Hệ thống hút khói nhà xưởng: Cấu tạo, Nguyên lý & Tiêu chuẩn PCCC

Đánh giá

Hệ thống hút khói nhà xưởng là giải pháp kiểm soát và thoát khói khi xảy ra cháy, giúp hạn chế khói tích tụ, hỗ trợ thoát nạn và tạo điều kiện cho lực lượng chữa cháy tiếp cận đám cháy. Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, việc trang bị hệ thống phụ thuộc vào công năng, hạng nguy hiểm cháy và đặc điểm công trình. Cùng PCCC Ngày Đêm tìm hiểu cấu tạo, nguyên lý và yêu cầu thiết kế, thi công hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng.

Hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng là gì?

Hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng là tổ hợp thiết bị có chức năng thu gom và đưa khói, khí nóng ra khỏi khu vực được bảo vệ khi xảy ra cháy. Hệ thống có thể hoạt động theo cơ chế tự nhiên hoặc cưỡng bức, tùy giải pháp thiết kế và yêu cầu kỹ thuật.

Hệ thống hút khói nhà xưởng
Hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng có chức năng thu gom và đưa khói, khí nóng ra khỏi khu vực được bảo vệ khi xảy ra cháy

Khác với hệ thống thông gió công nghiệp, hệ thống hút xả khói PCCC được thiết kế để hoạt động trong điều kiện cháy. Mục đích chính là kiểm soát sự lan truyền của khói, hỗ trợ người lao động thoát nạn và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động chữa cháy.

Tiêu chíHút khói PCCCThông gió nhà xưởng
Mục đíchKiểm soát khói khi cháyThải nhiệt, khí và bụi sản xuất
Chế độ hoạt độngTheo kịch bản cháyTheo nhu cầu sản xuất
Thiết bịĐáp ứng yêu cầu làm việc khi cháyPhù hợp môi trường vận hành
Điều khiểnLiên động PCCC theo thiết kếĐiều khiển thông gió thông thường

Hệ thống hút khói không thay thế hệ thống chữa cháy tự động. Đây là giải pháp bảo vệ chống khói, hoạt động phối hợp với các hệ thống PCCC khác trong công trình.

Hệ thống hút khói nhà xưởng
Hệ thống hút khói không thay thế hệ thống chữa cháy tự động

Cấu tạo hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng như thế nào?

Hệ thống hút khói cơ khí thường gồm quạt hút khói chịu nhiệt, đường ống dẫn khói, miệng hút, van điều khiển và tủ điện. Các thiết bị được lựa chọn theo lưu lượng tính toán, điều kiện chịu nhiệt và phạm vi bảo vệ.

Quạt hút khói PCCC chịu nhiệt

Quạt hút khói có nhiệm vụ tạo lực hút để đưa khói, khí nóng từ khu vực cháy ra ngoài. Thiết bị phải đáp ứng yêu cầu về lưu lượng, cột áp và khả năng hoạt động trong điều kiện nhiệt độ cao.

Theo mục D.9 QCVN 06:2022/BXD, khả năng chịu nhiệt và thời gian hoạt động của quạt phải được lựa chọn theo nhiệt độ khói tính toán và đặc điểm gian phòng. Vì vậy, không thể sử dụng quạt thông gió thông thường thay thế nếu thiết bị không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Hệ thống hút khói nhà xưởng: Cấu tạo, Nguyên lý & Tiêu chuẩn PCCC
Hệ thống hút khói nhà xưởng

Đường ống và miệng hút khói

Đường ống dẫn khói có chức năng vận chuyển khói từ các miệng hút đến vị trí xả ngoài công trình. Hệ thống đường ống phải đáp ứng yêu cầu về vật liệu, độ kín và giới hạn chịu lửa theo vị trí lắp đặt.

Hệ thống hút khói nhà xưởng
Đường ống của hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng

Miệng hút cần được bố trí phù hợp với vùng khói và đặc điểm không gian. Đối với nhà xưởng có diện tích lớn, thiết kế phải xem xét việc phân chia vùng khói để nâng cao hiệu quả kiểm soát.

Van khói và thiết bị điều khiển

Van hút khói điều khiển việc thu khói từ khu vực cần bảo vệ. Trong khi đó, van ngăn cháy có chức năng hạn chế cháy lan qua đường ống theo nguyên tắc hoạt động riêng.

Hệ thống điều khiển thường gồm tủ điện, thiết bị đóng cắt, bộ điều khiển và tín hiệu giám sát. Các thành phần được kết nối với hệ thống báo cháy theo kịch bản vận hành đã thiết kế.

Nguyên lý hoạt động của hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng

Hệ thống hút khói nhà xưởng hoạt động theo trình tự điều khiển nhằm đưa khói ra ngoài và duy trì điều kiện bảo vệ chống khói khi xảy ra cháy.

Bước 1: Phát hiện và truyền tín hiệu cháy

Hệ thống báo cháy phát hiện sự cố thông qua đầu báo hoặc nút nhấn. Tín hiệu được truyền đến bộ điều khiển theo kịch bản đã thiết lập.

Bước 2: Kích hoạt hệ thống hút khói

Bộ điều khiển ra lệnh mở van hút khói tại khu vực cần bảo vệ và khởi động quạt. Các thiết bị liên quan chuyển sang chế độ vận hành khi cháy.

Bước 3: Hút và xả khói ra ngoài

Khói được thu gom qua miệng hút, dẫn qua đường ống và xả ra ngoài tại vị trí thiết kế. Quá trình này giúp hạn chế khói tích tụ trong vùng được bảo vệ.

Hệ thống hút khói nhà xưởng
Hút khói và xả khói ra bên ngoài nhà xưởng

Bước 4: Bổ sung không khí bù

Không khí từ bên ngoài được cấp vào theo cơ chế tự nhiên hoặc cưỡng bức. Lưu lượng cấp bù phải phù hợp với phương án hút xả khói để hệ thống hoạt động hiệu quả.

Bước 5: Duy trì chế độ vận hành

Hệ thống tiếp tục hoạt động theo kịch bản điều khiển khi cháy. Việc dừng hoặc chuyển chế độ phải tuân thủ yêu cầu thiết kế và quy trình vận hành.

Nhà xưởng có bắt buộc lắp hệ thống hút khói PCCC không?

Không phải tất cả nhà xưởng đều bắt buộc lắp đặt hệ thống hút khói cơ khí. Theo Phụ lục D QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, yêu cầu thoát khói phụ thuộc vào hạng nguy hiểm cháy, bậc chịu lửa, số tầng và đặc điểm không gian.

Những khu vực nhà xưởng cần hút xả khói

Theo mục D.2 Phụ lục D, các khu vực sản xuất và kho thuộc những trường hợp sau phải được xem xét bố trí giải pháp thoát khói theo quy chuẩn:

  • Gian phòng sản xuất, kho: Có người làm việc thường xuyên, thuộc hạng A, B, C1 đến C3 trong nhà bậc chịu lửa I đến IV hoặc hạng C4 trong nhà bậc chịu lửa IV.
  • Hành lang nhà xưởng: Dài trên 15 m, không có thông gió tự nhiên khi cháy, thuộc nhà sản xuất hoặc nhà kho hạng A, B, C từ 2 tầng trở lên.
  • Hành lang tầng hầm: Các hành lang, đường hầm đi bộ tại tầng hầm, tầng nửa hầm có liên thông với phòng thường xuyên có người làm việc.
  • Khu vực phụ trợ: Những gian phòng có yêu cầu thoát khói riêng theo công năng và điều kiện quy chuẩn.
Hệ thống hút khói nhà xưởng
Khu vực sản xuất của nhà xưởng

Đối với gian phòng lưu trữ dạng kệ, yêu cầu tại mục D.2 có thể áp dụng mà không phụ thuộc vào việc có người làm việc thường xuyên.

Việc xác định chính xác phải dựa trên hồ sơ phân hạng nguy hiểm cháy và thiết kế công trình. Không thể kết luận chỉ dựa vào diện tích nhà xưởng hoặc số lượng lao động.

Trường hợp được sử dụng hút khói tự nhiên

Theo mục D.8 Phụ lục D, nhà xưởng một tầng có thể sử dụng giải pháp thoát khói tự nhiên khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật. Khói được đưa ra ngoài thông qua cửa mái, cửa nắp thoát khói hoặc các lỗ mở được bố trí phù hợp.

Để đáp ứng yêu cầu PCCC, giải pháp phải bảo đảm:

  • Diện tích và vị trí cửa thoát khói phù hợp tính toán.
  • Cơ chế mở cửa hoạt động theo yêu cầu khi cháy.
  • Khói có thể thoát ra ngoài mà không gây ảnh hưởng bất lợi đến khu vực khác.
  • Có phương án bổ sung không khí phù hợp khi cần thiết.
Hệ thống hút khói nhà xưởng
Sử dụng hệ thống hút khói tự nhiên

Đối với nhà nhiều tầng, giải pháp thoát khói tự nhiên chỉ được sử dụng khi kết quả tính toán và điều kiện quy chuẩn cho phép. Việc nhà xưởng có nhiều cửa sổ không đồng nghĩa đã đáp ứng yêu cầu thoát khói PCCC.

Yêu cầu thiết kế hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng 

Thiết kế hệ thống hút khói PCCC phải dựa trên đặc điểm công trình và kết quả tính toán kỹ thuật. Các yếu tố quan trọng gồm lưu lượng hút, không khí bù, khả năng chịu lửa và tính liên động.

Tính toán lưu lượng hút và không khí bù

Lưu lượng hút khói được xác định theo diện tích, chiều cao, đặc điểm gian phòng và kịch bản cháy. Đơn vị thiết kế cần tính toán lượng khói phát sinh, tổn thất áp suất và khả năng hoạt động của quạt.

Đối với gian phòng lớn hơn 3.000 m² cần hút khói trực tiếp, mục D.7 Phụ lục D yêu cầu phân chia thành các vùng khói không lớn hơn 3.000 m² theo giải pháp phù hợp.

Ngoài lưu lượng hút, phải xem xét lượng không khí cấp bù. Nếu cấp bù không phù hợp, hệ thống có thể không đạt lưu lượng thiết kế hoặc gây chênh lệch áp suất bất lợi.

Yêu cầu chịu lửa của thiết bị hút khói

Theo QCVN 06:2022/BXD, quạt, đường ống và các bộ phận liên quan phải đáp ứng yêu cầu chịu nhiệt, chịu lửa phù hợp điều kiện hoạt động khi cháy.

Những nội dung cần kiểm soát gồm:

  • Khả năng chịu nhiệt và thời gian hoạt động của quạt.
  • Giới hạn chịu lửa, độ kín của đường ống dẫn khói.
  • Vật liệu bảo vệ chịu lửa và vị trí xuyên kết cấu.
  • Nguồn điện, cáp cấp nguồn và thiết bị điều khiển.

Thông số kỹ thuật phải được lựa chọn theo thiết kế và quy chuẩn áp dụng. Không có một mức chịu nhiệt cố định phù hợp cho mọi hệ thống hút khói nhà xưởng.

Yêu cầu liên động với hệ thống báo cháy

Hệ thống hút khói cần phối hợp với hệ thống báo cháy và các hệ thống kỹ thuật liên quan theo kịch bản đã thiết kế.

Khi có tín hiệu cháy, hệ thống phải thực hiện đúng các lệnh điều khiển như mở van, khởi động quạt và chuyển chế độ thông gió liên quan. Đồng thời, cần kiểm tra tín hiệu phản hồi trạng thái hoạt động và cảnh báo sự cố.

Nếu hệ thống có nhiều vùng khói, việc kích hoạt phải phù hợp với khu vực phát sinh cháy. Điều này giúp hạn chế vận hành sai vùng hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ chống khói.

Quy trình thi công hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng

Quy trình thi công hệ thống hút khói PCCC cần được thực hiện theo hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của công trình. Các bước cơ bản gồm:

Bước 1: Khảo sát hiện trạng công trình

Kiểm tra mặt bằng, chiều cao nhà xưởng, kết cấu mái và các khu vực cần thoát khói. Đồng thời, đánh giá không gian bố trí quạt, đường ống và nguồn điện.

Bước 2: Thiết kế và lựa chọn thiết bị

Tính toán lưu lượng hút, tổn thất áp suất và không khí bù. Trên cơ sở đó, lựa chọn quạt, van, đường ống và phương án điều khiển phù hợp.

Bước 3: Thi công lắp đặt hệ thống

Lắp đặt giá đỡ, đường ống, miệng hút, quạt và tủ điều khiển theo bản vẽ. Các vị trí xuyên kết cấu phải được xử lý phù hợp yêu cầu ngăn cháy.

Bước 4: Kiểm tra và vận hành thử

Kiểm tra nguồn điện, chiều quay quạt, trạng thái van và tín hiệu điều khiển. Tiến hành đo lưu lượng, áp suất và thử liên động với hệ thống báo cháy.

Bước 5: Nghiệm thu và bàn giao

Đối chiếu kết quả thử nghiệm với thông số thiết kế, khắc phục những hạng mục chưa đạt và hoàn thiện tài liệu kỹ thuật. Sau nghiệm thu, đơn vị quản lý cần được hướng dẫn vận hành, kiểm tra và bảo trì hệ thống.

Hệ thống hút khói nhà xưởng
Bàn giao hệ thống hút khói nhà xưởng sau khi được lắp đặt

Những lỗi thường gặp khi lắp đặt hệ thống hút khói nhà xưởng

Trong quá trình thiết kế và thi công, một số sai sót kỹ thuật có thể khiến hệ thống hút khói nhà xưởng không đạt hiệu quả theo yêu cầu. Những lỗi thường gặp gồm:

  • Lựa chọn quạt không phù hợp: Chỉ dựa vào lưu lượng mà không tính toán tổn thất áp suất, khiến lưu lượng hút thực tế không đạt thiết kế.
  • Sử dụng quạt không đáp ứng khả năng chịu nhiệt: Quạt thông gió thông thường có thể không duy trì hoạt động trong điều kiện nhiệt độ cao khi xảy ra cháy.
  • Thiếu không khí cấp bù: Lượng không khí bổ sung không đủ có thể làm giảm hiệu quả hút khói và gây chênh lệch áp suất bất lợi.
  • Lắp đặt đường ống, van sai yêu cầu: Vật liệu hoặc vị trí lắp đặt không phù hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu lửa và kiểm soát khói.
  • Liên động báo cháy không chính xác: Quạt và van hút khói không kích hoạt đúng khu vực hoặc không hoạt động theo kịch bản cháy đã thiết kế.

Để hạn chế những sai sót trên, nhà thầu cần kiểm tra bản vẽ, thông số thiết bị và chất lượng lắp đặt trước khi nghiệm thu. Quá trình chạy thử phải đo kiểm lưu lượng, áp suất và chức năng liên động thực tế, thay vì chỉ xác nhận quạt có hoạt động hay không.

PCCC Ngày Đêm: Nhà thầu thi công hệ thống hút khói nhà xưởng

PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế, thi công và bảo trì hệ thống PCCC cho nhà xưởng, nhà máy và công trình công nghiệp. Với hơn 17 năm kinh nghiệm, đơn vị triển khai giải pháp kỹ thuật phù hợp với quy mô, công năng và yêu cầu an toàn cháy của từng công trình.

Hệ thống hút khói nhà xưởng
Nhà thầu thi công hệ thống hút khói nhà xưởng

Đối với hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng, Ngày Đêm hỗ trợ:

  • Khảo sát, đánh giá: Xác định hiện trạng và yêu cầu bảo vệ chống khói.
  • Tư vấn, thiết kế: Lựa chọn phương án hút khói tự nhiên hoặc cơ khí phù hợp.
  • Thi công lắp đặt: Triển khai quạt, đường ống, van và hệ thống điều khiển.
  • Kiểm tra liên động: Thử nghiệm tín hiệu báo cháy và chức năng vận hành.
  • Hỗ trợ nghiệm thu: Đo kiểm, đối chiếu thông số và hoàn thiện tài liệu kỹ thuật.
  • Bảo trì, cải tạo: Kiểm tra, sửa chữa và nâng cấp hệ thống PCCC hiện hữu.
Hệ thống hút khói nhà xưởng
Nâng cấp hệ thống hút khói nhà xưởng PCCC

Giải pháp được xây dựng theo đặc điểm thực tế của nhà xưởng và các quy chuẩn kỹ thuật áp dụng. Việc khảo sát, tính toán đúng từ đầu giúp hạn chế sai sót thi công và chi phí điều chỉnh.

Liên hệ PCCC Ngày Đêm để được khảo sát, tư vấn và thi công hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng phù hợp yêu cầu kỹ thuật.

Hotline: 0919.29.7776

Website: https://pcccngaydem.vn

Hệ thống hút khói nhà xưởng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát khói, hỗ trợ thoát nạn và phục vụ chữa cháy. Việc thiết kế, thi công phải dựa trên hạng nguy hiểm cháy, đặc điểm công trình và quy chuẩn áp dụng. PCCC Ngày Đêm cung cấp giải pháp hệ thống hút khói PCCC nhà xưởng, từ khảo sát đến thi công, kiểm tra và bảo trì.

Liên hệ