Tiêu lệnh chữa cháy là bảng hướng dẫn các bước xử lý ban đầu khi xảy ra cháy. Bảng thường được đặt tại khu vực dễ quan sát để mọi người nhanh chóng nắm được cách báo cháy, sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức thoát nạn. Vậy tiêu lệnh chữa cháy là gì, kích thước bao nhiêu và treo ở đâu để dễ nhìn, dễ thực hiện? PCCC Ngày Đêm sẽ giúp bạn làm rõ các nội dung này trong bài viết dưới đây.
Tiêu lệnh chữa cháy là gì?
Tiêu lệnh chữa cháy là bảng hướng dẫn ngắn gọn các bước cần thực hiện khi phát hiện cháy. Nội dung thường gồm báo động, gọi lực lượng chữa cháy, sử dụng phương tiện phù hợp để xử lý đám cháy ban đầu và tổ chức thoát nạn an toàn. Bảng giúp người lao động, cư dân và khách đến cơ sở biết cách phản ứng trong tình huống khẩn cấp.
Trong thực tế, tiêu lệnh thường được in thành bảng riêng hoặc kết hợp với nội quy PCCC để thuận tiện niêm yết. Tuy nhiên, cần phân biệt bảng tiêu lệnh thông dụng với các nội dung, biển báo và chỉ dẫn mà pháp luật yêu cầu đối với từng cơ sở. Không nên mặc định mọi cơ sở đều chỉ cần một bảng tiêu lệnh là đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu về PCCC.
Nội dung một bảng tiêu lệnh chữa cháy gồm những gì?
Một bảng tiêu lệnh chữa cháy thông dụng thường trình bày các bước xử lý ban đầu theo thứ tự dễ nhớ. Nội dung có thể gồm những thông tin như sau:
- Báo động khi phát hiện cháy: Hô hoán, kích hoạt thiết bị báo cháy phù hợp và thông báo cho những người ở khu vực nguy hiểm.
- Gọi lực lượng chữa cháy: Gọi số 114, cung cấp địa chỉ và thông tin cần thiết về đám cháy.
- Sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ: Chỉ xử lý đám cháy ban đầu khi có thể thực hiện an toàn và có phương tiện phù hợp.
- Tổ chức thoát nạn: Hướng dẫn mọi người di chuyển theo lối thoát nạn an toàn, tránh khu vực có khói và lửa.
- Hỗ trợ người gặp nguy hiểm: Thông báo vị trí người mắc kẹt cho lực lượng chức năng, không tự ý đi vào khu vực nguy hiểm.
Nội dung cụ thể cần rõ ràng, dễ đọc và phù hợp với đặc điểm cơ sở. Khi sử dụng bảng hướng dẫn PCCC, cần kiểm tra tính chính xác của thông tin và bảo đảm các bước không khiến người đọc hiểu sai về cách xử lý đám cháy.
Kích thước và vị trí treo tiêu lệnh PCCC đúng chuẩn quy định
Khi lựa chọn tiêu lệnh PCCC, cần chú ý đến kích thước bảng, khả năng quan sát và vị trí lắp đặt. Bảng phải có nội dung rõ ràng, dễ đọc và thuận tiện để mọi người nhận biết khi xảy ra sự cố. Cần lưu ý rằng kích thước phổ biến trên thị trường không đồng nghĩa với kích thước bắt buộc áp dụng cho mọi cơ sở.
Kích thước của tiêu lệnh PCCC thường gặp
Một số kích thước kích thước bảng nội quy pccc và tiêu lệnh được sử dụng phổ biến hiện nay bao gồm:
| Loại bảng | Kích thước tham khảo |
| Bảng nội quy, tiêu lệnh PCCC | 44 x 32 cm |
| Bảng cấm lửa | 40 x 18 cm |
| Bảng cấm hút thuốc | 40 x 18 cm |
Ngoài các kích thước trên, nhiều doanh nghiệp và nhà máy còn đặt gia công nội quy tiêu lệnh phòng cháy chữa cháy theo kích thước riêng để phù hợp với không gian lắp đặt, đồng thời đảm bảo nội dung hiển thị rõ ràng và dễ nhận biết từ khoảng cách xa.
Tiêu lệnh chữa cháy thường được treo ở vị trí nào?
Tiêu lệnh PCCC nên được đặt tại nơi dễ quan sát, thuận tiện tiếp cận và gần khu vực cần sử dụng hướng dẫn. Một số vị trí thường gặp gồm:
- Gần bình chữa cháy: Giúp người sử dụng dễ nhận biết hướng dẫn khi tiếp cận phương tiện chữa cháy.
- Gần tủ hoặc hộp phương tiện PCCC: Bố trí ở vị trí dễ nhìn nhưng không che khuất nhãn thiết bị, cản trở thao tác hoặc việc mở tủ.
- Tại hành lang, lối đi chung: Ưu tiên nơi có tầm nhìn thông thoáng, không bị hàng hóa hay đồ đạc che khuất.
- Trong khu vực sản xuất, kho hàng: Đặt tại lối đi chính hoặc vị trí người lao động thường xuyên qua lại.
- Tại văn phòng, cửa hàng và khu vực sinh hoạt chung: Chọn vị trí phù hợp với mặt bằng và cách sử dụng của từng khu vực.
Bảng cần được treo ở độ cao thuận tiện để người sử dụng có thể đọc nhanh. Không đặt bảng phía sau cánh cửa, nơi thiếu ánh sáng hoặc tại vị trí dễ bị che khuất. Đặc biệt, tiêu lệnh PCCC không thay thế biển chỉ dẫn thoát nạn, sơ đồ thoát nạn hoặc nội quy PCCC; các hạng mục này cần được bố trí riêng theo yêu cầu áp dụng đối với từng cơ sở.
Cơ sở nào phải niêm yết tiêu lệnh phòng cháy chữa cháy?
Việc niêm yết nội quy, biển báo và chỉ dẫn PCCC cần căn cứ vào quy định pháp luật áp dụng cho từng loại hình cơ sở. Tiêu lệnh chữa cháy giúp hướng dẫn cách xử lý ban đầu khi xảy ra cháy, nhưng không phải mọi cơ sở đều mặc nhiên phải treo một mẫu tiêu lệnh riêng với cùng kích thước. Chủ cơ sở cần xác định đúng yêu cầu niêm yết để tránh thiếu sót khi kiểm tra điều kiện an toàn PCCC.
Căn cứ pháp lý hiện hành đối với tiêu lệnh phòng cháy chữa cháy
Việc niêm yết nội quy, biển báo và chỉ dẫn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) tại cơ sở cần căn cứ vào quy định pháp luật hiện hành, không chỉ dựa trên thói quen sử dụng bảng tiêu lệnh trên thực tế. Chủ cơ sở cần xác định loại hình hoạt động, quy mô công trình và các yêu cầu an toàn PCCC và CNCH tương ứng để bố trí đúng nội dung, đúng vị trí. Các văn bản pháp lý cần đối chiếu gồm:
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15: Có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân trong công tác PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, là căn cứ để xác định các yêu cầu liên quan đến công tác PCCC tại cơ sở.
- Nghị định 106/2025/NĐ-CP: Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Khi xác định mức xử phạt, cần đối chiếu nội dung đã được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định 347/2026/NĐ-CP.
Cần lưu ý, các văn bản trên quy định về trách nhiệm PCCC, điều kiện an toàn và xử lý vi phạm; không nên suy diễn thành yêu cầu mọi cơ sở đều phải treo bảng tiêu lệnh theo cùng một mẫu hoặc kích thước. Việc xác định nghĩa vụ cụ thể phải dựa trên quy định áp dụng cho từng cơ sở, đồng thời phân biệt rõ tiêu lệnh chữa cháy với nội quy PCCC và biển chỉ dẫn thoát nạn.
Mức xử phạt khi niêm yết sai hoặc thiếu tiêu lệnh PCCC
Việc niêm yết nội quy, biển báo và biển chỉ dẫn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) giúp người lao động, khách hàng nhận biết nguy cơ cháy nổ và chủ động xử lý khi có sự cố. Nếu cơ sở không niêm yết, niêm yết sai vị trí hoặc không duy trì các nội dung bắt buộc, chủ cơ sở có thể bị xử phạt hành chính. Mức phạt cụ thể được xác định theo hành vi vi phạm và quy định pháp luật hiện hành.
Theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP, mức phạt đối với các hành vi liên quan được xác định đối với cá nhân như sau:
| Mức phạt | Hành vi vi phạm |
| 1.000.000 – 3.000.000 đồng | Ban hành nội quy PCCC không đầy đủ nội dung hoặc không phù hợp với đặc điểm, tính chất hoạt động của cơ sở; niêm yết nội quy, biển báo, biển cấm hoặc biển chỉ dẫn PCCC không đúng vị trí quy định. |
| 4.000.000 – 6.000.000 đồng | Không duy trì nội quy, biển báo, biển cấm hoặc biển chỉ dẫn PCCC đã được niêm yết. |
| 6.000.000 – 8.000.000 đồng | Không ban hành hoặc không niêm yết nội quy, biển báo, biển cấm hoặc biển chỉ dẫn PCCC theo quy định. |
Đối với tổ chức, mức phạt tương ứng gấp 2 lần, từ 2.000.000 – 16.000.000 đồng. Khi áp dụng, cần đối chiếu quy định hiện hành tại Nghị định 106/2025/NĐ-CP và nội dung sửa đổi, bổ sung có liên quan tại Nghị định 347/2026/NĐ-CP. Lưu ý, mức phạt được xác định theo hành vi vi phạm cụ thể; không thể mặc định mọi trường hợp thiếu bảng tiêu lệnh chữa cháy đều bị xử phạt như nhau.
Những lỗi thường gặp khi kiểm tra tiêu lệnh chữa cháy tại cơ sở
Trong quá trình kiểm tra an toàn PCCC, tiêu lệnh chữa cháy cần được rà soát về tình trạng sử dụng, khả năng quan sát và mức độ phù hợp với khu vực lắp đặt. Nếu bảng bị hư hỏng, đặt ở vị trí khó nhìn hoặc người lao động không nắm được nội dung hướng dẫn, hiệu quả tuyên truyền và xử lý ban đầu khi xảy ra cháy có thể bị ảnh hưởng. Dưới đây là những lỗi cơ sở cần lưu ý.
Bảng phai màu, bong tróc, ngả vàng
Bảng tiêu lệnh được sử dụng lâu ngày có thể bị phai màu, rách, cong vênh hoặc bong lớp phủ. Tình trạng này khiến chữ và hình minh họa khó quan sát, đặc biệt tại khu vực có độ ẩm cao, nhiều bụi hoặc thường xuyên tiếp xúc với nhiệt.
Cơ sở cần kiểm tra định kỳ tình trạng bảng và thay mới khi nội dung không còn rõ ràng. Khi lựa chọn bảng thay thế, nên ưu tiên chất liệu bền, dễ vệ sinh và phù hợp với điều kiện sử dụng thực tế.
Treo tiêu lệnh chữa cháy ở vị trí khó quan sát
Một lỗi thường gặp là treo bảng sau cánh cửa, bị tủ hoặc thiết bị che khuất, đặt tại góc khuất hoặc quá xa khu vực cần hướng dẫn. Trong trường hợp khẩn cấp, người lao động và khách đến cơ sở có thể khó tìm thấy bảng để đọc hướng dẫn.
Tiêu lệnh nên được bố trí tại vị trí dễ nhìn, dễ tiếp cận và phù hợp với mặt bằng sử dụng. Cơ sở cũng cần tránh để hàng hóa, vật dụng hoặc thiết bị che khuất bảng sau khi lắp đặt.
Nội dung tiêu lệnh không phù hợp hoặc sử dụng bảng sai mục đích
Một số cơ sở sử dụng bảng có nội dung thiếu, chữ khó đọc hoặc hình minh họa không rõ ràng. Ngoài ra, việc dùng tiêu lệnh chữa cháy thay cho nội quy PCCC hoặc biển chỉ dẫn thoát nạn cũng dễ dẫn đến nhầm lẫn.
Khi rà soát, cần phân biệt rõ chức năng của từng loại bảng. Tiêu lệnh cung cấp hướng dẫn xử lý khi có cháy; nội quy quy định trách nhiệm và các yêu cầu an toàn tại cơ sở; biển chỉ dẫn thoát nạn hỗ trợ xác định hướng di chuyển khi sơ tán. Việc bố trí phải đáp ứng yêu cầu áp dụng đối với từng cơ sở.
Không cập nhật vị trí treo sau khi cải tạo mặt bằng
Khi cơ sở thay đổi công năng, bố trí lại máy móc, xây thêm vách ngăn hoặc chuyển vị trí thiết bị chữa cháy, bảng tiêu lệnh có thể không còn phù hợp với mặt bằng mới. Nếu không rà soát, bảng dễ bị che khuất hoặc nằm xa khu vực cần hướng dẫn.
Sau mỗi đợt cải tạo hệ thống PCCC hay mặt bằng, cơ sở nên kiểm tra lại vị trí của tiêu lệnh cùng các nội quy, biển báo và chỉ dẫn PCCC có liên quan. Nếu cần thiết, hãy điều chỉnh vị trí để đảm bảo khả năng quan sát và tiếp cận.
Người lao động không nắm được nội dung tiêu lệnh chữa cháy
Việc treo bảng chỉ có ý nghĩa khi người lao động biết cách đọc và hiểu các bước xử lý cơ bản khi xảy ra cháy. Nếu nhân sự chưa được phổ biến hoặc không biết vị trí của phương tiện chữa cháy, họ có thể lúng túng khi có sự cố.
Cơ sở nên kết hợp niêm yết tiêu lệnh với việc phổ biến kiến thức, hướng dẫn sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức thực tập phương án theo quy định. Người lao động cần biết cách báo động, thông báo cho lực lượng chức năng, sử dụng phương tiện phù hợp khi bảo đảm an toàn và sơ tán theo hướng dẫn.
Lưu ý: Không nên mặc định mọi lỗi liên quan đến riêng bảng tiêu lệnh đều cấu thành vi phạm hành chính. Việc đánh giá và xử lý cần căn cứ vào nghĩa vụ niêm yết nội quy, biển báo, biển chỉ dẫn áp dụng cho cơ sở theo quy định hiện hành, trong đó có Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Phân biệt tiêu lệnh, nội quy PCCC và sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn
Tiêu lệnh chữa cháy, nội quy PCCC và sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn đều hỗ trợ công tác phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở. Tuy nhiên, mỗi loại có mục đích và nội dung riêng. Việc phân biệt đúng giúp cơ sở bố trí đầy đủ các thông tin cần thiết, tránh sử dụng một loại bảng thay thế cho loại khác.
| Tiêu chí | Tiêu lệnh chữa cháy | Nội quy PCCC | Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn |
| Mục đích | Hướng dẫn các bước xử lý cơ bản khi xảy ra cháy. | Quy định trách nhiệm và yêu cầu an toàn PCCC tại cơ sở. | Hướng dẫn hướng di chuyển và lối thoát khi cần sơ tán. |
| Nội dung chính | Các bước báo động, báo cháy, cắt điện khi an toàn, sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức thoát nạn. | Quy định sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt; quản lý phương tiện PCCC; trách nhiệm của cá nhân và các yêu cầu an toàn liên quan. | Vị trí hiện tại, lối đi, cửa thoát nạn, cầu thang và các thông tin cần thiết để định hướng thoát nạn theo thiết kế. |
| Hình thức thể hiện | Thường trình bày bằng các bước hướng dẫn ngắn gọn, kết hợp hình minh họa. | Thường thể hiện bằng văn bản hoặc bảng nội quy được niêm yết tại vị trí phù hợp. | Thể hiện bằng sơ đồ mặt bằng và ký hiệu chỉ dẫn trực quan. |
| Vị trí sử dụng | Khu vực dễ quan sát, thuận tiện cho việc đọc và tiếp cận khi cần. | Vị trí dễ thấy, phù hợp với phạm vi áp dụng của nội quy. | Vị trí cần thiết để người trong công trình nhận biết và định hướng thoát nạn. |
| Vai trò khi có sự cố | Hỗ trợ nhận biết các bước xử lý ban đầu. | Giúp mọi người nắm rõ các quy tắc và trách nhiệm đã được quy định. | Giúp xác định hướng thoát nạn phù hợp. |
Ba loại bảng này có chức năng bổ trợ cho nhau, không thể tùy ý thay thế. Cơ sở cần căn cứ vào loại hình công trình, quy mô và yêu cầu pháp luật hiện hành để xác định nội dung phải trang bị, niêm yết. Đặc biệt, sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn phải phù hợp với mặt bằng thực tế và phương án thoát nạn của công trình; không nên chỉ sử dụng một bảng tiêu lệnh để thay thế các chỉ dẫn cần thiết.
Làm sao để lắp đặt tiêu lệnh chữa cháy đúng chuẩn quy định?
Lắp đặt tiêu lệnh chữa cháy đúng vị trí giúp người lao động và khách hàng nhanh chóng nhận biết hướng dẫn xử lý khi xảy ra sự cố. Tuy nhiên, mỗi công trình có đặc điểm sử dụng và yêu cầu PCCC riêng. Vì vậy, việc rà soát nội quy, biển báo và chỉ dẫn PCCC cần được thực hiện đồng bộ để hạn chế thiếu sót khi kiểm tra an toàn.
PCCC Ngày Đêm hỗ trợ tư vấn, rà soát và triển khai các hạng mục PCCC phù hợp với đặc điểm từng công trình. Chúng tôi đồng hành cùng khách hàng trong quá trình xác định các nội dung cần hoàn thiện, kiểm tra vị trí lắp đặt và đối chiếu yêu cầu áp dụng, giúp tiết kiệm thời gian và hạn chế chi phí phát sinh do phải điều chỉnh nhiều lần.
Đừng chờ đến khi kiểm tra PCCC mới phát hiện những hạng mục còn thiếu hoặc bố trí chưa phù hợp. Liên hệ PCCC Ngày Đêm ngay hôm nay để được tư vấn phương án cụ thể cho nhà xưởng, văn phòng, cửa hàng, tòa nhà và các cơ sở kinh doanh, góp phần hoàn thiện điều kiện an toàn PCCC ngay từ đầu.
Một vài câu hỏi thường gặp về tiêu lệnh chữa cháy
Tiêu lệnh chữa cháy có bắt buộc không?
Việc trang bị, niêm yết nội quy, biển báo và chỉ dẫn PCCC phải tuân thủ quy định áp dụng đối với từng cơ sở. Không nên mặc định mọi cơ sở đều bắt buộc treo bảng tiêu lệnh chữa cháy theo cùng một mẫu. Chủ cơ sở cần căn cứ Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 cùng các văn bản hướng dẫn hiện hành để xác định yêu cầu cụ thể.
Tiêu lệnh và nội quy PCCC khác nhau thế nào?
Tiêu lệnh chữa cháy hướng dẫn các bước xử lý cơ bản khi xảy ra cháy. Nội quy PCCC quy định trách nhiệm và các yêu cầu an toàn phòng cháy tại cơ sở. Hai loại có chức năng khác nhau, vì vậy không thể tùy ý dùng tiêu lệnh thay cho nội quy hoặc ngược lại.
Bảng tiêu lệnh in đen trắng có được không?
Bảng tiêu lệnh cần có nội dung rõ ràng, dễ đọc và dễ nhận biết. Việc sử dụng bảng in đen trắng cần được xem xét theo yêu cầu áp dụng đối với loại bảng và công trình cụ thể. Cơ sở không nên chỉ dựa vào màu sắc để kết luận bảng phù hợp quy định mà cần kiểm tra cả nội dung, hình thức và khả năng quan sát.
Bao lâu nên thay bảng tiêu lệnh?
Không nên áp dụng một thời hạn thay mới cố định cho mọi bảng nếu không có quy định cụ thể. Cơ sở cần kiểm tra tình trạng bảng định kỳ và thay thế khi chữ bị mờ, hình ảnh khó nhận biết, bảng rách, bong tróc hoặc hư hỏng. Khi cải tạo mặt bằng, cũng cần kiểm tra lại vị trí treo để bảo đảm bảng vẫn dễ quan sát và tiếp cận.
Tiêu lệnh chữa cháy giúp hướng dẫn các bước xử lý ban đầu khi xảy ra hỏa hoạn. Để bảo đảm an toàn, cơ sở cần bố trí bảng tại vị trí dễ quan sát, thường xuyên kiểm tra tình trạng sử dụng và thực hiện đầy đủ các yêu cầu PCCC theo quy định hiện hành. Nếu cần tư vấn về hồ sơ, nội quy và các hạng mục PCCC phù hợp với công trình, PCCC Ngày Đêm sẵn sàng hỗ trợ, giúp khách hàng rà soát yêu cầu và triển khai giải pháp phù hợp.
Nếu bạn đang cần lắp đặt, thi công hệ thống PCCC cho công trình, liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm để được tư vấn giải pháp phù hợp, giúp cơ sở đáp ứng yêu cầu quản lý và nâng cao hiệu quả tuyên truyền an toàn phòng cháy chữa cháy.
