Lắp đặt họng nước chữa cháy vách tường là hạng mục quan trọng trong hệ thống cấp nước chữa cháy bên trong công trình. Họng chữa cháy cần được bố trí tại vị trí dễ tiếp cận, đảm bảo độ cao, lưu lượng và cột áp theo yêu cầu thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng.
Đặc biệt, với các công trình cao tầng, tầng hầm hoặc những nơi cần bố trí họng chữa cháy kép, việc tính toán thủy lực và lựa chọn phương án lắp đặt phù hợp càng trở nên cần thiết. Vậy HCCVT được bố trí như thế nào để vừa đúng yêu cầu kỹ thuật vừa thuận tiện khi sử dụng? Nội dung dưới đây sẽ giúp làm rõ những nguyên tắc, thực trạng khi lắp đặt và giải pháp quan trọng.
Tìm hiểu họng nước chữa cháy vách tường là gì?
Khái niệm về họng nước chữa cháy vách tường
Họng lấy nước chữa cháy vách tường (HCCVT), là một bộ phận quan trọng trong hệ thống cấp nước chữa cháy bên trong nhà và công trình. Thiết bị này được sử dụng để lấy nước từ đường ống chữa cháy, kết nối với vòi và lăng phun nhằm cung cấp nước trực tiếp để dập tắt đám cháy. Khi xảy ra sự cố, HCCVT phải đảm bảo đủ lưu lượng và áp lực nước theo yêu cầu thiết kế, giúp lực lượng chữa cháy có thể triển khai nhanh chóng và hiệu quả.
Trong thực tế, HCCVT thường được bố trí tại các vị trí thuận tiện cho việc tiếp cận và sử dụng khi có cháy. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn Việt Nam và tài liệu kỹ thuật hiện hành chưa hướng dẫn thật cụ thể cho mọi trường hợp về vị trí, cách bố trí và lắp đặt họng chữa cháy vách tường. Điều này khiến quá trình thiết kế, thi công ở một số công trình còn tồn tại những cách bố trí chưa đồng nhất, thậm chí chưa thực sự thuận tiện cho công tác chữa cháy.
Vì vậy, việc phân tích đặc điểm công trình, tính toán kỹ thuật và thống nhất phương án bố trí HCCVT là rất cần thiết để hệ thống hoạt động hiệu quả và đáp ứng yêu cầu an toàn PCCC.
Lưu ý trước khi lắp đặt hệ thống cấp nước chữa cháy trong nhà
Để xây dựng một hệ thống cấp nước chữa cháy bên trong nhà và công trình, cần lưu ý phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chính:
- Tính toán thiết kế hệ thống: Xác định lưu lượng nước, áp lực, cột áp và các thông số kỹ thuật cần thiết để đảm bảo hệ thống có khả năng cung cấp nước chữa cháy đúng yêu cầu khi xảy ra sự cố.
- Bố trí và lắp đặt thiết bị: Xác định vị trí các họng chữa cháy, đường ống, van, tủ chữa cháy và các bộ phận liên quan theo tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo dễ tiếp cận, thao tác nhanh và phù hợp với đặc điểm của từng công trình.
Việc kết hợp chính xác giữa tính toán thủy lực và bố trí thiết bị thực tế sẽ giúp hệ thống cấp nước chữa cháy hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và hỗ trợ hiệu quả cho công tác xử lý đám cháy trong công trình.
Công thức tính toán cột áp họng nước chữa cháy vách tường
Cột áp tại họng chữa cháy vách tường cần được tính toán để đảm bảo nước có đủ áp lực khi phun qua lăng chữa cháy. Về cơ bản, cột áp cần thiết tại họng được xác định theo công thức:
H_HCCVT = H_vòi + H_lăng
Trong đó:
- H_HCCVT: Cột áp cần thiết tại họng chữa cháy vách tường, tính bằng mét cột nước (m.c.n).
- H_vòi: Phần cột áp bị tổn thất do ma sát và sức cản trên đường vòi chữa cháy.
- H_lăng: Cột áp cần thiết tại đầu lăng để tia nước đạt yêu cầu chữa cháy.
Theo cách tính thông dụng, khi lưu lượng nước tại họng chữa cháy vách tường đạt 2,5 lít/giây, cột áp cần thiết tại họng thường vào khoảng 20 m.c.n. Với lưu lượng 5 lít/giây, cột áp cần thiết khoảng 17 m.c.n.
Như vậy, trong quá trình thiết kế hệ thống, cần tính toán để các họng chữa cháy vách tường ở những vị trí khác nhau đều đảm bảo cột áp cần thiết theo yêu cầu thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng. Việc đảm bảo đúng cột áp giúp nước phun ra từ lăng có đủ áp lực và lưu lượng, từ đó nâng cao hiệu quả chữa cháy khi xảy ra sự cố.
Bố trí, lắp đặt họng nước chữa cháy vách tường như thế nào?
Việc bố trí họng chữa cháy vách tường trong nhà cần tuân thủ các yêu cầu tại Điều 10.14 đến Điều 10.20 của TCVN 2622:1995. Theo đó, số lượng và vị trí họng chữa cháy phải được tính toán để đảm bảo mọi điểm trong phạm vi bảo vệ của công trình đều có đủ số họng nước chữa cháy theo yêu cầu.
Họng chữa cháy trong nhà nên được đặt tại những vị trí dễ nhìn thấy, dễ tiếp cận và thuận tiện khi sử dụng, chẳng hạn như cạnh lối ra vào, khu vực chiếu nghỉ cầu thang, sảnh, hành lang hoặc các vị trí phù hợp khác.
Tâm họng chữa cháy được bố trí ở độ cao 1,25 m tính từ mặt sàn. Mỗi họng cần được trang bị đầy đủ van khóa, lăng phun và cuộn vòi chữa cháy mềm với chiều dài được xác định theo tính toán thiết kế. Trong cùng một công trình, đường kính ống, đường kính lăng và chiều dài cuộn vòi nên được lựa chọn đồng bộ theo phương án thiết kế.
Một số bất cập khi bố trí họng chữa cháy vách tường
Trên thực tế, các đơn vị thiết kế và thi công thường căn cứ vào tiêu chuẩn để bố trí HCCVT. Tuy nhiên, một số công trình có yêu cầu đặc thù khiến việc bố trí không đơn giản. Có trường hợp phương án đáp ứng yêu cầu kỹ thuật nhưng chưa phù hợp hoàn toàn với quy định về bố trí thiết bị, hoặc ngược lại. Điều này thường xảy ra ở các công trình cao tầng có tầng hầm để xe.
Đối với khu vực gara ô tô ngầm, việc bố trí họng chữa cháy phải xem xét thêm các yêu cầu của QCVN 08:2009/BXD – Công trình ngầm đô thị, Phần 2: Gara ô tô. Theo nội dung được nêu trong đoạn tài liệu này, với gara ô tô ngầm có khối tích khoang cháy trên 5.000 m³, hệ thống phải đảm bảo lưu lượng nước chữa cháy 5 lít/giây. Với lưu lượng này, theo cách áp dụng được đề cập, có thể cần sử dụng họng chữa cháy D65.
Tuy nhiên, TCVN 2622:1995 lại yêu cầu các họng chữa cháy trong cùng một nhà sử dụng thống nhất về đường kính, dẫn đến khó khăn khi công trình vừa có khu vực thông thường vừa có tầng hầm cần lưu lượng lớn hơn.
Phương án thực tế: bố trí lắp đặt họng chữa cháy kép
Để xử lý trường hợp trên, một phương án thường được áp dụng trong thực tế là bố trí họng chữa cháy kép. Thay vì chỉ đặt một họng tại một vị trí, tủ hoặc điểm chữa cháy được bố trí hai họng chữa cháy tại cùng một vị trí, giúp đáp ứng yêu cầu về lưu lượng nước tại khu vực tầng hầm mà vẫn thuận tiện cho việc sử dụng.
Cách bố trí này khá phổ biến ở các tòa nhà cao tầng có tầng hầm để xe, những phương án cụ thể vẫn cần được xác định dựa trên đặc điểm công trình, tính toán hệ thống và các tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng cho từng dự án.
Trường hợp 1: Hai họng chữa cháy đặt ở độ cao khác nhau
Việc bố trí 2 HCCVT ở hai độ cao khác nhau so với mặt sàn không phù hợp với yêu cầu về vị trí lắp đặt, vì tâm họng chữa cháy phải được đặt ở độ cao 1,25 m so với mặt sàn. Bên cạnh đó, cách bố trí này có thể gây bất lợi về mặt thủy lực. Khi cùng cấp nước, HCCVT 2 có thể nhận được lưu lượng và áp lực tốt hơn HCCVT 1 do điều kiện đường ống và tổn thất áp lực khác nhau. Trong một số trường hợp, HCCVT 1 thậm chí không đảm bảo đủ áp lực và lưu lượng để phun nước.
Ngoài ra, cách bố trí này chưa giải quyết được yêu cầu bảo vệ tại một điểm trong tầng hầm, khi cần đảm bảo một họng chữa cháy có thể cung cấp lưu lượng nước 5 lít/giây theo yêu cầu thiết kế.
Trường hợp 2: Hai họng chữa cháy đặt cùng độ cao
Trong trường hợp này, 2 HCCVT được lắp đặt ở cùng độ cao 1,25 m so với mặt sàn, phù hợp với yêu cầu về vị trí bố trí. Tuy nhiên, vấn đề về thủy lực vẫn có thể xảy ra nếu chiều dài đường ống từ điểm phân chia đến hai họng không giống nhau.
Khi nước được cấp đồng thời, họng có đường ống dẫn ngắn hơn thường có điều kiện thuận lợi hơn về áp lực và lưu lượng. Ngược lại, họng có đường ống dài hơn chịu tổn thất áp lực lớn hơn, dẫn đến không đảm bảo đủ lưu lượng và cột áp cần thiết. Vì vậy, chỉ bố trí hai họng ở cùng độ cao vẫn chưa chắc đảm bảo hiệu quả cấp nước cho cả hai họng.
Trường hợp 3: Bố trí HCCVT kép để đáp ứng phạm vi bảo vệ
Trong một số công trình, tiêu chuẩn yêu cầu hai họng chữa cháy có khả năng phun nước đến cùng một điểm cần bảo vệ. Tuy nhiên, việc đáp ứng yêu cầu này trên thực tế không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nguyên nhân là các đường ống đứng thường được bố trí cố định trong hộp kỹ thuật của tòa nhà, khiến việc phân tán các họng chữa cháy gặp nhiều hạn chế.
Đặc biệt, với khách sạn, tòa nhà văn phòng nhỏ hoặc các công trình có diện tích không lớn, không gian sinh hoạt và làm việc trên mỗi tầng có thể không đủ rộng để bố trí các họng chữa cháy ở nhiều vị trí khác nhau. Khi đó, phương án bố trí 2 HCCVT tại cùng một điểm (họng chữa cháy kép) có thể được xem xét để đáp ứng phạm vi bảo vệ.
Tuy nhiên, nếu bố trí hai họng theo cách tương tự Trường hợp 1, tức là đặt ở hai độ cao khác nhau, thì phương án này vẫn có thể không đáp ứng yêu cầu về vị trí lắp đặt của TCVN 2622:1995 và chưa đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về thủy lực. Do đó, cần lựa chọn phương án bố trí phù hợp hơn để đảm bảo cả yêu cầu về vị trí, lưu lượng, áp lực và khả năng phun nước đến khu vực cần bảo vệ.
Giải pháp tối ưu bố trí và lắp đặt họng nước chữa cháy vách tường
Thực tế, việc bố trí và lắp đặt HCCVT như trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một mặt, đơn vị thẩm duyệt, thiết kế và thi công phải linh hoạt xử lý các trường hợp đặc thù của công trình để đáp ứng tối đa các yêu cầu trong TCVN và QCVN. Mặt khác, một số đơn vị thi công có xu hướng lựa chọn phương án đơn giản nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí nhân công và vật tư. Điều này dẫn đến cách bố trí HCCVT chưa thực sự thống nhất và có thể phát sinh những bất cập về kỹ thuật.
Để khắc phục triệt để những vấn đề trên, cần có sự điều chỉnh và thống nhất giữa các tiêu chuẩn, quy chuẩn cũng như cách thức thiết kế, thi công và nghiệm thu. Có thể xem xét một số giải pháp sau:
Rà soát, sửa đổi và thống nhất quy định về bố trí HCCVT.
Các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, bổ sung và thống nhất các quy định trong QCVN, TCVN liên quan đến vị trí và cách lắp đặt HCCVT. Chẳng hạn, quy định “Trong mỗi nhà, đường kính ống, chiều dài cuộn vòi mềm, đường kính lăng phải sử dụng cùng loại” có thể được xem xét điều chỉnh thành “Trong mỗi khu vực cấp nước, đường kính ống, chiều dài cuộn vòi mềm, đường kính lăng phải sử dụng cùng loại”. Cách quy định này sẽ phù hợp hơn với những công trình có nhiều khu vực cấp nước nhưng yêu cầu về lưu lượng chữa cháy tại từng khu vực khác nhau.
Bên cạnh đó, có thể tham khảo thêm các tiêu chuẩn, tài liệu kỹ thuật của nước ngoài về phương án bố trí 2 HCCVT tại cùng một điểm, chẳng hạn Bộ quy tắc số 10.13130.2009 – Hệ thống cấp nước chữa cháy bên trong – Yêu cầu kỹ thuật của Liên bang Nga.
Có phương án lắp đặt phù hợp khi bắt buộc phải sử dụng HCCVT kép.
Trong những trường hợp không thể bố trí HCCVT theo phương án thông thường và bắt buộc phải sử dụng HCCVT kép, cần lựa chọn cách lắp đặt đảm bảo cả yêu cầu về vị trí và thủy lực. Hai HCCVT cần được bố trí đúng độ cao so với mặt sàn, đồng thời đường ống được thiết kế để dòng nước phân phối tương đối đồng đều đến cả hai họng. Nhờ đó, hạn chế chênh lệch tổn thất áp lực và giúp các HCCVT tại cùng một điểm kết nối với đường ống chính có thể đảm bảo áp lực theo yêu cầu thiết kế.
Hoàn thiện quy định về HCCVT kép và tăng cường kiểm tra khi thẩm duyệt, nghiệm thu.
Các cơ quan chức năng cần nghiên cứu và ban hành hướng dẫn cụ thể về thiết kế, bố trí và lắp đặt HCCVT kép. Đồng thời, trong quá trình thẩm duyệt, kiểm tra và nghiệm thu hệ thống cấp nước chữa cháy bên trong công trình, cần đặc biệt lưu ý những công trình có yêu cầu 2 họng chữa cháy có khả năng phun đến cùng một điểm theo TCVN 2622:1995. Việc này sẽ giúp hạn chế cách lắp đặt mang tính đối phó, đồng thời nâng cao tính đồng bộ, hiệu quả và an toàn của hệ thống khi xảy ra cháy.
PCCC Ngày Đêm: Đơn vị lắp đặt họng nước chữa cháy vách tường chuẩn kỹ thuật
PCCC Ngày Đêm là đơn vị cung cấp dịch vụ lắp đặt họng nước chữa cháy vách tường chuẩn kỹ thuật, phù hợp với nhiều loại công trình như nhà xưởng, kho hàng, văn phòng, khách sạn, chung cư và tòa nhà cao tầng.
Đội ngũ kỹ thuật tiến hành khảo sát thực tế, tính toán lưu lượng – cột áp, xác định vị trí lắp đặt và lựa chọn thiết bị phù hợp với yêu cầu của từng công trình. Hệ thống được thi công đồng bộ từ tủ chữa cháy, họng nước, van, vòi, lăng phun đến đường ống cấp nước, đảm bảo thuận tiện khi sử dụng và đáp ứng yêu cầu nghiệm thu PCCC.
Với quy trình làm việc bài bản, thi công đúng kỹ thuật và hỗ trợ xuyên suốt từ tư vấn đến hoàn thiện, PCCC Ngày Đêm giúp khách hàng tối ưu hiệu quả và chi phí đầu tư. Liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được tư vấn và báo giá nhanh chóng.
Việc lắp đặt họng nước chữa cháy vách tường không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về vị trí mà còn phải đảm bảo lưu lượng, cột áp và khả năng cấp nước hiệu quả khi xảy ra sự cố. Một phương án được tính toán và thi công đúng ngay từ đầu sẽ giúp hệ thống hoạt động ổn định, thuận tiện cho người sử dụng và đáp ứng yêu cầu an toàn PCCC.
Nếu cần tư vấn, thiết kế hoặc lắp đặt hệ thống họng chữa cháy vách tường phù hợp với đặc điểm công trình, hãy liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm để được hỗ trợ và đưa ra phương án tối ưu.
