Hệ thống PCCC, thiết bị phòng cháy chữa cháy gồm những gì

Trong hơn 15 năm tư vấn và giám sát hệ thống PCCC cho hàng trăm công trình từ chung cư mini đến nhà máy sản xuất lớn trên toàn quốc tại nhà thầu PCCC Ngày Đêm.

Hầu hết các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng đều xuất phát từ việc thiếu hoặc trang bị không đúng thiết bị PCCC. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều chủ đầu tư sau khi xảy ra sự cố mới hỏi “thiết bị PCCC gồm những gì?”.

Thiết bị PCCC gồm những gì? 

Thiết bị PCCC phổ biến gồm: bình chữa cháy bột ABC & CO₂, hệ thống báo cháy tự động (đầu báo + trung tâm), sprinkler, vòi họng cứu hỏa, mặt nạ chống khói, đèn exit, chăn chống cháy… Mỗi loại công trình (nhà máy, chung cư, khách sạn, kho xưởng) sẽ có danh mục bắt buộc khác nhau theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP.

Thiết bị chữa cháy 

Đây là nhóm được sử dụng nhiều nhất trong thực tế.

• Bình chữa cháy xách tay: Trong mọi công trình tôi đều ưu tiên bình bột ABC đa năng (1kg, 2kg, 3kg, 5kg). Thực tế tại một nhà máy may mặc ở Hà Nam, chỉ cần 4 bình ABC đã dập tắt đám cháy khởi nguồn từ máy may điện.

>Bình CO₂ lại cực kỳ quan trọng cho phòng server và tủ điện –  bình CO₂ có thể cứu cả hệ thống máy tính trị giá hàng trăm triệu đồng mà không để lại bất kỳ dư lượng nào.

• Vòi chữa cháy & họng cứu hỏa: Tại các tòa nhà cao tầng và nhà máy, họng DN65 trong nhà là “cứu tinh” khi đám cháy đã lan. Chuyên gia PCCC Ngày Đêm khuyên nên chọn vòi có lớp lót cao su tốt, chịu áp lực cao để tránh nổ vỡ khi sử dụng khẩn cấp.
• Hệ thống Sprinkler tự động: Đây là thiết bị được các chuyên gia đánh giá cao nhất về hiệu quả thực tế. Tại một khách sạn 8 tầng ở Hải Phòng, sprinkler đã tự động kích hoạt và dập tắt đám cháy ở tầng 3 chỉ trong vòng 3 phút mà không cần con người can thiệp. Nhiệt độ bung đầu phun thường là 68°C hoặc 79°C tùy khu vực.
• Tủ đựng thiết bị PCCC: Phải đặt ở vị trí dễ thấy, dễ lấy, sơn đỏ nổi bật. Trong thực tế, nhiều công trình để tủ quá cao hoặc khóa khó mở dẫn đến mất thời gian quý báu khi cháy.

Thiết bị báo cháy

• Đầu báo khói và đầu báo nhiệt: Đầu báo khói rất nhạy ở hành lang chung cư và văn phòng. Tuy nhiên tại kho xưởng hoặc bếp, tôi khuyên dùng đầu báo nhiệt hoặc kết hợp để tránh báo giả do bụi.
• Trung tâm báo cháy: Với công trình lớn, tôi khuyên dùng loại addressable (có địa chỉ) để biết chính xác vị trí cháy. Hệ thống này đã giúp đội PCCC của một nhà máy nhựa ở Bắc Ninh nhanh chóng tiếp cận đám cháy chỉ trong 2 phút.

Thiết bị thoát hiểm & Bảo hộ cá nhân

• Mặt nạ phòng khói: Mỗi chung cư cao tầng nên trang bị ít nhất cho ban quản lý và khuyến khích hộ gia đình. Khói độc mới là thủ phạm giết người nhiều nhất, không phải lửa.
• Đèn chiếu sáng sự cố & biển Exit: Phải sáng ít nhất 1-3 giờ khi mất điện. Trong một buổi diễn tập tôi tổ chức, nhiều người chỉ tìm được lối thoát nhờ đèn exit phát quang.
• Thang dây thoát hiểm, búa phá kính: Rất thực tế cho chung cư mini và nhà cao tầng.
• Chăn chống cháy: Công cụ đơn giản nhưng hiệu quả cực cao khi chữa cháy dầu bếp hoặc quấn người bị cháy.

Thiết bị hỗ trợ khác

Biển báo PCCC, sơ đồ thoát nạn, hệ thống hút khói, bơm chữa cháy dự phòng… đều cần được tính toán kỹ theo quy mô công trình.

Xem thêm Biển thoát hiểm PCCC: Quy định & cách lắp đặt chuẩn

Thiết bị PCCC cho nhà máy và kho xưởng 

Nhà máy và kho xưởng là môi trường có nguy cơ cháy nổ cao nhất. Trong thực tế, các đám cháy thường bắt nguồn từ:

• Bụi mịn (may mặc, gỗ)
• Hóa chất, sơn
• Tủ điện, máy móc

Thiết bị PCCC bắt buộc:

• Hệ thống báo cháy addressable toàn bộ
• Sprinkler (ưu tiên loại ướt hoặc khô tùy khu vực)
• Hệ thống chữa cháy khí sạch cho phòng điều khiển
• Họng cứu hỏa ngoài trời DN100/DN150
• Bình chữa cháy ABC mật độ cao (1 bình/50-100m²)
• Bể nước dự trữ và bơm chữa cháy công suất lớn

Xem chi tiết: Thiết bị PCCC cho nhà xưởng phải trang bị theo quy định

Một kinh nghiệm thực tế từ đội ngũ kĩ thuật tiết lộ: Tại kho hàng 5.000m² ở Hưng Yên, việc lắp đặt thêm đầu báo khí CO đã giúp phát hiện sớm rò rỉ và tránh thảm họa.

Thiết bị PCCC cho khách sạn và tòa nhà văn phòng

Khách sạn đòi hỏi sự yên tĩnh và thẩm mỹ cao. PCCC Ngày Đêm thường tư vấn lắp đầu báo khói loại ngụy trang và loa thông báo giọng nói (voice evacuation).

Với tòa nhà văn phòng, khu vực server và trung tâm dữ liệu là trọng tâm. Bình CO₂ hoặc hệ thống FM-200 là lựa chọn bắt buộc. Thực tế nhiều công ty mất hàng tỷ đồng chỉ vì không trang bị đúng thiết bị cho phòng server.

Thiết bị PCCC cho chung cư và chung cư mini

Chung cư cao tầng: Phải có sprinkler, họng cứu hỏa mỗi tầng, hệ thống chống tụ khói buồng thang, đèn exit sáng liên tục.

Chung cư mini: Dù quy mô nhỏ vẫn cần tối thiểu:

• Bình chữa cháy ABC mỗi tầng
• Đầu báo khói hành lang
• Đèn exit + đèn sự cố
• Hệ thống báo cháy cục bộ

Kinh nghiệm lựa chọn, lắp đặt và bảo dưỡng thiết bị PCCC 

Lựa chọn thiết bị:

• Ưu tiên hàng chính hãng, có chứng chỉ kiểm định (Conformité Européenne hoặc tiêu chuẩn Việt Nam).
• Không nên mua bình chữa cháy giá quá rẻ – áp suất dễ giảm nhanh.
• Sprinkler nên chọn loại của Tyco, Victaulic hoặc tương đương chất lượng.

Lắp đặt:

• Bình chữa cháy treo độ cao 1,1m tính từ sàn đến đáy bình.
• Đầu báo khói cách trần tối đa 30cm.
• Tủ PCCC không được chắn bởi cửa mở hoặc hàng hóa.

Bảo dưỡng định kỳ:

• Bình chữa cháy: Kiểm tra 6 tháng/lần, nạp lại sau 5 năm hoặc sau sử dụng.
• Hệ thống báo cháy: Kiểm tra hàng quý.
• Sprinkler: Kiểm tra hàng năm bởi đơn vị có chức năng.

Hướng dẫn kiểm tra hệ thống báo cháy trong PCCC đạt chuẩn

Bảo dưỡng bình chữa cháy bột ABC xách tay đúng cách

Hướng dẫn kiểm tra bình chữa cháy MT3

Quy trình bảo trì hệ thống PCCC chuyên nghiệp

Lỗi thường gặp tôi hay gặp:

• Đặt bình chữa cháy trong tủ kính khóa chặt.
• Đầu báo khói bị bụi bẩn che kín sau 2-3 năm không vệ sinh.
• Không diễn tập PCCC định kỳ dẫn đến hoảng loạn khi có sự cố.