Thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường là giải pháp cung cấp nước chữa cháy trực tiếp tại các khu vực trong và xung quanh công trình khi xảy ra sự cố. Hệ thống gồm họng nước, cuộn vòi, lăng phun, đường ống, van và nguồn cấp nước được tính toán đồng bộ về lưu lượng, áp lực và phạm vi bảo vệ. Việc thiết kế đúng kỹ thuật giúp hệ thống hoạt động ổn định và đáp ứng yêu cầu PCCC của công trình.
Tìm hiểu đôi nét về hệ thống chữa cháy vách tường
Hệ thống chữa cháy vách tường là gì?
Hệ thống chữa cháy vách tường là hệ thống cấp nước chữa cháy được lắp đặt cố định trong công trình, với các họng nước và thiết bị chữa cháy bố trí tại những vị trí thuận tiện như hành lang, sảnh, khu vực cầu thang hoặc dọc theo vách tường.
Hệ thống chữa cháy vách tường thường gồm nguồn nước chữa cháy, máy bơm, đường ống, van, tủ/hộp chữa cháy, cuộn vòi và lăng phun. Khi xảy ra sự cố, người tại công trình có thể mở van, triển khai vòi và phun nước trực tiếp vào đám cháy.
Nhờ khả năng cung cấp nước nhanh tại chỗ, hệ thống giúp hỗ trợ kiểm soát và dập tắt đám cháy trong giai đoạn đầu, hạn chế nguy cơ cháy lan trước khi lực lượng PCCC chuyên nghiệp đến hiện trường.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống chữa cháy vách tường
Hệ thống chữa cháy vách tường hoạt động dựa trên nguyên tắc duy trì áp lực nước trong đường ống và tự động cấp nước khi áp suất giảm. Quá trình vận hành có thể được hiểu qua 3 trạng thái chính:
+ Trạng thái thường trực: Khi chưa xảy ra cháy, đường ống luôn được duy trì đầy nước và có áp lực theo thiết kế. Nếu áp suất giảm nhẹ do rò rỉ hoặc hao hụt nước, bơm bù áp sẽ tự động hoạt động để bổ sung nước và đưa áp suất về mức cần thiết. Sau khi áp suất ổn định, bơm bù áp sẽ dừng.
+ Trạng thái khi xảy ra cháy: Khi phát hiện đám cháy, người sử dụng mở van tại tủ/hộp chữa cháy vách tường và triển khai vòi, lăng phun. Lượng nước chảy ra làm áp suất trong đường ống giảm. Công tắc áp lực nhận biết sự thay đổi này và gửi tín hiệu đến tủ điều khiển để khởi động máy bơm chữa cháy. Máy bơm lấy nước từ bể chữa cháy và đưa nước qua hệ thống đường ống đến họng nước, cung cấp đủ lưu lượng và áp lực để phun vào khu vực cháy. Tùy thiết kế, hệ thống có thể bố trí bơm điện chính và bơm diesel dự phòng để duy trì khả năng cấp nước khi nguồn điện gặp sự cố.
+ Trạng thái phục hồi: Sau khi đám cháy được xử lý, người vận hành đóng van tại họng nước và thực hiện quy trình dừng máy bơm theo thiết kế. Hệ thống được kiểm tra, bổ sung nước và khôi phục áp lực cần thiết. Cuối cùng, tủ điều khiển được đưa về chế độ tự động, sẵn sàng hoạt động khi có sự cố tiếp theo.
Tiêu chuẩn chung khi thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường
Khi thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về mặt kỹ thuật cũng như tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn, tiêu chuẩn pháp luật về PCCC. Tùy thuộc mỗi công trình cụ thể mà có những yêu cầu cũng như những tiêu chuẩn riêng cần áp dụng khi thiết kế.
Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024
Luật số 55/2024/QH15 là cơ sở pháp lý chung về công tác PCCC và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực từ 01/07/2025. Khi thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường, các yêu cầu về bảo đảm an toàn PCCC của công trình phải được xem xét theo quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn hiện hành.
QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023
Đây là quy chuẩn quan trọng về an toàn cháy cho nhà và công trình. Khi thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường, cần đối chiếu các yêu cầu về cấp nước chữa cháy, họng nước chữa cháy trong nhà, điều kiện an toàn cháy và đặc điểm của từng loại công trình. Sửa đổi 1:2023 có hiệu lực từ 01/12/2023.
TCVN 3890:2023
TCVN 3890:2023 quy định về trang bị và bố trí phương tiện, hệ thống PCCC cho nhà và công trình. Tiêu chuẩn này được áp dụng khi xác định công trình cần trang bị hệ thống chữa cháy nào, phạm vi trang bị và cách bố trí phương tiện PCCC. Tiêu chuẩn hiện còn hiệu lực và thay thế TCVN 3890:2009.
TCVN 5760:1993
TCVN 5760:1993 quy định các yêu cầu chung về thiết kế, lắp đặt và sử dụng hệ thống chữa cháy. Tiêu chuẩn áp dụng cho nhiều loại công trình như nhà máy, xí nghiệp, kho tàng, trụ sở và nhà ở, đồng thời là một trong các tiêu chuẩn được TCVN 3890:2023 viện dẫn.
Tiêu chuẩn cấp nước và các tiêu chuẩn chuyên ngành liên quan
Tùy đặc điểm công trình, hồ sơ thiết kế có thể phải kết hợp thêm các tiêu chuẩn về cấp nước bên trong, máy bơm, đường ống, thiết bị chữa cháy và yêu cầu PCCC chuyên ngành. Vì vậy, không nên áp dụng một thông số cố định cho tất cả hệ thống chữa cháy vách tường
Thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường gồm những bộ phần nào?
Hệ thống chữa cháy vách tường gồm nhiều bộ phận phối hợp với nhau để bảo đảm nước được cấp đủ lưu lượng và áp lực khi có sự cố.
Khi thiết kế cần tính toán đầy đủ cho các bộ phận sau:
Nguồn nước chữa cháy
Nguồn nước là bộ phận cung cấp nước cho toàn bộ hệ thống chữa cháy vách tường. Tùy quy mô công trình, nguồn nước có thể được lấy từ bể nước chữa cháy, bể chứa kết hợp hoặc nguồn nước phù hợp khác. Dung tích nguồn nước cần được tính toán theo nhu cầu chữa cháy và thời gian cấp nước theo thiết kế.
Máy bơm chữa cháy
Máy bơm có nhiệm vụ tạo lưu lượng và áp lực nước cần thiết để đưa nước từ nguồn chứa đến các họng chữa cháy. Một hệ thống thường có bơm chữa cháy chính, bơm dự phòng và bơm bù áp tùy yêu cầu của công trình. Công suất và cột áp của bơm phải được tính toán dựa trên điều kiện thủy lực của hệ thống.
Đường ống cấp nước chữa cháy
Đường ống tạo thành mạng lưới dẫn nước từ máy bơm đến các họng chữa cháy vách tường. Hệ thống có thể gồm ống trục đứng, ống nhánh và các tuyến ống phân phối đến từng khu vực. Đường kính ống được tính toán để bảo đảm lưu lượng, áp lực và hạn chế tổn thất nước trong quá trình vận hành.
Tủ hoặc hộp chữa cháy vách tường
Tủ chữa cháy được bố trí tại những vị trí thuận tiện tiếp cận như hành lang, sảnh, khu vực cầu thang. Bên trong thường chứa các thiết bị như van góc, cuộn vòi và lăng phun, giúp người sử dụng nhanh chóng triển khai chữa cháy khi có sự cố.
Họng nước chữa cháy
Họng nước là vị trí lấy nước trực tiếp để chữa cháy. Họng được kết nối với đường ống cấp nước và bố trí sao cho phạm vi phun nước đáp ứng khu vực cần bảo vệ. Số lượng, vị trí và yêu cầu về lưu lượng, áp lực phải được xác định dựa trên quy mô và đặc điểm của công trình.
Vòi chữa cháy và lăng phun
Vòi chữa cháy dẫn nước từ họng đến vị trí xảy ra cháy, trong khi lăng phun giúp tạo tia nước với hình dạng và lưu lượng phù hợp. Hai thiết bị này thường được đặt trong tủ/hộp chữa cháy để thuận tiện lấy ra và sử dụng khi cần.
Van và thiết bị phụ trợ
Hệ thống còn có các loại van khóa, van một chiều, van báo động, van xả khí, van xả nước, đồng hồ áp lực và các phụ kiện đường ống tùy cấu hình. Những thiết bị này giúp kiểm soát dòng nước, duy trì áp lực và hỗ trợ kiểm tra, vận hành, bảo trì hệ thống.
Tủ điều khiển và thiết bị giám sát
Tủ điều khiển có nhiệm vụ điều khiển hoạt động của máy bơm và nhận tín hiệu từ các thiết bị liên quan. Hệ thống có thể kết hợp công tắc áp lực, cảm biến hoặc thiết bị giám sát để phát hiện sự thay đổi áp suất và điều khiển bơm theo thiết kế. Nhờ đó, hệ thống có thể duy trì trạng thái sẵn sàng và nhanh chóng cấp nước khi họng chữa cháy được sử dụng.
Thiết kế, thi công hệ thống chữa cháy vách tường cần lưu ý điều gì?
Khi thiết kế và thi công hệ thống chữa cháy vách tường, cần lưu ý các nội dung sau:
- Khảo sát công trình trước khi thiết kế: Xác định công năng, diện tích, số tầng, chiều cao, kết cấu và mức độ nguy hiểm cháy của từng khu vực.
- Xác định phạm vi bảo vệ: Bố trí họng nước và tủ chữa cháy sao cho thuận tiện tiếp cận, đáp ứng phạm vi bảo vệ theo thiết kế.
- Tính toán lưu lượng và áp lực: Xác định số họng hoạt động đồng thời, lưu lượng nước và áp lực tại vị trí bất lợi nhất.
- Tính toán bơm chữa cháy: Lựa chọn bơm chính, bơm dự phòng và bơm bù áp có lưu lượng, cột áp phù hợp với hệ thống.
- Tính toán dung tích bể nước: Bảo đảm nguồn nước dự trữ đáp ứng nhu cầu chữa cháy theo yêu cầu áp dụng cho công trình.
- Lựa chọn đường ống phù hợp: Tính toán đường kính ống, tuyến ống và tổn thất áp lực để bảo đảm nước đến được các họng chữa cháy.
- Bố trí tủ/hộp chữa cháy hợp lý: Tủ cần đặt tại vị trí dễ nhìn, dễ tiếp cận, không bị che khuất hoặc cản trở khi sử dụng.
- Lựa chọn thiết bị đúng thông số: Vòi, lăng phun, van, họng nước, đồng hồ áp lực và các phụ kiện phải phù hợp với thiết kế.
- Thi công đúng bản vẽ: Không tự ý thay đổi vị trí họng nước, đường ống, kích thước ống hoặc chủng loại thiết bị khi chưa có phương án điều chỉnh phù hợp.
- Kiểm tra hệ thống sau lắp đặt: Thực hiện thử áp đường ống, kiểm tra lưu lượng, áp lực và khả năng hoạt động của máy bơm, họng nước và các thiết bị liên quan.
- Đảm bảo thuận tiện bảo trì: Bố trí van, máy bơm, tủ chữa cháy và đường ống ở vị trí dễ kiểm tra, bảo dưỡng và xử lý khi có sự cố.
- Đối chiếu quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành: Hồ sơ thiết kế và thi công cần phù hợp với các quy định PCCC áp dụng cho loại hình và quy mô công trình, tránh tình trạng phải sửa đổi khi kiểm tra, nghiệm thu.
Đơn vị thi công, thiết kế hệ thống chữa cháy vách tường đạt chuẩn
Để hệ thống chữa cháy vách tường hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và hạn chế sai sót trong quá trình nghiệm thu, chủ đầu tư nên lựa chọn đơn vị thiết kế, thi công PCCC có kinh nghiệm và năng lực chuyên môn như PCCC Ngày Đêm.
PCCC Ngày Đêm là đơn vị cung cấp dịch vụ thiết kế, thi công hệ thống chữa cháy vách tường cho nhà xưởng, nhà máy, kho hàng, chung cư, tòa nhà, trung tâm thương mại, trường học, bệnh viện và nhiều loại công trình khác.
Với 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực PCCC, đơn vị có đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên được đào tạo bài bản, có chứng chỉ chuyên môn phù hợp, am hiểu các yêu cầu kỹ thuật và quy định về phòng cháy chữa cháy. Mỗi công trình đều được khảo sát thực tế trước khi lên phương án, từ đó tính toán lưu lượng, áp lực, dung tích bể, công suất máy bơm, đường kính đường ống và vị trí bố trí họng nước phù hợp.
Một ưu điểm của PCCC Ngày Đêm là khả năng triển khai đồng bộ từ tư vấn, thiết kế, cung cấp thiết bị đến thi công, kiểm tra và hỗ trợ nghiệm thu. Bản vẽ được xây dựng dựa trên đặc điểm thực tế của từng công trình, hạn chế tình trạng bố trí thiếu họng nước, đường ống không đủ áp lực hoặc phải điều chỉnh nhiều lần trong quá trình thi công.
Đội ngũ kỹ thuật trực tiếp giám sát và kiểm tra các hạng mục, bảo đảm hệ thống được lắp đặt đúng thiết kế, vận hành ổn định và thuận tiện cho công tác bảo trì sau này. PCCC Ngày Đêm cũng hỗ trợ chủ đầu tư trong quá trình hoàn thiện hồ sơ và xử lý các vấn đề kỹ thuật liên quan đến PCCC.
Nếu đang tìm đơn vị thiết kế và thi công hệ thống chữa cháy vách tường chuyên nghiệp, hãy liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được tư vấn giải pháp phù hợp và báo giá chi tiết cho công trình.
