Tiêu chuẩn chống cháy lan là cơ sở quan trọng trong thiết kế và thi công PCCC, giúp hạn chế sự lan truyền của lửa, khói và nhiệt giữa các khu vực trong công trình. Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, các giải pháp ngăn cháy phải đáp ứng yêu cầu về giới hạn chịu lửa, cấu tạo và khả năng bảo vệ trong điều kiện xảy ra cháy.
Việc hiểu đúng những yêu cầu, tiêu chuẩn chống cháy lan này giúp chủ đầu tư lựa chọn giải pháp phù hợp, hạn chế sai sót khi thi công và nâng cao mức độ an toàn cháy cho công trình.
Tiêu chuẩn chống cháy lan là gì?
Tiêu chuẩn chống cháy lan là cách gọi chung của các yêu cầu kỹ thuật nhằm hạn chế sự lan truyền của đám cháy từ khu vực này sang khu vực khác. Các yêu cầu này liên quan đến kết cấu ngăn cháy, vật liệu xây dựng, phân chia khoang cháy và khoảng cách an toàn giữa các công trình.
Trong hệ thống quy chuẩn PCCC tại Việt Nam, những nội dung quan trọng được quy định tại Mục 2.3 và Mục 4 của QCVN 06:2022/BXD, cùng Sửa đổi 1:2023.
Theo Mục 4.1, việc ngăn chặn cháy lan được thực hiện bằng các giải pháp hạn chế diện tích, cường độ và thời gian cháy. Trong đó, kết cấu xây dựng và cách tổ chức không gian đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn lửa lan giữa các phòng, tầng và khoang cháy.
Về mặt kỹ thuật, cần phân biệt chống cháy lan với khả năng chịu lửa của kết cấu. Một cấu kiện có thể duy trì khả năng chịu lực khi gặp nhiệt độ cao nhưng chưa chắc đáp ứng chức năng ngăn lửa hoặc cách nhiệt.
Vì vậy, giải pháp chống cháy lan phải được đánh giá theo chức năng của từng bộ phận, điều kiện sử dụng và giới hạn chịu lửa yêu cầu.
Quy định về bộ phận ngăn cháy lan
Theo Mục 2.3.2 của QCVN 06:2022/BXD, các bộ phận ngăn cháy chính gồm tường ngăn cháy, vách ngăn cháy và sàn ngăn cháy. Những bộ phận này được phân loại theo khả năng chịu lửa và chức năng ngăn sự lan truyền của đám cháy.
Mỗi loại có phạm vi sử dụng và yêu cầu kỹ thuật riêng:
- Tường ngăn cháy: Được sử dụng để ngăn cách các khu vực hoặc khoang cháy, hạn chế đám cháy lan qua kết cấu tường.
- Vách ngăn cháy: Phân chia những không gian cần ngăn cháy theo yêu cầu thiết kế, thường được sử dụng giữa các gian phòng hoặc khu vực chức năng.
- Sàn ngăn cháy: Hạn chế sự lan truyền của lửa và nhiệt giữa các tầng hoặc các không gian theo phương đứng.
Theo Bảng 1 của QCVN 06:2022/BXD, giới hạn chịu lửa tối thiểu của những bộ phận ngăn cháy được quy định như sau:
| Bộ phận ngăn cháy | Loại 1 | Loại 2 | Loại 3 | Loại 4 |
| Tường ngăn cháy | REI 150 | REI 45 | — | — |
| Vách ngăn cháy | EI 45 | EI 15 | — | — |
| Sàn ngăn cháy | REI 150 | REI 60 | REI 45 | REI 15 |
Trong đó, R thể hiện khả năng chịu lực, E là tính toàn vẹn và I là khả năng cách nhiệt. Chỉ số phía sau ký hiệu thể hiện giới hạn chịu lửa tính bằng phút theo phương pháp thử tương ứng.
Chẳng hạn, tường ngăn cháy loại 1 có yêu cầu REI 150, nghĩa là phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí R, E và I trong thời gian quy định.
Ngoài các bộ phận chính, QCVN 06 còn phân loại bộ phận chèn bịt lỗ mở như cửa ngăn cháy, van ngăn cháy, cửa sổ và màn ngăn cháy tại Bảng 2.
Cần lưu ý, yêu cầu về giới hạn chịu lửa phải được xác định theo vị trí và chức năng của bộ phận ngăn cháy. Không thể mặc định mọi tường, vách hoặc sàn trong công trình đều phải đáp ứng cùng một mức chịu lửa.
Yêu cầu kỹ thuật về ngăn cháy lan trong công trình
Theo Mục 4 của QCVN 06:2022/BXD, việc chống cháy lan phải được xem xét đồng bộ từ kết cấu công trình, vật liệu hoàn thiện đến các vị trí có nguy cơ truyền lửa và khói.
Bảo đảm khả năng ngăn cháy của kết cấu công trình
Tường, vách và sàn ngăn cháy phải đáp ứng giới hạn chịu lửa phù hợp với yêu cầu thiết kế. Đồng thời, kết cấu cần duy trì tính liên tục để hạn chế lửa, khí nóng và sản phẩm cháy lan sang khu vực được bảo vệ.
Việc sử dụng vật liệu có khả năng chống cháy không đồng nghĩa toàn bộ cấu kiện sẽ đạt giới hạn chịu lửa yêu cầu. Kết quả còn phụ thuộc vào chiều dày, phương pháp liên kết và cấu tạo hoàn chỉnh.
Kiểm soát cửa và lỗ mở trên bộ phận ngăn cháy
Những vị trí lắp đặt cửa, cửa sổ hoặc thiết bị kỹ thuật có thể làm gián đoạn khả năng ngăn cháy của tường và vách.
Theo Mục 2.3.3, các lỗ mở trên bộ phận ngăn cháy phải được bảo vệ bằng giải pháp phù hợp. Cửa ngăn cháy và các bộ phận chèn bịt cần đáp ứng giới hạn chịu lửa tương ứng với loại bộ phận ngăn cháy.
Đối với cửa có yêu cầu tự đóng, cơ cấu đóng cửa phải hoạt động ổn định. Việc cố định cửa ngăn cháy ở trạng thái mở khi không có giải pháp được phép có thể làm mất tác dụng ngăn cháy.
Ngăn cháy lan qua đường ống và khe xuyên kỹ thuật
Các tuyến cáp điện, ống nước và đường ống kỹ thuật thường xuyên xuyên qua tường, vách hoặc sàn ngăn cháy. Nếu không được xử lý đúng kỹ thuật, những vị trí này có thể trở thành đường lan truyền lửa và khói.
Theo yêu cầu tại Mục 4, các vị trí xuyên qua bộ phận ngăn cháy cần có giải pháp chèn bịt phù hợp để duy trì khả năng ngăn cháy của kết cấu.
Việc lựa chọn hệ thống chèn bịt phải xét đến loại tường hoặc sàn, kích thước lỗ xuyên, vật liệu đường ống và giới hạn chịu lửa yêu cầu.
Đặc biệt, không nên sử dụng tùy tiện keo hoặc vật liệu được quảng cáo là chống cháy nếu chưa xác định khả năng phù hợp với cấu tạo thực tế.
Phân chia khoang cháy và hạn chế cháy lan giữa các tầng
QCVN 06 quy định việc phân chia khoang cháy dựa trên công năng, bậc chịu lửa, chiều cao PCCC và những đặc điểm kỹ thuật của công trình.
Các bộ phận ngăn cháy được sử dụng nhằm giới hạn phạm vi đám cháy, hạn chế lửa và nhiệt lan sang những khu vực khác.
Đối với nhà nhiều tầng, cần đặc biệt chú ý khả năng cháy lan qua mặt ngoài, các khoảng thông tầng và những khu vực có kết cấu liên thông. Yêu cầu cụ thể phải được xác định theo cấu tạo và điều kiện áp dụng.
Ngoài giải pháp bên trong, khoảng cách phòng cháy giữa các công trình cũng là một biện pháp quan trọng. Những yêu cầu này được quy định tại Phụ lục E của QCVN 06:2022/BXD.
Lưu ý khi thi công giải pháp chống cháy lan trong công trình
Việc thi công giải pháp chống cháy lan cần tuân thủ đúng cấu tạo và yêu cầu kỹ thuật đã được xác định trong hồ sơ thiết kế. Một sai sót nhỏ tại vị trí tiếp giáp hoặc lỗ xuyên có thể ảnh hưởng đến hiệu quả ngăn cháy của cả bộ phận.
Khi triển khai, cần đặc biệt chú ý những vấn đề sau:
- Lựa chọn đúng giải pháp: Xác định giới hạn chịu lửa và cấu tạo phù hợp với từng vị trí.
- Bảo đảm tính liên tục: Xử lý đầy đủ khe nối, vị trí tiếp giáp và lỗ xuyên kỹ thuật.
- Sử dụng vật liệu tương thích: Lựa chọn vật liệu, phụ kiện và phương pháp thi công phù hợp với hệ thống đã được thử nghiệm hoặc đánh giá.
- Kiểm tra cửa ngăn cháy: Bảo đảm cửa đóng kín, phụ kiện hoạt động đúng chức năng.
- Kiểm soát thay đổi thiết kế: Không tự ý thay vật liệu hoặc thay đổi cấu tạo khi chưa đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu.
- Kiểm tra sau cải tạo: Khôi phục giải pháp ngăn cháy tại những vị trí bị khoan, cắt hoặc mở thêm lỗ xuyên.
Một lỗi thường gặp trong thi công cơ điện là lắp đặt bổ sung đường ống, máng cáp sau khi tường hoặc sàn ngăn cháy đã hoàn thiện. Nếu các lỗ xuyên không được chèn bịt đúng kỹ thuật, khả năng chống cháy lan có thể bị suy giảm đáng kể.
Vì vậy, công tác kiểm tra không nên chỉ tập trung vào bề mặt hoàn thiện. Cần đánh giá cả những vị trí khuất phía trên trần, trong hộp kỹ thuật và tại các điểm giao giữa những bộ phận ngăn cháy.
Dịch vụ tư vấn, thiết kế & thi công PCCC trọn gói tại PCCC Ngày Đêm
Việc đáp ứng tiêu chuẩn chống cháy lan cần được xem xét đồng bộ với giải pháp kiến trúc, kết cấu và các hệ thống PCCC của công trình. Đặc biệt, những công trình có nhiều khu vực chức năng hoặc hệ thống kỹ thuật phức tạp cần được khảo sát kỹ ngay từ giai đoạn thiết kế.
PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế, thi công và bảo trì hệ thống phòng cháy chữa cháy cho nhà xưởng, tòa nhà, cơ sở sản xuất và các công trình dân dụng.
Quá trình triển khai chú trọng đánh giá đặc điểm công trình, yêu cầu an toàn cháy và sự phối hợp giữa các hạng mục kỹ thuật. Các giải pháp được xây dựng dựa trên quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng và điều kiện thực tế.
Việc xác định đúng yêu cầu ngăn cháy ngay từ giai đoạn thiết kế giúp hạn chế sai sót khi thi công, đồng thời giảm nguy cơ phải cải tạo những hạng mục không phù hợp.
Liên hệ PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được tư vấn giải pháp thiết kế và thi công PCCC phù hợp với công trình.
Tiêu chuẩn chống cháy lan theo QCVN 06:2022/BXD tập trung vào các yêu cầu về bộ phận ngăn cháy, giới hạn chịu lửa, phân chia khoang cháy và kiểm soát những vị trí có nguy cơ lan truyền lửa, khói.
Để bảo đảm hiệu quả, cần lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc điểm công trình và thi công đúng cấu tạo kỹ thuật. Đồng thời, các vị trí xuyên tường, xuyên sàn và bộ phận ngăn cháy phải được kiểm tra trong suốt quá trình sử dụng.
