Bậc chịu lửa của công trình là tiêu chí quan trọng trong thiết kế và đảm bảo an toàn PCCC, thể hiện khả năng chịu tác động của lửa của các kết cấu, cấu kiện xây dựng. Việc xác định đúng bậc chịu lửa giúp lựa chọn vật liệu, kết cấu và giải pháp PCCC phù hợp với đặc điểm của từng công trình.
Vậy bậc chịu lửa được phân loại như thế nào? Cách xác định bậc chịu lửa của công trình ra sao? Cùng tìm hiểu chi tiết cùng PCCC Ngày Đêm nhé!
Khái niệm bậc chịu lửa của công trình là gì?
Bậc chịu lửa của công trình là mức độ khả năng chống chịu của nhà, công trình hoặc khoang cháy trước tác động của đám cháy. Chỉ tiêu này được xác định dựa trên giới hạn chịu lửa của các kết cấu, cấu kiện xây dựng chính như cột, dầm, sàn, tường, mái… Theo đó, công trình có bậc chịu lửa càng cao thì các kết cấu chính càng có khả năng duy trì tính ổn định và bảo vệ công trình trong thời gian lâu hơn khi xảy ra cháy.
Việc xác định đúng bậc chịu lửa có ý nghĩa quan trọng trong thiết kế, thi công và thẩm duyệt hệ thống PCCC, đồng thời giúp lựa chọn giải pháp kết cấu và vật liệu phù hợp với yêu cầu an toàn cháy của từng công trình.
Phân loại các bậc chịu lửa của công trình theo quy định
Theo quy định về an toàn cháy, nhà, công trình và khoang cháy, bậc chịu lửa được chia thành 5 bậc khác nhau bao gồm I, II, III, IV và V. Các bậc này thể hiện khả năng chịu tác động của lửa của các kết cấu và cấu kiện trong công trình. Bậc I và II có yêu cầu chịu lửa cao hơn, trong khi bậc IV và V có yêu cầu thấp hơn.
Không phải ngẫu nhiên mà có thể áp dụng bậc chịu lửa trong PCCC, việc phân loại bậc chịu lửa của công trình được quy định theo pháp luật hiện hành, cụ thể QCVN 06:2021/BXD và TCVN 2622:1995.
Cách xác định bậc chịu lửa của công trình sao cho chuẩn xác
Để xác định bậc chịu lửa của công trình, cần dựa vào khả năng chịu lửa của các kết cấu và cấu kiện xây dựng. Việc xác định có thể thực hiện theo quy chuẩn QCVN, tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc kết hợp cả hai phương pháp, tùy từng trường hợp cụ thể.
Trước khi tìm hiểu chi tiết cách xác định, cần hiểu rõ một số khái niệm sau:
1. Giới hạn chịu lửa
Giới hạn chịu lửa là khoảng thời gian một kết cấu hoặc cấu kiện có thể chịu được tác động của lửa trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn. Giới hạn này được tính từ khi bắt đầu thử chịu lửa cho đến khi cấu kiện xuất hiện một trong các trạng thái giới hạn như mất khả năng chịu lực, mất tính toàn vẹn hoặc mất khả năng cách nhiệt.
Các ký hiệu thường gặp gồm:
- R – khả năng chịu lực
- E – tính toàn vẹn
- I – khả năng cách nhiệt
- W – khả năng hạn chế bức xạ nhiệt
Ví dụ, cấu kiện đạt REI 120 có nghĩa là có thể đồng thời duy trì khả năng chịu lực, tính toàn vẹn và cách nhiệt trong 120 phút.
2. Tuổi thọ công trình
Tuổi thọ công trình là khoảng thời gian công trình có thể duy trì các đặc tính về kỹ thuật, cơ lý và các yêu cầu khác theo thiết kế, đồng thời vẫn đáp ứng điều kiện sử dụng trong quá trình khai thác, vận hành.
Nói đơn giản, đây là thời gian công trình có thể sử dụng ổn định và an toàn theo thiết kế.
3. Độ bền vững
Độ bền vững là khả năng công trình duy trì độ bền, sự ổn định và các yêu cầu kỹ thuật cần thiết trong suốt thời gian sử dụng. Độ bền vững phụ thuộc vào chất lượng kết cấu, vật liệu, điều kiện môi trường và quá trình quản lý, bảo trì công trình.
Ba khái niệm trên có liên quan nhưng không giống nhau: giới hạn chịu lửa tập trung vào khả năng chống chịu khi xảy ra cháy, còn tuổi thọ và độ bền vững phản ánh khả năng duy trì chất lượng, độ ổn định của công trình trong suốt quá trình sử dụng.
Xác định bậc chịu lửa của công trình theo quy định QCVN 06
Một trong những cách phổ biến để xác định bậc chịu lửa của công trình là đối chiếu giới hạn chịu lửa của các cấu kiện xây dựng với yêu cầu trong QCVN 06:2021/BXD. Mỗi bậc chịu lửa từ I đến V sẽ có yêu cầu khác nhau đối với các bộ phận như cột, dầm, sàn, tường, mái, cầu thang… Công trình chỉ được xác định thuộc một bậc nhất định khi các cấu kiện chính đáp ứng giới hạn chịu lửa tương ứng.
Ngoài giới hạn chịu lửa của từng cấu kiện, khi xác định và thiết kế công trình còn cần chú ý đến một số yêu cầu liên quan:
- Với nhà bậc chịu lửa I, II và III, sàn và trần của tầng hầm, tầng nửa hầm phải sử dụng vật liệu không cháy và có giới hạn chịu lửa tối thiểu REI 90.
- Với nhà bậc chịu lửa IV và V, sàn tầng hầm hoặc tầng nửa hầm phải đáp ứng yêu cầu về tính cháy và có giới hạn chịu lửa tối thiểu REI 45.
- Đối với nhà có 2 hoặc 3 tầng hầm thuộc nhóm F1.3 và nhà hỗn hợp, các kết cấu chịu lực tại tầng hầm phải có giới hạn chịu lửa tối thiểu R 120.
- Những phòng dùng để sản xuất hoặc bảo quản chất lỏng cháy được phải sử dụng vật liệu không cháy cho sàn.
Như vậy, xác định bậc chịu lửa không chỉ dựa vào một cấu kiện riêng lẻ mà cần xem xét đồng bộ các bộ phận chính của công trình. Việc đối chiếu đúng quy chuẩn giúp chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và thi công lựa chọn kết cấu, vật liệu cũng như giải pháp PCCC phù hợp với yêu cầu an toàn cháy của công trình.
Cách tính bậc chịu lửa theo tiêu chuẩn TCVN 2622:1995
Ngoài cách xác định theo quy chuẩn, bậc chịu lửa của công trình còn có thể được xác định bằng cách đối chiếu với tiêu chuẩn TCVN 2622:1995. Tiêu chuẩn này đưa ra các mức giới hạn chịu lửa đối với nhiều bộ phận của công trình như cột, tường chịu lực, buồng thang, sàn, mái… Từ kết quả đối chiếu, có thể xác định công trình thuộc bậc chịu lửa I, II, III, IV hoặc V.
Khi áp dụng phương pháp này, cần căn cứ thêm vào Phụ lục C của TCVN 2622:1995 để xác định giới hạn chịu lửa tương ứng với từng loại vật liệu và cấu kiện. Nếu hồ sơ thiết kế hoặc tài liệu kỹ thuật chưa thể hiện rõ giới hạn chịu lửa, cần kiểm tra, đối chiếu với các yêu cầu của tiêu chuẩn để xác định phù hợp.
Như vậy, để xác định bậc chịu lửa của công trình chính xác, cần đối chiếu các yêu cầu theo QCVN 06 và các tiêu chuẩn liên quan như TCVN 2622:1995, đồng thời xem xét đặc điểm kết cấu và vật liệu thực tế của công trình. Việc kết hợp các căn cứ này giúp hạn chế sai sót và lựa chọn giải pháp PCCC phù hợp.
Trong trường hợp không có đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh hoặc không xác định được giới hạn chịu lửa của vật liệu, cấu kiện, việc đánh giá cần được thực hiện theo quy định hiện hành của cơ quan có thẩm quyền. Không nên tự mặc định công trình thuộc bậc V nếu chưa có căn cứ pháp lý hoặc kỹ thuật phù hợp.
Bậc chịu lửa có ý nghĩa gì trong thiết kế hệ thống PCCC?
Bậc chịu lửa là một trong những cơ sở quan trọng khi thiết kế hệ thống PCCC cho công trình. Thông qua bậc chịu lửa, đơn vị thiết kế có thể đánh giá khả năng chống chịu của kết cấu khi xảy ra cháy, từ đó lựa chọn giải pháp bảo vệ phù hợp.
Bậc chịu lửa có liên quan đến nhiều yêu cầu như khoang cháy, diện tích khoang cháy, số tầng, chiều cao công trình, lối thoát nạn và các giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để tính toán, lựa chọn các hệ thống PCCC như báo cháy, chữa cháy, hút khói, tăng áp và các thiết bị bảo vệ khác theo đặc điểm của công trình.
Việc xác định đúng bậc chịu lửa ngay từ giai đoạn thiết kế giúp công trình đáp ứng yêu cầu an toàn cháy, hạn chế cháy lan và giảm nguy cơ sập đổ kết cấu, tạo điều kiện để người bên trong có thêm thời gian thoát nạn và lực lượng chữa cháy triển khai xử lý sự cố.
Nói đơn giản, bậc chịu lửa càng cao thì khả năng chống chịu của các kết cấu khi xảy ra cháy càng tốt. Đây là một trong những cơ sở quan trọng để lựa chọn giải pháp kết cấu và thiết kế hệ thống PCCC phù hợp với từng công trình.
Việc xác định đúng bậc chịu lửa giúp công trình đáp ứng các yêu cầu về an toàn cháy, đồng thời là cơ sở để lựa chọn giải pháp kết cấu và thiết kế hệ thống PCCC phù hợp. Tuy nhiên, để đảm bảo chính xác, cần đánh giá dựa trên công năng, quy mô, kết cấu, vật liệu và các quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho từng công trình.
Nếu bạn cần tư vấn, thiết kế hệ thống PCCC và xác định giải pháp phù hợp với công trình, hãy liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được hỗ trợ nhanh chóng, chuyên nghiệp.
