Quy định về phòng cháy chữa cháy trong xây dựng là những yêu cầu bắt buộc nhằm phòng ngừa nguy cơ cháy nổ, bảo vệ người lao động và bảo đảm an toàn cho công trình. Các yêu cầu này được áp dụng từ giai đoạn thiết kế đến quá trình thi công, hoàn thiện và đưa công trình vào sử dụng.
Vậy tiêu chuẩn PCCC trong xây dựng hiện nay gồm những gì? Chủ đầu tư và nhà thầu cần tuân thủ các quy định nào? PCCC Ngày Đêm sẽ tổng hợp những nội dung quan trọng về quy định PCCC trong xây dựng trong bài viết dưới đây.
Căn cứ pháp lý về quy định PCCC trong xây dựng
Các yêu cầu PCCC trong thiết kế và thi công xây dựng được quy định tại nhiều văn bản pháp luật, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong đó, những căn cứ quan trọng gồm:
- Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15: Quy định trách nhiệm bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy trong hoạt động đầu tư xây dựng.
- QCVN 18:2021/BXD: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong thi công xây dựng, ban hành kèm theo Thông tư 16/2021/TT-BXD. Mục 2.1.8 quy định cụ thể về PCCC tại công trường.
- QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023: Quy định các yêu cầu an toàn cháy đối với nhà và công trình, bao gồm kết cấu chịu lửa, ngăn cháy lan và thoát nạn.
- QCVN 10:2025/BCA: Quy định việc trang bị, bố trí phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ cho nhà và công trình.
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP và Nghị định 347/2026/NĐ-CP: Quy định, sửa đổi các nội dung liên quan đến thẩm định thiết kế, nghiệm thu và quản lý PCCC.
Trong đó, QCVN 18:2021/BXD là căn cứ trọng tâm về an toàn PCCC trong quá trình thi công, còn QCVN 06:2022/BXD tập trung vào giải pháp an toàn cháy của công trình theo phạm vi áp dụng.
Các tiêu chuẩn TCVN liên quan được lựa chọn theo loại công trình, hệ thống kỹ thuật và yêu cầu thiết kế. Việc áp dụng cần phân biệt rõ quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc với tiêu chuẩn được viện dẫn hoặc lựa chọn theo quy định.
Tổng hợp tiêu chuẩn phòng cháy trong thiết kế xây dựng
Tiêu chuẩn phòng cháy trong thiết kế xây dựng nhằm bảo đảm công trình có khả năng hạn chế cháy lan, hỗ trợ thoát nạn và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động chữa cháy.
Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, các nhóm yêu cầu kỹ thuật quan trọng bao gồm:
Tiêu chuẩn về kết cấu và ngăn cháy lan
Thiết kế công trình phải xem xét bậc chịu lửa, giới hạn chịu lửa của các cấu kiện và khả năng ngăn đám cháy lan sang khu vực khác.
Những bộ phận như tường, vách, sàn và cửa ngăn cháy phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng với công năng, quy mô và vị trí sử dụng.
Đồng thời, công trình cần được phân chia khoang cháy, bố trí khoảng cách phòng cháy và xử lý các vị trí xuyên tường, xuyên sàn theo quy định.
Việc sử dụng vật liệu có khả năng chống cháy không đồng nghĩa toàn bộ cấu kiện sẽ đạt giới hạn chịu lửa yêu cầu. Khả năng chịu lửa phải được xác định dựa trên cấu tạo hoàn chỉnh và phương pháp đánh giá phù hợp.
Tiêu chuẩn về lối thoát nạn và tiếp cận chữa cháy
Lối thoát nạn phải được thiết kế để người bên trong có thể di chuyển đến khu vực an toàn khi xảy ra cháy.
Theo QCVN 06, những yêu cầu cần xem xét gồm số lượng lối ra thoát nạn, chiều rộng hành lang, cầu thang, cửa thoát nạn và khoảng cách di chuyển cho phép.
Đối với công trình thuộc diện yêu cầu, cần bố trí đường và bãi đỗ xe chữa cháy, bảo đảm khả năng tiếp cận phục vụ hoạt động chữa cháy, cứu nạn.
Các thông số thiết kế phụ thuộc vào nhóm công năng, chiều cao PCCC, diện tích và số lượng người sử dụng. Vì vậy, không thể áp dụng một kích thước hoặc số lượng lối thoát nạn chung cho mọi công trình.
Tiêu chuẩn về hệ thống báo cháy, chữa cháy
Việc trang bị hệ thống báo cháy, chữa cháy phải căn cứ vào công năng, quy mô và mức độ nguy hiểm cháy của công trình.
Theo QCVN 10:2025/BCA, các phương tiện có thể bao gồm hệ thống báo cháy tự động, chữa cháy tự động, họng nước chữa cháy, bình chữa cháy và phương tiện cứu nạn, cứu hộ.
Bên cạnh đó, thiết kế cần xem xét nguồn nước chữa cháy, hệ thống chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn theo quy chuẩn, tiêu chuẩn tương ứng.
Một số tiêu chuẩn kỹ thuật thường được sử dụng gồm TCVN 5738 về hệ thống báo cháy tự động, TCVN 7336:2021 về hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt và TCVN 3890:2023 về trang bị, bố trí phương tiện PCCC.
Lưu ý: Không phải công trình nào cũng bắt buộc lắp đặt đầy đủ các hệ thống trên. Yêu cầu cụ thể phải được xác định theo phạm vi áp dụng của từng quy chuẩn.
Quy định PCCC tại công trường theo QCVN 18:2021/BXD
Mục 2.1.8 QCVN 18:2021/BXD, ban hành kèm theo Thông tư 16/2021/TT-BXD, quy định những yêu cầu PCCC đối với hoạt động thi công xây dựng.
Theo đó, tổ chức và cá nhân tham gia thi công phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa nguy cơ cháy, kiểm soát đám cháy và bảo đảm khả năng thoát nạn an toàn. Những yêu cầu cụ thể gồm:
1. Bảo quản vật liệu, hóa chất dễ cháy an toàn
Theo Mục 2.1.8.3 và 2.1.8.6, vật tư, vật liệu, cấu kiện và hóa chất dễ cháy phải được lưu trữ riêng trong kho phù hợp, có biện pháp ngăn người không có nhiệm vụ tiếp cận.
Tại nơi làm việc, vật liệu dễ cháy cần được chứa trong hộp, thùng kín bằng kim loại hoặc vật liệu chống cháy thích hợp. Phế thải dễ cháy phải được thu gom và chuyển khỏi khu vực làm việc thường xuyên.
2. Kiểm soát nguồn lửa và khu vực có nguy cơ cháy
Theo Mục 2.1.8.4, không được hút thuốc tại công trường, ngoại trừ những khu vực được bố trí riêng cho phép hút thuốc. Biển cấm hút thuốc phải được đặt tại vị trí dễ thấy, đặc biệt gần nơi chứa vật liệu dễ cháy.
Các khu vực có thiết bị phát nhiệt, hệ thống điện, nơi lưu trữ chất dễ cháy hoặc thực hiện công việc hàn, cắt phải được kiểm tra thường xuyên để phát hiện nguy cơ cháy nổ.
3. Bảo đảm an toàn khi hàn, cắt kim loại
Theo Mục 2.1.8.8, công việc hàn, cắt bằng nhiệt và những hoạt động tạo nhiệt khác chỉ được thực hiện khi thiết bị đã được kiểm tra, thử nghiệm, kiểm định an toàn theo quy định.
Đồng thời, phải áp dụng biện pháp phòng ngừa nguy cơ cháy và có sự giám sát của người đáp ứng yêu cầu về đào tạo, chứng chỉ PCCC theo quy chuẩn.
Trong thực tế, cần kiểm soát tia lửa hàn, che chắn vật liệu dễ cháy và bố trí phương tiện chữa cháy phù hợp tại khu vực làm việc.
4. Bảo đảm an toàn điện và thông gió
Đối với không gian hạn chế hoặc khu vực có khí, hơi, bụi dễ cháy, Mục 2.1.8.5 yêu cầu sử dụng thiết bị điện, dây dẫn và đèn xách tay bảo đảm an toàn cháy.
Không được sử dụng lửa trần hoặc thiết bị tạo nhiệt có nguy cơ gây cháy tại những khu vực này. Đồng thời, phải bố trí thông gió phù hợp và thường xuyên thu gom chất thải dễ cháy.
Hệ thống điện tạm phục vụ thi công cũng cần được quản lý, kiểm tra để hạn chế nguy cơ chập điện, quá tải và phát nhiệt.
5. Trang bị phương tiện chữa cháy tại công trường
Theo Mục 2.1.8.9, những khu vực có nguy cơ cháy phải được trang bị thiết bị chữa cháy phù hợp, đặt ở nơi dễ thấy và dễ tiếp cận.
Nguồn nước chữa cháy phải được bố trí, duy trì với áp lực cần thiết theo yêu cầu. Các vị trí đặt bình chữa cháy, vòi, họng nước và thiết bị liên quan phải luôn có đường tiếp cận thông thoáng.
Phương tiện chữa cháy cần được kiểm tra, bảo trì và kiểm định an toàn theo quy định áp dụng.
6. Bố trí hệ thống cảnh báo cháy và biển chỉ dẫn
Theo Mục 2.1.8.10 và 2.1.8.11, công trường phải bố trí phương tiện cảnh báo cháy phù hợp tại các khu vực có nguy cơ và những nơi cần thiết.
Tín hiệu cảnh báo phải có khả năng truyền đến các khu vực có người lao động làm việc. Biển báo cần chỉ rõ vị trí phương tiện báo cháy và thông tin liên lạc với bộ phận cứu nạn, cứu hộ.
Việc bố trí phải giúp người lao động nhanh chóng phát hiện, thông báo và xử lý khi có sự cố.
7. Duy trì lối thoát nạn thông thoáng
Theo Mục 2.1.8.12, lối thoát nạn phải được kiểm tra thường xuyên và duy trì thông thoáng trong mọi thời điểm.
Đặc biệt, cần chú ý khu vực trên cao, tầng ngầm, công trình ngầm, đường hầm và không gian hạn chế. Biển chỉ dẫn hướng thoát nạn phải được đặt tại những vị trí phù hợp, dễ nhận biết.
Không được tập kết vật tư, máy móc hoặc phế thải làm cản trở tuyến thoát nạn.
8. Huấn luyện kỹ năng PCCC cho người lao động
Theo Mục 2.1.8.13, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức huấn luyện cho người lao động về cách sử dụng thiết bị chữa cháy và kỹ năng thoát nạn.
Đồng thời, phải bố trí tối thiểu 2 người đã được huấn luyện kỹ năng PCCC theo quy định để phục vụ công tác chữa cháy khi cần thiết tại nơi làm việc ở công trường.
Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm công trường có nhân sự có thể tham gia xử lý sự cố ban đầu.
Những vi phạm về PCCC thường gặp trong xây dựng
Trong quá trình thi công, nhiều nguy cơ cháy xuất phát từ việc quản lý vật liệu, sử dụng thiết bị điện và tổ chức công trường chưa phù hợp với quy định.
Một số vi phạm, sai sót thường gặp gồm:
- Tập kết vật liệu dễ cháy sai vị trí: Để sơn, dung môi, nhiên liệu gần nguồn nhiệt hoặc khu vực hàn cắt.
- Không kiểm soát hoạt động hàn cắt: Thiếu biện pháp che chắn, giám sát và phòng ngừa tia lửa gây cháy.
- Hệ thống điện tạm không an toàn: Sử dụng dây dẫn hư hỏng, đấu nối không phù hợp hoặc để thiết bị điện hoạt động quá tải.
- Thiếu phương tiện chữa cháy: Không trang bị thiết bị phù hợp tại khu vực nguy hiểm hoặc để phương tiện bị che khuất.
- Cản trở lối thoát nạn: Tập kết vật liệu, máy móc trên hành lang, cầu thang và các tuyến thoát hiểm.
- Không huấn luyện nhân sự PCCC: Người lao động thiếu kỹ năng sử dụng bình chữa cháy và xử lý sự cố ban đầu.
Những vi phạm này có thể làm tăng nguy cơ cháy nổ, gây thiệt hại về người và tài sản. Tùy hành vi và mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân liên quan còn có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Để hạn chế rủi ro, chủ đầu tư và nhà thầu cần kiểm tra an toàn PCCC thường xuyên, đặc biệt tại các khu vực có nguồn nhiệt, thiết bị điện và vật liệu dễ cháy.
Dịch vụ thiết kế, thi công phòng cháy chữa cháy tại PCCC Ngày Đêm
Tuân thủ đúng quy định PCCC trong xây dựng đòi hỏi giải pháp thiết kế phù hợp với công năng, quy mô và đặc điểm của từng công trình. Đồng thời, hệ thống PCCC phải được thi công, kiểm tra và vận hành theo yêu cầu kỹ thuật.
PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế, thi công, sửa chữa và bảo trì hệ thống phòng cháy chữa cháy cho nhà xưởng, tòa nhà, chung cư và các công trình dân dụng, công nghiệp.
Các công việc được triển khai theo nhu cầu thực tế, từ khảo sát hiện trạng, tư vấn phương án thiết kế đến lắp đặt, kiểm tra vận hành và hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật PCCC.
Việc phối hợp giải pháp PCCC ngay từ giai đoạn thiết kế giúp chủ đầu tư hạn chế sai sót, bảo đảm tính đồng bộ giữa các hệ thống và giảm nguy cơ phải cải tạo sau khi hoàn thiện công trình.
Liên hệ PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được tư vấn thiết kế, thi công hệ thống PCCC phù hợp với công trình.
Tiêu chuẩn, quy định về phòng cháy chữa cháy trong xây dựng bao gồm yêu cầu an toàn cháy trong thiết kế và các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát cháy tại công trường.
Trong đó, QCVN 06:2022/BXD là căn cứ quan trọng về an toàn cháy cho nhà và công trình, còn QCVN 18:2021/BXD quy định cụ thể về PCCC trong quá trình thi công. Tuân thủ đúng các yêu cầu này giúp hạn chế nguy cơ cháy nổ, bảo vệ người lao động và nâng cao an toàn công trình.
