Sơ đồ đấu dây đầu báo khói: Hướng dẫn lắp đặt đúng chuẩn kỹ thuật

Sơ đồ đấu dây đầu báo khói thể hiện cách kết nối đầu báo với tủ trung tâm báo cháy, giúp thiết bị truyền tín hiệu chính xác khi phát hiện khói. Tùy từng loại đầu báo, sơ đồ đấu nối có thể sử dụng 2 dây, 4 dây hoặc tuyến truyền thông địa chỉ. Trong bài viết dưới đây, PCCC Ngày Đêm sẽ hướng dẫn cách phân biệt, đọc ký hiệu và thực hiện đấu nối đúng kỹ thuật, hạn chế lỗi trong quá trình lắp đặt.

Đầu báo khói là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Đầu báo khói là thiết bị có chức năng phát hiện sự xuất hiện của khói trong khu vực giám sát và phát tín hiệu cảnh báo cháy. Thiết bị thường được lắp đặt tại hành lang, văn phòng, nhà xưởng và các khu vực phù hợp với thiết kế hệ thống báo cháy.

Một đầu báo khói quang điện thông dụng gồm những bộ phận chính:

• Buồng cảm biến: Phát hiện sự thay đổi của ánh sáng khi khói đi vào.
• Mạch xử lý: Phân tích tín hiệu từ cảm biến và xác định trạng thái báo cháy.
• Đèn LED: Hiển thị trạng thái hoạt động hoặc cảnh báo.
• Đế đầu báo: Cố định thiết bị và kết nối dây điện, dây tín hiệu.

Khi khói đi vào buồng cảm biến, ánh sáng bị tán xạ đến bộ phận thu quang. Nếu tín hiệu đạt ngưỡng phát hiện, đầu báo chuyển sang trạng thái cảnh báo và truyền thông tin về tủ trung tâm hoặc phát cảnh báo tại chỗ, tùy loại thiết bị.

Các sơ đồ đấu nối đầu báo khói phổ biến

Sơ đồ đấu dây đầu báo khói được chia thành ba nhóm thường gặp: đầu báo quy ước 2 dây, đầu báo 4 dây và đầu báo địa chỉ. Mỗi nhóm có cách cấp nguồn và truyền tín hiệu khác nhau.

Sơ đồ đấu dây đầu báo khói 2 dây

Đầu báo khói 2 dây thường sử dụng chung một cặp dây để cấp nguồn và truyền trạng thái báo cháy về tủ trung tâm.

Trong hệ thống báo cháy quy ước, các đầu báo tương thích được kết nối trên cùng tuyến Zone. Khi đầu báo kích hoạt, sự thay đổi điện trên tuyến giúp trung tâm xác định vùng xảy ra cháy.

Sơ đồ nguyên lý gồm:

• Zone (+), Zone (-): Hai cực kết nối từ tủ trung tâm.
• Đế đầu báo: Nhận nguồn và kết nối tín hiệu qua tuyến Zone.
• Điện trở cuối tuyến (EOL): Đặt tại cuối mạch theo yêu cầu của tủ để giám sát đường dây.

Ưu điểm của loại này là sử dụng ít dây, cấu hình tương đối đơn giản. Tuy nhiên, tủ thường chỉ xác định được Zone phát sinh báo cháy, không phân biệt chính xác từng đầu báo trong cùng vùng.

Lưu ý: Đầu báo và tủ trung tâm phải tương thích. Giá trị điện trở EOL, cực tính và số lượng đầu báo tối đa trên tuyến được xác định theo tài liệu nhà sản xuất.

Sơ đồ đấu dây đầu báo khói 4 dây

Đầu báo khói 4 dây sử dụng hai cặp dây có chức năng riêng biệt:

• Hai dây nguồn: Cấp điện cho đầu báo, thường thông qua nguồn DC phù hợp.
• Hai dây tín hiệu: Truyền trạng thái báo cháy về tủ trung tâm thông qua tiếp điểm rơ-le.

Các chân tín hiệu thường được ký hiệu NO, NC và COM. Kỹ thuật viên phải xác định đúng chân được sử dụng cho mạch giám sát của tủ báo cháy.

Khác với đầu báo 2 dây, tín hiệu báo cháy của đầu báo 4 dây thường được truyền bằng tiếp điểm, còn nguồn nuôi hoạt động độc lập.

Trong nhiều hệ thống, mạch cần có điện trở cuối tuyến và thiết bị giám sát mất nguồn để tủ trung tâm phát hiện sự cố. Cách bố trí phải theo sơ đồ của tủ và đầu báo tương ứng.

Ưu điểm của đầu báo 4 dây là có thể kết nối với những đầu vào giám sát tương thích thông qua tiếp điểm rơ-le. Đổi lại, việc đấu nối nguồn và tín hiệu cần được kiểm tra riêng để tránh nhầm chân.

Sơ đồ đấu nối đầu báo khói địa chỉ

Đầu báo khói địa chỉ được sử dụng trong hệ thống báo cháy có khả năng nhận diện từng thiết bị. Mỗi đầu báo có một địa chỉ riêng để trung tâm xác định vị trí phát sinh tín hiệu.

Các đầu báo thường kết nối qua tuyến SLC (Signaling Line Circuit) hoặc Loop. Tuyến này có thể vừa cấp nguồn vừa truyền dữ liệu, tùy công nghệ của hãng.

Sơ đồ nguyên lý bao gồm:

• Tủ trung tâm báo cháy địa chỉ: Quản lý và xử lý thông tin thiết bị.
• Tuyến Loop/SLC: Kết nối các đầu báo theo cấu trúc được thiết kế.
• Đầu báo địa chỉ: Được gán địa chỉ để trung tâm nhận diện.
• Module cách ly ngắn mạch: Sử dụng tại những vị trí theo yêu cầu thiết kế và cấu hình hệ thống.

Đường dây có thể được tổ chức dạng tuyến hở hoặc vòng khép kín theo kiến trúc hỗ trợ của tủ báo cháy.

Lưu ý: Không phải mọi đầu báo địa chỉ đều có bốn dây. Nhiều model chỉ sử dụng hai dây cho cả nguồn và truyền thông. Vì vậy, cần phân biệt đầu báo địa chỉ với đầu báo quy ước 4 dây.

Cách đọc ký hiệu trên sơ đồ đấu dây đầu báo khói

Để đấu nối chính xác, kỹ thuật viên cần hiểu chức năng của các chân đấu và ký hiệu trên bản vẽ.

Ví dụ, khi sơ đồ thể hiện Zone + và Zone –, đây thường là cặp đầu vào từ tủ báo cháy quy ước. Đối với đầu báo có rơ-le, chân COM kết hợp với NO hoặc NC theo trạng thái tiếp điểm mà mạch giám sát yêu cầu.

Ký hiệu và số thứ tự chân có thể khác nhau giữa các hãng. Không được đấu dây chỉ dựa vào tên chân trên một sơ đồ tham khảo của model khác.

Hướng dẫn đấu dây đầu báo khói đúng kỹ thuật

Việc đấu dây cần thực hiện theo bản vẽ thiết kế và tài liệu lắp đặt của nhà sản xuất. Quy trình cơ bản gồm năm bước:

Bước 1: Xác định loại đầu báo khói

Kiểm tra model, điện áp hoạt động, loại đầu báo 2 dây, 4 dây hoặc địa chỉ và khả năng tương thích với tủ trung tâm.

Bước 2: Ngắt nguồn và chuẩn bị dây dẫn

Cô lập nguồn điện, bao gồm nguồn dự phòng liên quan, theo quy trình an toàn. Chuẩn bị dây dẫn đúng chủng loại, tiết diện và chiều dài theo thiết kế.

Bước 3: Đấu dây vào đế đầu báo khói

Kết nối dây nguồn hoặc tín hiệu vào đúng vị trí chân đấu. Kiểm tra cực tính nếu thiết bị yêu cầu, siết chặt điểm nối và tránh để lõi dây hở gây chập mạch.

Bước 4: Kết nối với tủ trung tâm

Đưa tuyến dây về Zone hoặc Loop tương ứng. Lắp điện trở EOL, thiết bị giám sát nguồn hoặc module cần thiết theo đúng cấu hình của hệ thống.

Đối với đầu báo địa chỉ, cần thực hiện gán địa chỉ và khai báo thiết bị theo hướng dẫn của hãng.

Bước 5: Kiểm tra và chạy thử đầu báo khói

Sau khi kiểm tra an toàn, tiến hành cấp nguồn và xác nhận trạng thái đầu báo trên tủ trung tâm. Sử dụng dụng cụ thử đầu báo phù hợp để kiểm tra tín hiệu báo cháy, khôi phục trạng thái và chức năng giám sát lỗi.

Quá trình đấu nối, lập trình và chạy thử nên được thực hiện bởi kỹ thuật viên có chuyên môn để tránh hư hỏng thiết bị hoặc làm gián đoạn hệ thống báo cháy.

Những lỗi thường gặp khi đấu nối đầu báo khói

Đấu nối sai kỹ thuật có thể khiến đầu báo không hoạt động, truyền tín hiệu không ổn định hoặc liên tục phát sinh cảnh báo lỗi.

Ngoài ra, việc không thử nghiệm sau khi đấu nối có thể khiến những lỗi tiềm ẩn không được phát hiện trước khi bàn giao.

Không tự ý nối tắt đường dây, loại bỏ điện trở giám sát hoặc vô hiệu hóa tín hiệu lỗi để tạm thời đưa hệ thống về trạng thái bình thường. Những thao tác này có thể làm mất chức năng giám sát an toàn của hệ thống báo cháy.

Dịch vụ lắp đặt hệ thống báo cháy tại PCCC Ngày Đêm

Với hơn 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực PCCC, PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế, thi công hệ thống báo cháy cho nhà xưởng, chung cư, văn phòng và công trình dân dụng, công nghiệp.

Đơn vị sở hữu đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, có khả năng kiểm tra các tuyến Zone, Loop, xác định nguyên nhân lỗi đầu báo và đề xuất phương án xử lý phù hợp.

Quy trình thực hiện chuẩn kỹ thuật gồm khảo sát hiện trạng, kiểm tra sơ đồ đấu nối, xác định lỗi kỹ thuật, thi công hoặc sửa chữa và chạy thử hệ thống trước khi bàn giao. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp hạn chế thay thế thiết bị không cần thiết, từ đó giảm chi phí phát sinh cho chủ đầu tư.

Liên hệ PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được tư vấn giải pháp đấu nối, lắp đặt và khắc phục sự cố hệ thống báo cháy đúng kỹ thuật.