Quy định thành lập đội PCCC cơ sở theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP xác định rõ trách nhiệm của cơ sở trong việc tổ chức lực lượng PCCC và cứu nạn, cứu hộ tại chỗ. Vậy những cơ sở nào bắt buộc thành lập đội, số lượng thành viên tối thiểu là bao nhiêu và cần đáp ứng điều kiện gì? Nội dung dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ và thực hiện đúng quy định pháp luật.
Đội PCCC cơ sở là gì?
Theo quy định của pháp luật, đội phòng cháy và chữa cháy (PCCC) cơ sở là lực lượng kiêm nhiệm hoặc chuyên trách do người đứng đầu cơ quan, tổ chức thành lập tại cơ sở, gồm những người được giao nhiệm vụ PCCC nhằm tổ chức thực hiện các hoạt động phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (CNCH) tại chỗ.
Theo Điều 37 Luật 55/2024/QH15, lực lượng PCCC và CNCH cơ sở được thành lập, quản lý và bố trí thành Đội PCCC và CNCH cơ sở. Đội hoạt động dưới sự quản lý của người đứng đầu cơ sở, có phân công chức danh và nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên.
Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định số lượng đội pccc cơ sở từ 20 người thường xuyên làm việc sẽ thành lập 1 đội, dưới 20 người sẽ thực hiện phân công nhiệm vụ PCCC bằng văn bản.
Đối tượng bắt buộc thành lập đội PCCC cơ sở theo Nghị định 105
Theo Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, việc thành lập Đội PCCC và CNCH cơ sở được xác định dựa trên loại hình hoạt động, phạm vi quản lý về PCCC và số người thường xuyên làm việc tại cơ sở. Đây cũng là căn cứ quan trọng để xác định quy định số lượng đội PCCC cơ sở và trách nhiệm tổ chức lực lượng PCCC của người đứng đầu doanh nghiệp.
Cơ sở có từ 20 người thường xuyên làm việc trở lên
Theo khoản 2 Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC theo Phụ lục I, trừ trường hợp thuộc diện thành lập Đội PCCC và CNCH chuyên ngành theo khoản 1 Điều này, nếu có từ 20 người thường xuyên làm việc trở lên thì bắt buộc phải thành lập Đội PCCC và CNCH cơ sở.
Nhóm đối tượng cần rà soát bao gồm nhà máy, nhà xưởng, kho hàng, cơ sở logistics, văn phòng, trung tâm thương mại, khách sạn, trường học, bệnh viện và các địa điểm khác thuộc danh mục quản lý về PCCC.
Khi áp dụng quy định số lượng đội PCCC cơ sở, doanh nghiệp cần lưu ý ngưỡng 20 người là căn cứ xác định nghĩa vụ thành lập đội, không phải quy định rằng cứ đủ 20 nhân viên thì phải thành lập một đội riêng. Trước tiên, người đứng đầu cần đối chiếu loại hình hoạt động với Phụ lục I và xác định cơ sở có thuộc diện quản lý về PCCC hay không.
Đối với cơ sở đã thành lập Đội PCCC và CNCH chuyên ngành theo quy định, không phải thành lập thêm Đội PCCC và CNCH cơ sở.
Cơ sở có dưới 20 người thường xuyên làm việc
Đối với cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC nhưng có dưới 20 người thường xuyên làm việc, pháp luật không yêu cầu thành lập Đội PCCC và CNCH cơ sở theo ngưỡng nhân sự quy định tại khoản 2 Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Thay vào đó, người đứng đầu cơ sở phải phân công người thực hiện nhiệm vụ PCCC và CNCH bằng văn bản. Nội dung phân công cần xác định rõ người phụ trách, nhiệm vụ được giao và trách nhiệm trong việc triển khai các biện pháp phòng ngừa, xử lý sự cố cháy, nổ và cứu nạn, cứu hộ.
Như vậy, cơ sở có quy mô nhân sự nhỏ tuy không thuộc diện phải thành lập đội nhưng vẫn phải tổ chức lực lượng thực hiện nhiệm vụ PCCC theo quy định. Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi áp dụng quy định số lượng đội PCCC cơ sở, tránh nhầm lẫn giữa việc không phải thành lập đội và việc được miễn trách nhiệm tổ chức công tác PCCC.
Quy định số lượng thành viên đội PCCC cơ sở theo Nghị định 105
Theo khoản 5 Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, số lượng thành viên Đội PCCC và CNCH cơ sở được xác định căn cứ vào số người thường xuyên làm việc tại cơ sở. Việc bố trí đúng quân số, cơ cấu Đội trưởng, Đội phó và các tổ trực thuộc là yêu cầu quan trọng trong quy định số lượng đội PCCC cơ sở, nhằm bảo đảm lực lượng có đủ nhân sự để triển khai chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi xảy ra sự cố.
Bảng quy định số lượng thành viên đội PCCC cơ sở
Theo quy định tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP, biên chế Đội PCCC và CNCH cơ sở được xác định theo các ngưỡng nhân sự sau:
Ngoài số lượng thành viên của đội, mỗi Tổ PCCC và CNCH trực thuộc phải có tối thiểu 05 người, trong đó có 01 Tổ trưởng. Quy định này đặc biệt cần lưu ý đối với doanh nghiệp có nhiều phân xưởng, khu vực sản xuất độc lập hoặc tổ chức hoạt động theo nhiều ca.
Để dễ hình dung cách áp dụng quy định số lượng đội PCCC cơ sở, doanh nghiệp có 35 người thường xuyên làm việc phải bố trí tối thiểu 10 thành viên. Cơ sở có 75 người cần ít nhất 15 thành viên. Trong khi đó, nhà máy có 150 người thường xuyên làm việc phải thành lập đội với tối thiểu 25 thành viên, bao gồm 01 Đội trưởng và 03 Đội phó.
Các mức quân số trên là yêu cầu tối thiểu theo quy định. Tùy thuộc vào diện tích mặt bằng, đặc điểm dây chuyền sản xuất, mức độ nguy hiểm cháy, nổ và phương án tổ chức hoạt động, người đứng đầu cơ sở có thể bố trí lực lượng đông hơn để bảo đảm khả năng ứng phó thực tế.
Cách tính biên chế khi doanh nghiệp làm việc theo ca
Đối với cơ sở có nhiều phân xưởng, bộ phận làm việc độc lập hoặc tổ chức sản xuất theo ca, việc xác định quân số không chỉ căn cứ vào tổng số lao động của toàn doanh nghiệp. Theo khoản 4 Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, mỗi phân xưởng, bộ phận làm việc độc lập hoặc mỗi ca có trên 100 người thường xuyên làm việc phải thành lập một Tổ PCCC và CNCH trực thuộc Đội cơ sở hoặc Đội chuyên ngành.
Ví dụ, một nhà máy tổ chức sản xuất thành 03 ca, mỗi ca có 120 người thường xuyên làm việc. Trong trường hợp này, doanh nghiệp phải thành lập 03 Tổ PCCC và CNCH tương ứng với từng ca. Mỗi tổ có tối thiểu 05 thành viên, trong đó có 01 Tổ trưởng để trực tiếp tổ chức và điều hành nhiệm vụ tại ca làm việc.
Khi triển khai quy định số lượng đội PCCC cơ sở, doanh nghiệp nên lập danh sách nhân sự riêng cho từng ca, ghi nhận số lao động thường xuyên, vị trí làm việc và thành viên tham gia lực lượng PCCC. Việc phân bổ cần bảo đảm mỗi ca đều có người được giao nhiệm vụ, thay vì chỉ tập trung đủ quân số trên danh sách chung nhưng thiếu lực lượng trực tiếp tại thời điểm xảy ra sự cố.
Đối với nhà máy, kho hàng và cơ sở logistics hoạt động liên tục 24/7, việc bố trí thành viên theo ca càng quan trọng. Thành viên được phân công cần nắm rõ vị trí phương tiện chữa cháy, lối thoát nạn, khu vực có nguy cơ cháy cao và quy trình xử lý sự cố để có thể triển khai nhiệm vụ ngay khi cần thiết.
Cơ cấu tổ chức và trách nhiệm của đội PCCC cơ sở
Quy định số lượng đội PCCC cơ sở không chỉ xác định quân số tối thiểu mà còn đặt ra yêu cầu về cơ cấu tổ chức, phân công chức trách và duy trì hoạt động của lực lượng. Theo Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm ban hành quyết định thành lập, quy chế hoạt động và phân công Đội trưởng, Đội phó, Tổ trưởng phù hợp với quy mô nhân sự và đặc điểm hoạt động thực tế.
Việc tổ chức đúng cơ cấu giúp mỗi thành viên nắm rõ nhiệm vụ, tránh tình trạng thiếu người chỉ huy hoặc chồng chéo trách nhiệm khi xảy ra cháy, nổ và sự cố cần cứu nạn, cứu hộ.
Đội trưởng đội PCCC cơ sở
Đội trưởng là người trực tiếp điều hành hoạt động của đội theo sự phân công của người đứng đầu cơ sở. Đây là vị trí chịu trách nhiệm tổ chức lực lượng, theo dõi công tác chuẩn bị và điều phối hoạt động khi phát sinh tình huống.
Các nhiệm vụ chính bao gồm tổ chức thực hiện công tác PCCC và CNCH tại cơ sở; phân công thành viên phụ trách từng khu vực; theo dõi việc quản lý, sử dụng phương tiện; phối hợp tổ chức huấn luyện, thực tập phương án và triển khai nhiệm vụ khi xảy ra sự cố.
Trong quá trình áp dụng quy định số lượng đội PCCC cơ sở, doanh nghiệp cần lựa chọn Đội trưởng có khả năng quản lý nhân sự, hiểu rõ đặc điểm công trình và nắm được phương án xử lý tình huống. Người được giao nhiệm vụ nên thường xuyên có mặt tại cơ sở để bảo đảm khả năng điều hành kịp thời.
Đội phó và Tổ trưởng
Đội phó hỗ trợ Đội trưởng quản lý nhân sự, theo dõi hoạt động và phụ trách các nhiệm vụ được giao. Khi Đội trưởng vắng mặt, Đội phó thực hiện điều hành theo phân công và quy chế hoạt động của đội.
Tổ trưởng trực tiếp quản lý thành viên trong tổ, theo dõi tình trạng phương tiện và triển khai nhiệm vụ tại khu vực hoặc ca làm việc được giao. Việc phân chia thành các tổ giúp lực lượng hoạt động hiệu quả hơn tại những cơ sở có mặt bằng rộng hoặc nhiều khu vực sản xuất độc lập.
Theo quy định số lượng đội PCCC cơ sở, việc bố trí Đội phó và Tổ trưởng cần gắn với quy mô lực lượng, số lượng phân xưởng và phương thức tổ chức sản xuất. Doanh nghiệp không nên chỉ lựa chọn nhân sự dựa trên chức vụ quản lý mà cần ưu tiên người thường xuyên có mặt tại cơ sở, am hiểu mặt bằng, vị trí phương tiện và có khả năng điều phối nhân sự khi xảy ra sự cố.
Xây dựng nội quy quy định về PCCC tại cơ sở
Bên cạnh quyết định thành lập đội, doanh nghiệp cần xây dựng và niêm yết nội quy PCCC phù hợp với đặc điểm hoạt động. Đây là cơ sở để các thành viên và người lao động thực hiện thống nhất các biện pháp phòng ngừa, xử lý khi có cháy, nổ hoặc tai nạn.
Theo Điều 3 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, nội quy cần quy định về quản lý, sử dụng điện, nguồn lửa, nguồn nhiệt và chất dễ cháy, nổ; quản lý, sử dụng phương tiện PCCC và CNCH; những việc cần thực hiện khi xảy ra cháy, nổ, tai nạn hoặc sự cố.
Nội quy phải được phổ biến đến người lao động và niêm yết tại vị trí dễ thấy. Trong thực tế, doanh nghiệp nên đặt nội quy tại cửa ra vào, khu vực sản xuất, kho hàng, phòng kỹ thuật và những nơi có nguy cơ cháy cao.
Để thực hiện hiệu quả quy định số lượng đội PCCC cơ sở, doanh nghiệp cần kết hợp nội quy với hướng dẫn báo cháy, thoát nạn và thông tin liên hệ khẩn cấp. Nội dung cần ngắn gọn, dễ hiểu và phù hợp với mặt bằng hoạt động của từng cơ sở.
Hồ sơ và thủ tục thành lập đội PCCC cơ sở
Thực hiện đúng quy định số lượng đội PCCC cơ sở không chỉ dừng lại ở việc bố trí đủ thành viên mà còn phải hoàn thiện các tài liệu chứng minh quá trình tổ chức và duy trì hoạt động của lực lượng.
Theo Điều 4 và Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm ban hành quyết định thành lập đội, lập và quản lý hồ sơ PCCC, CNCH theo quy định.
Cần phân biệt hồ sơ thành lập đội với hồ sơ quản lý PCCC của toàn cơ sở. Quyết định thành lập là một tài liệu trong hồ sơ quản lý chung, không phải một bộ hồ sơ xin cấp phép độc lập.
Hồ sơ thành lập đội PCCC cơ sở
Để tổ chức và quản lý lực lượng hiệu quả, doanh nghiệp nên chuẩn bị các tài liệu sau:
Quyết định thành lập đội PCCC và CNCH cơ sở: Do người đứng đầu cơ sở ban hành, ghi rõ tên cơ sở, căn cứ pháp lý, số lượng thành viên và cơ cấu tổ chức. Nội dung cần phù hợp với quy định số lượng đội PCCC cơ sở căn cứ theo quy mô nhân sự thực tế.
Danh sách thành viên: Thể hiện họ tên, chức vụ, bộ phận làm việc và vai trò của từng người trong đội. Danh sách cần cập nhật khi có thay đổi nhân sự.
Quy chế hoạt động: Quy định nhiệm vụ, trách nhiệm, chế độ phối hợp, nguyên tắc điều hành và việc quản lý lực lượng.
Văn bản phân công nhiệm vụ: Xác định người phụ trách từng khu vực, phân xưởng hoặc ca làm việc, đặc biệt tại những cơ sở có nhiều bộ phận hoạt động độc lập.
Tài liệu huấn luyện nghiệp vụ: Lưu thông báo kết quả huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH của các thành viên theo quy định.
Trong đó, quyết định thành lập đội hoặc văn bản phân công người thực hiện nhiệm vụ và thông báo kết quả huấn luyện là những tài liệu được quy định tại điểm d khoản 1 Điều 4 Nghị định 105. Danh sách thành viên, quy chế và bảng phân công chi tiết là những tài liệu nên được xây dựng để quản lý lực lượng đầy đủ, thuận tiện khi kiểm tra.
Các bước thành lập đội PCCC cơ sở
Để triển khai đúng quy định số lượng đội PCCC cơ sở và bảo đảm lực lượng có thể hoạt động ngay sau khi thành lập, doanh nghiệp nên thực hiện theo trình tự sau:
Bước 1: Rà soát điều kiện pháp lý. Đối chiếu loại hình cơ sở với Phụ lục I Nghị định 105/2025/NĐ-CP, xác định cơ sở có thuộc diện quản lý về PCCC và có thuộc trường hợp phải thành lập đội hay không.
Bước 2: Xác định biên chế. Thống kê số người thường xuyên làm việc, áp dụng đúng các mốc nhân sự tại khoản 5 Điều 20. Đồng thời rà soát các ca sản xuất, phân xưởng và bộ phận độc lập để bố trí lực lượng phù hợp.
Bước 3: Lựa chọn nhân sự. Bố trí Đội trưởng, Đội phó, Tổ trưởng và thành viên phù hợp với điều kiện hoạt động. Ưu tiên người có mặt thường xuyên, am hiểu mặt bằng và có khả năng phối hợp xử lý sự cố.
Bước 4: Ban hành quyết định thành lập. Người đứng đầu cơ sở ký quyết định thành lập đội, ban hành quy chế hoạt động và phân công chức danh. Số lượng thành viên cần đáp ứng yêu cầu theo quy mô nhân sự thực tế.
Bước 5: Tổ chức huấn luyện nghiệp vụ. Bố trí thành viên tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC và CNCH theo đối tượng, nội dung và thời gian quy định.
Bước 6: Lập và lưu hồ sơ. Lưu quyết định thành lập, tài liệu huấn luyện và những giấy tờ liên quan trong hồ sơ quản lý PCCC của cơ sở. Khi có biến động nhân sự hoặc thay đổi quy mô hoạt động, doanh nghiệp cần rà soát, điều chỉnh cơ cấu và cập nhật hồ sơ kịp thời.
Có phải nộp quyết định thành lập đội cho cơ quan Công an không?
Theo Điều 4 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm lập, quản lý và cập nhật hồ sơ PCCC, CNCH. Quyết định thành lập đội hoặc văn bản phân công người thực hiện nhiệm vụ là thành phần trong hồ sơ này.
Vì vậy, không nên hiểu rằng mọi doanh nghiệp đều phải nộp quyết định thành lập đội để xin cơ quan Công an phê duyệt mới được hoạt động. Doanh nghiệp cần phân biệt nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ tại cơ sở với các thủ tục khai báo, cập nhật dữ liệu hoặc thông báo khác nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định.
Khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, người đứng đầu cơ sở cần xuất trình hồ sơ và tài liệu liên quan để chứng minh việc tổ chức, duy trì lực lượng theo đúng yêu cầu. Quyết định thành lập, danh sách thành viên và tài liệu phân công nhiệm vụ cần thống nhất với quy mô nhân sự và tình hình hoạt động thực tế.
Không thành lập đội PCCC cơ sở bị phạt bao nhiêu tiền?
Không thực hiện đúng quy định số lượng đội PCCC cơ sở hoặc không duy trì lực lượng theo yêu cầu có thể khiến doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt được quy định tại Điều 8 Nghị định 106/2025/NĐ-CP. Các hành vi vi phạm và mức phạt cụ thể đối với cá nhân được tổng hợp như sau:
Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân có cùng hành vi. Như vậy, nếu doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc nhưng không thành lập đội, mức phạt áp dụng đối với tổ chức là 20–40 triệu đồng.
Ngoài hành vi không thành lập đội, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến lỗi bố trí thiếu thành viên so với quy mô nhân sự. Việc chỉ ban hành quyết định thành lập nhưng không bảo đảm quân số, không phân công nhiệm vụ hoặc không duy trì lực lượng hoạt động thực tế vẫn có thể dẫn đến vi phạm.
Do đó, người đứng đầu cần thường xuyên rà soát nhân sự, cập nhật danh sách thành viên và kiểm tra việc tổ chức trực tại từng khu vực, ca làm việc. Thực hiện đầy đủ quy định số lượng đội PCCC cơ sở không chỉ giúp hạn chế nguy cơ bị xử phạt mà còn bảo đảm doanh nghiệp có lực lượng ứng phó kịp thời khi xảy ra cháy, nổ.
Việc nắm vững quy định thành lập đội PCCC cơ sở không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý mà còn góp phần bảo vệ tính mạng người lao động, tài sản và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh an toàn.
