặt đối với hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt.
Lối thoát nạn phải thông thoáng, biển EXIT và đèn chiếu sáng sự cố hoạt động, bình chữa cháy và các phương tiện PCCC được bố trí đúng vị trí. Việc kiểm tra cần thực hiện theo hồ sơ thiết kế PCCC thư viện, đồng thời đối chiếu các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành và yêu cầu cụ thể của cơ quan có thẩm quyền đối với công trình.
Lưu ý: Với công trình thư viện đang lập hồ sơ trong năm 2026, nên rà soát văn bản hiện hành ngay tại thời điểm thiết kế thay vì sao chép bộ tiêu chuẩn từ hồ sơ cũ. Đặc biệt, QCVN 10:2025/BCA đã có hiệu lực từ 30/12/2025 và TCVN 5738:2021 đã được thay thế bằng TCVN 7568-14:2025
PCCC Ngày Đêm tư vấn thiết kế PCCC thư viện miễn phí
Thư viện có đặc thù nhiều phòng đọc, kho sách, khu lưu trữ và không gian tập trung đông người nên phương án PCCC cần được tính toán theo đúng công năng và quy mô thực tế. PCCC Ngày Đêm tư vấn thiết kế PCCC thư viện miễn phí, hỗ trợ chủ đầu tư khảo sát hiện trạng, xác định nguy cơ cháy và đề xuất giải pháp phù hợp ngay từ bước đầu.
Khảo sát và tư vấn phương án phù hợp
Đội ngũ kỹ thuật khảo sát diện tích, số tầng, công năng sử dụng, vị trí kho sách, lối thoát nạn và hệ thống PCCC hiện hữu. Từ đó, PCCC Ngày Đêm tư vấn phương án báo cháy, chữa cháy, thoát nạn và bố trí phương tiện PCCC phù hợp với từng khu vực.
Hỗ trợ lên phương án và bản vẽ PCCC
Sau khi khảo sát, kỹ sư có thể tư vấn cách bố trí đầu báo, nút nhấn, chuông đèn báo cháy, bình chữa cháy, họng nước, sprinkler và các thiết bị cần thiết. Phương án được cân đối giữa yêu cầu kỹ thuật, khả năng thi công và ngân sách đầu tư, hạn chế phát sinh chi phí do phải thay đổi thiết kế trong quá trình thi công.
Tư vấn tiêu chuẩn và nghiệm thu
PCCC Ngày Đêm hỗ trợ chủ đầu tư rà soát các quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC đang áp dụng cho công trình, đồng thời tư vấn những yêu cầu cần chuẩn bị trước khi thi công và nghiệm thu. Việc chuẩn hóa hồ sơ ngay từ đầu giúp hạn chế sai lệch giữa bản vẽ và thực tế, tạo thuận lợi cho quá trình kiểm tra hệ thống sau khi hoàn thiện. Liên hệ PCCC Ngày Đêm để được tư vấn thiết kế PCCC thư viện miễn phí, khảo sát thực tế và đề xuất phương án phù hợp với quy mô công trình.
