Khối tích là một trong những thông số quan trọng khi thiết kế hệ thống PCCC và thẩm duyệt hệ thống phòng cháy chữa cháy. Việc tính đúng khối tích không chỉ giúp xác định quy mô hệ thống chữa cháy, báo cháy, hút khói mà còn là cơ sở để đánh giá công trình có thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế PCCC theo quy định hay không.
Vậy cách tính khối tích PCCC được thực hiện như thế nào và cần lưu ý những gì để đảm bảo chính xác? Hãy cùng PCCC Ngày Đêm tìm hiểu chi tiết nhé!
Khái niệm khối tích PCCC là gì?
Khối tích PCCC là tổng thể tích của không gian cần được bảo vệ bằng hệ thống phòng cháy chữa cháy trong một công trình. Theo TCVN 9255, khối tích được xác định đối với toàn bộ ngôi nhà hoặc một phần công trình không bị chia cắt bởi các tường hoặc vách ngăn kín, tạo thành một không gian liên thông.
Thông số khối tích đóng vai trò quan trọng trong quá trình thiết kế hệ thống PCCC. Đây là cơ sở để kỹ sư tính toán dung tích chữa cháy, lưu lượng thông gió, số lượng và vị trí lắp đặt các thiết bị như đầu báo cháy, đầu phun sprinkler, quạt hút khói và các thiết bị PCCC khác nhằm đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả.
Để xác định khối tích, đơn vị thiết kế sẽ đo diện tích sàn của không gian cần tính và nhân với chiều cao của không gian đó (tính từ sàn đến trần hoặc đến sàn tầng trên đối với công trình nhiều tầng). Kết quả thu được chính là khối tích của khu vực, thường được tính theo đơn vị m³.
Hướng dẫn cách tính khối tích PCCC chi tiết
Để xác định một công trình có thuộc diện thẩm duyệt thiết kế PCCC hay không, đồng thời ước tính lượng nước chữa cháy tối thiểu cần dự trữ, bạn có thể thực hiện theo 3 bước dưới đây.
Bước 1: Xác định diện tích sàn và chiều cao công trình
Trước tiên, cần xác định tổng diện tích sàn và chiều cao công trình, vì đây là hai thông số dùng để tính khối tích.
- Diện tích sàn: Là tổng diện tích của các tầng trong công trình. Thông số này có thể lấy từ bản vẽ thiết kế, hồ sơ hoàn công hoặc giấy phép xây dựng.
- Chiều cao công trình: Là chiều cao tính từ cốt nền (mặt đất hoặc sàn tầng 1) đến sàn của tầng cao nhất hoặc theo chiều cao thiết kế được ghi trong hồ sơ công trình.
Việc xác định đúng hai thông số này sẽ giúp quá trình tính toán chính xác hơn.
Bước 2: Tính khối tích công trình và đối chiếu quy định PCCC
Sau khi có diện tích sàn và chiều cao, áp dụng công thức:
Đơn vị tính là m³.
Sau khi tính được khối tích, chủ đầu tư cần đối chiếu với Phụ lục V Nghị định 50/2024/NĐ-CP để xác định công trình có thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế PCCC hay không.
Ví dụ, đối với nhiều loại công trình dân dụng, các công trình từ 7 tầng trở lên hoặc có khối tích từ 5.000 m³ trở lên sẽ thuộc diện phải thực hiện thẩm duyệt thiết kế PCCC trước khi thi công và đưa vào sử dụng.
Ví dụ: Một dãy ký túc xá có:
- Diện tích sàn: 1.000 m²
- Chiều cao công trình: 10 m
Khối tích được tính như sau:
V = 1.000 × 10 = 10.000 m³
Với khối tích 10.000 m³, công trình này thuộc diện cần thực hiện thẩm duyệt thiết kế PCCC theo quy định hiện hành.
Bước 3: Tính lượng nước chữa cháy tối thiểu cần cho PCCC
Sau khi xác định được quy mô công trình, chủ đầu tư có thể ước tính lượng nước chữa cháy tối thiểu cần dự trữ.
Theo cách tính thông dụng, lượng nước chữa cháy được xác định theo công thức:
Lượng nước chữa cháy = Tổng diện tích sàn × 0,03 (m³)
Trong đó:
- Tổng diện tích sàn là tổng diện tích của tất cả các tầng.
- 0,03 m³/m² là hệ số dùng để ước tính lượng nước chữa cháy tối thiểu.
Ví dụ: Một tòa nhà có 4 tầng, mỗi tầng rộng 500 m².
- Tổng diện tích sàn = 4 × 500 = 2.000 m²
- Lượng nước chữa cháy tối thiểu: 2.000 × 0,03 = 60 m³
Như vậy, công trình cần dự trữ khoảng 60 m³ nước để phục vụ công tác chữa cháy khi xảy ra sự cố.
Các yếu tố cần khi tính khối tích PCCC cho mọi công trình
Diện tích sàn cần tính khối tích
Diện tích sàn là cơ sở đầu tiên để xác định khối tích của công trình. Khi tính toán, cần xác định chính xác tổng diện tích của từng tầng hoặc khu vực cần bảo vệ theo bản vẽ thiết kế. Việc xác định sai diện tích sẽ dẫn đến sai lệch trong quá trình tính khối tích và thiết kế hệ thống PCCC.
Chiều cao tòa nhà
Chiều cao công trình ảnh hưởng trực tiếp đến khối tích không gian cần được bảo vệ. Thông số này thường được tính từ cốt nền hoặc sàn tầng 1 đến sàn tầng cao nhất hoặc theo chiều cao thiết kế của công trình. Công trình càng cao thì khối tích càng lớn, kéo theo yêu cầu cao hơn về hệ thống chữa cháy và thoát nạn.
Loại công trình/Hạng mục
Mỗi loại công trình như nhà ở, chung cư, văn phòng, nhà xưởng, trung tâm thương mại hay bệnh viện đều có quy mô, công năng sử dụng và mức độ nguy hiểm cháy khác nhau. Vì vậy, việc xác định đúng loại công trình sẽ giúp áp dụng đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC và phương pháp tính toán phù hợp.
Hệ thống phòng cháy chữa cháy
Khối tích công trình là căn cứ để lựa chọn và tính toán quy mô của hệ thống PCCC như báo cháy tự động, chữa cháy sprinkler, họng nước chữa cháy, quạt hút khói, bơm chữa cháy và bể nước dự trữ. Tính toán chính xác sẽ giúp hệ thống hoạt động hiệu quả và đáp ứng yêu cầu của cơ quan chức năng.
Hệ thống an toàn công trình
Ngoài hệ thống chữa cháy, các hạng mục an toàn như lối thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn thoát hiểm, hệ thống tăng áp cầu thang hay hút khói cũng cần được xem xét khi đánh giá quy mô công trình. Những hạng mục này góp phần đảm bảo an toàn cho người bên trong khi xảy ra cháy.
Vật liệu công trình
Loại vật liệu sử dụng trong kết cấu và hoàn thiện công trình cũng ảnh hưởng đến phương án thiết kế PCCC. Những vật liệu dễ cháy hoặc có khả năng sinh nhiều khói, khí độc khi cháy sẽ làm tăng mức độ nguy hiểm, từ đó có thể yêu cầu hệ thống PCCC được thiết kế với tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn để đảm bảo an toàn.
Những lưu ý quan trọng khi áp dụng cách tính khối tích PCCC
Để tính khối tích công trình chính xác và đảm bảo đáp ứng các quy định về PCCC, bạn nên lưu ý những vấn đề sau:
- Kiểm tra chính xác số liệu đầu vào: Trước khi tính toán, hãy xác định đúng diện tích sàn và chiều cao công trình. Tốt nhất nên lấy thông tin từ bản vẽ thiết kế, hồ sơ hoàn công hoặc giấy phép xây dựng. Nếu không có các tài liệu này, cần đo đạc thực tế bằng thước laser hoặc thước dây để đảm bảo số liệu chính xác, tránh làm sai kết quả tính khối tích.
- Sử dụng đúng đơn vị đo: Khi tính khối tích, cần thống nhất đơn vị đo theo công thức:
- Diện tích sàn: m² (mét vuông)
- Chiều cao: m (mét)
- Khối tích: m³ (mét khối)
Nếu các số liệu đang ở đơn vị khác, cần quy đổi về đúng đơn vị trước khi tính để tránh nhầm lẫn và sai sót.
- Đối chiếu với quy định hiện hành về PCCC: Sau khi tính được khối tích, cần đối chiếu với Phụ lục V Nghị định 50/2024/NĐ-CP và các quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC hiện hành để xác định công trình có thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế PCCC hay không. Nếu thuộc diện phải thẩm duyệt, chủ đầu tư cần lập hồ sơ và phương án thiết kế PCCC theo đúng quy định trước khi triển khai thi công.
- Nên nhờ đơn vị chuyên môn kiểm tra khi cần thiết: Đối với các công trình có quy mô lớn, nhiều tầng hoặc công năng sử dụng phức tạp, việc tính khối tích chỉ là một bước trong quá trình thiết kế PCCC. Chủ đầu tư nên lựa chọn đơn vị tư vấn PCCC có chuyên môn để tính toán đầy đủ các thông số kỹ thuật, giúp hồ sơ đáp ứng quy định pháp luật và hạn chế phải chỉnh sửa trong quá trình thẩm duyệt.
Tính khối tích PCCC đúng là bước quan trọng giúp chủ đầu tư lựa chọn phương án thiết kế hệ thống phòng cháy chữa cháy phù hợp, đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật và đảm bảo quá trình thẩm duyệt diễn ra thuận lợi.
Nếu bạn chưa nắm rõ cách tính khối tích hoặc cần tư vấn thiết kế, thẩm duyệt và thi công hệ thống PCCC cho công trình, PCCC Ngày Đêm luôn sẵn sàng đồng hành. Với đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm, quy trình làm việc chuyên nghiệp và am hiểu các quy định hiện hành, chúng tôi cam kết mang đến giải pháp PCCC tối ưu, đúng tiêu chuẩn và tiết kiệm chi phí. Liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm 0919.29.7776 để được tư vấn miễn phí và nhận báo giá thi công PCCC nhanh chóng cho công trình của bạn.
