Dụng cụ phòng cháy chữa cháy đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện đám cháy, xử lý sự cố ban đầu và hỗ trợ thoát nạn an toàn. Từ bình chữa cháy, mặt nạ chống khói đến các dụng cụ phá dỡ, mỗi loại đều có công dụng riêng trong những tình huống khẩn cấp. PCCC Ngày Đêm sẽ tổng hợp 15 loại dụng cụ PCCC thông dụng cùng chức năng và những lưu ý cần biết khi sử dụng.
Các dụng cụ phòng cháy chữa cháy là gì?
Dụng cụ phòng cháy chữa cháy là những phương tiện được sử dụng để phát hiện, ngăn chặn, dập tắt đám cháy ban đầu hoặc hỗ trợ cứu nạn, thoát hiểm khi xảy ra hỏa hoạn.
Trong thực tế, dụng cụ PCCC bao gồm các phương tiện chữa cháy tại chỗ, thiết bị bảo vệ đường hô hấp, dụng cụ phá dỡ và thiết bị cảnh báo cháy. Tùy công năng, một số dụng cụ có thể sử dụng độc lập, trong khi những phương tiện khác cần kết hợp với hệ thống PCCC hoặc nguồn cấp nước.
Việc lựa chọn dụng cụ cần căn cứ vào nguy cơ cháy, đặc điểm công trình và khả năng sử dụng thực tế, thay vì trang bị càng nhiều càng tốt.
Dụng cụ phòng cháy chữa cháy gồm những gì? 15 loại thông dụng
Các dụng cụ phòng cháy chữa cháy thông dụng có thể chia thành bốn nhóm theo chức năng: chữa cháy tại chỗ, hỗ trợ thoát nạn, phá dỡ cứu hộ và cảnh báo cháy sớm.
Các dụng cụ chữa cháy tại chỗ khẩn cấp
Bình chữa cháy/ Bình cứu hỏa
Bình chữa cháy là dụng cụ phổ biến dùng để dập tắt đám cháy ở giai đoạn đầu. Những loại thường gặp gồm bình bột, bình CO2 và bình chữa cháy gốc nước hoặc bọt.
Mỗi loại bình phù hợp với những đám cháy nhất định. Người sử dụng cần kiểm tra ký hiệu trên nhãn bình để lựa chọn đúng chất chữa cháy, đặc biệt với đám cháy liên quan đến thiết bị điện hoặc chất lỏng dễ cháy.
Chăn chữa cháy
Chăn chữa cháy được làm từ vật liệu có khả năng chịu nhiệt, sử dụng để phủ kín một số đám cháy nhỏ nhằm hạn chế oxy tiếp xúc với vùng cháy.
Dụng cụ này thường được bố trí tại bếp ăn, phòng thí nghiệm hoặc khu vực có nguy cơ cháy nhỏ. Chỉ sử dụng chăn đúng phạm vi hướng dẫn của nhà sản xuất, không tiếp cận khi đám cháy đã phát triển mạnh.
Bóng chữa cháy tự động
Bóng chữa cháy tự động là thiết bị chứa chất chữa cháy, được thiết kế để kích hoạt khi tiếp xúc với ngọn lửa theo cơ chế của từng sản phẩm.
Một số loại được bố trí tại khu vực có nguy cơ cháy như tủ điện hoặc kho nhỏ. Tuy nhiên, hiệu quả chữa cháy phụ thuộc vào chất lượng thiết bị, phạm vi tác động và điều kiện lắp đặt. Không nên xem bóng chữa cháy là phương tiện thay thế bình chữa cháy hoặc hệ thống chữa cháy được yêu cầu theo quy định.
Xô, chậu chữa cháy
Xô, chậu được sử dụng để chứa nước hoặc cát phục vụ chữa cháy ban đầu. Đây là những dụng cụ đơn giản, có thể bố trí tại khu vực phù hợp để hỗ trợ xử lý đám cháy nhỏ.
Cần đặc biệt lưu ý không dùng nước để chữa cháy thiết bị đang mang điện hoặc đám cháy xăng dầu. Việc sử dụng cát cũng phải phù hợp với đặc điểm chất cháy và mức độ đám cháy.
Cuộn, vòi chữa cháy
Cuộn vòi chữa cháy có nhiệm vụ dẫn nước từ họng nước hoặc nguồn cấp nước chữa cháy đến khu vực xảy ra cháy.
Dụng cụ thường được bố trí trong tủ chữa cháy vách tường tại nhà xưởng, chung cư và các công trình có hệ thống cấp nước chữa cháy. Khi sử dụng, cuộn vòi cần được kết nối đúng kỹ thuật với họng nước và lăng phun.
Dụng cụ hỗ trợ hô hấp và thoát hiểm
Mặt nạ phòng độc, chống khói
Mặt nạ lọc khói dùng để thoát nạn giúp hạn chế hít phải một số thành phần độc hại trong khói theo khả năng bảo vệ của thiết bị.
Khi lựa chọn cần chú ý tiêu chuẩn sản phẩm, thời gian bảo vệ và hướng dẫn đeo đúng cách. Mặt nạ lọc không cung cấp oxy, vì vậy không thể sử dụng để đi vào khu vực thiếu oxy hoặc có nồng độ khí độc vượt khả năng bảo vệ.
Đèn pin, đèn chiếu sáng khẩn cấp
Đèn pin hỗ trợ quan sát khi mất điện hoặc khu vực có ánh sáng yếu. Những loại đèn nhỏ gọn, dễ thao tác phù hợp để bố trí tại vị trí dễ lấy trong gia đình.
Đèn chiếu sáng sự cố chuyên dụng có chức năng duy trì ánh sáng khi mất nguồn điện chính, thường được lắp đặt tại hành lang, cầu thang và lối thoát nạn của công trình theo yêu cầu thiết kế.
Thang dây thoát hiểm
Thang dây thoát hiểm hỗ trợ di chuyển từ trên cao xuống vị trí an toàn trong những điều kiện cho phép.
Việc sử dụng phải căn cứ vào chiều cao, tải trọng, vị trí neo giữ và khả năng thao tác của người sử dụng. Không tự ý sử dụng thang dây tại nhà cao tầng nếu chưa có phương án lắp đặt và hướng dẫn an toàn phù hợp.
Bộ dụng cụ chăm sóc y tế
Bộ sơ cứu y tế hỗ trợ xử lý ban đầu các chấn thương trong quá trình thoát nạn, như trầy xước, chảy máu hoặc bỏng nhẹ.
Một bộ cơ bản có thể gồm gạc vô trùng, băng cuộn, băng dính y tế, găng tay và kéo y tế. Đây là dụng cụ hỗ trợ, không thay thế việc gọi cấp cứu khi có người bị bỏng nặng, ngạt khói hoặc chấn thương nghiêm trọng.
Dụng cụ phá dỡ và cứu hộ cứu nạn
Búa tạ phá dỡ
Búa tạ được sử dụng để phá những vật cản phù hợp trong quá trình cứu hộ, mở đường tiếp cận hoặc hỗ trợ thoát nạn.
Dụng cụ có lực tác động lớn nên chỉ sử dụng khi xác định được vị trí phá dỡ an toàn, tránh làm sập kết cấu hoặc gây thương tích cho người xung quanh.
Rìu cứu hộ
Rìu cứu hộ hỗ trợ chặt, phá một số vật cản bằng gỗ và vật liệu phù hợp, giúp mở lối tiếp cận trong tình huống khẩn cấp.
Rìu thường xuất hiện trong bộ dụng cụ phá dỡ thô sơ tại cơ sở, nhà xưởng. Khi bảo quản cần có vị trí cố định, che chắn phần lưỡi và tránh để người không có nhiệm vụ tự ý sử dụng.
Kìm cộng lực
Kìm cộng lực là dụng cụ hỗ trợ cắt các thanh kim loại, dây thép, khóa hoặc bộ phận cản trở phù hợp với khả năng của kìm.
Trong hoạt động cứu hộ, kìm có thể hỗ trợ mở lối đi khi cần thiết. Tuy nhiên, không sử dụng để cắt dây điện đang mang điện hoặc cấu kiện có thể gây mất ổn định kết cấu.
Xà beng, xẻng xúc cát
Xà beng được dùng để bẩy, nạy hoặc hỗ trợ phá dỡ vật cản. Xẻng có thể sử dụng để xúc cát, đất và vật liệu phục vụ xử lý một số đám cháy nhỏ.
Hai dụng cụ này thường được bố trí tại kho hàng, công trường, nhà xưởng và khu vực có yêu cầu trang bị dụng cụ phá dỡ, chữa cháy thô sơ.
Thiết bị cảnh báo cháy sớm
Đầu báo khói độc lập
Đầu báo khói độc lập có khả năng phát hiện khói và phát tín hiệu cảnh báo tại chỗ mà không cần kết nối với trung tâm báo cháy.
Thiết bị phù hợp với nhiều không gian nhà ở như hành lang, khu vực gần phòng ngủ theo hướng dẫn lắp đặt. Việc phát hiện khói sớm giúp người trong nhà có thêm thời gian nhận biết sự cố và thoát nạn.
Thiết bị cảnh báo cháy
Thiết bị cảnh báo cháy gồm còi báo cháy, chuông báo cháy, đèn chớp và một số thiết bị cảnh báo kết nối không dây.
Chức năng chính là truyền tín hiệu âm thanh hoặc ánh sáng để mọi người nhanh chóng nhận biết nguy hiểm. Tùy loại sản phẩm, thiết bị có thể hoạt động độc lập hoặc kết hợp với hệ thống báo cháy.
Các dụng cụ phòng cháy chữa cháy tại gia đình nên trang bị
Đối với nhà ở, việc trang bị dụng cụ PCCC cần ưu tiên khả năng phát hiện cháy sớm, chữa cháy ban đầu và hỗ trợ thoát nạn. Không nhất thiết phải bố trí đầy đủ 15 loại dụng cụ kể trên.
Những phương tiện nên được cân nhắc gồm:
- Bình chữa cháy xách tay: Bố trí tại vị trí dễ nhìn, dễ lấy và phù hợp với nguy cơ cháy trong nhà.
- Đầu báo khói độc lập: Hỗ trợ cảnh báo sớm, đặc biệt vào ban đêm khi các thành viên đang ngủ.
- Mặt nạ lọc khói thoát nạn: Chuẩn bị phù hợp với số người, độ tuổi và khả năng sử dụng.
- Đèn pin: Bố trí tại nơi dễ tiếp cận để sử dụng khi mất điện.
- Chăn chữa cháy: Có thể trang bị tại khu vực bếp nếu phù hợp và người sử dụng đã nắm được cách dùng.
- Dụng cụ phá dỡ đơn giản: Lựa chọn loại phù hợp để hỗ trợ mở lối thoát trong trường hợp cần thiết.
- Bộ sơ cứu y tế: Hỗ trợ sơ cứu ban đầu khi xảy ra tai nạn trong quá trình thoát nạn.
Đối với nhà cao tầng, thang dây hoặc thiết bị hạ chậm chỉ nên trang bị khi có vị trí neo giữ đạt yêu cầu và phương án sử dụng an toàn.
Các gia đình cũng cần bố trí dụng cụ tại vị trí thuận tiện, tránh để trong tủ khóa kín hoặc nơi phải đi qua khu vực có nguy cơ cháy mới lấy được.
Lưu ý: Đối với nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh hoặc các công trình có công năng đặc thù phải xác định loại và số lượng phương tiện theo quy chuẩn PCCC áp dụng.
Để được tư vấn giải pháp phòng cháy chữa cháy phù hợp với đặc điểm công trình và nhu cầu sử dụng, hãy liên hệ PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm hỗ trợ.
Những lưu ý quan trọng khi sử dụng dụng cụ chữa cháy
Dụng cụ PCCC chỉ phát huy hiệu quả khi được lựa chọn đúng mục đích và người sử dụng có kỹ năng xử lý sự cố. Trong quá trình sử dụng, cần chú ý:
- Chọn đúng phương tiện: Không dùng nước tùy tiện với đám cháy điện, xăng dầu hoặc các chất phản ứng nguy hiểm với nước.
- Kiểm tra định kỳ: Quan sát bình chữa cháy, mặt nạ thoát nạn, đèn pin và các dụng cụ khác để phát hiện hư hỏng, hết hạn hoặc mất khả năng hoạt động.
- Bảo quản đúng vị trí: Đặt dụng cụ ở nơi dễ lấy, tránh ẩm ướt, nguồn nhiệt và va đập mạnh.
- Tìm hiểu cách sử dụng trước: Đọc hướng dẫn, thực hành thao tác phù hợp và hướng dẫn các thành viên trong gia đình.
- Ưu tiên an toàn tính mạng: Chỉ chữa cháy ban đầu khi đám cháy còn nhỏ, có đường thoát an toàn và người sử dụng đủ khả năng xử lý.
Khi phát hiện cháy, cần nhanh chóng hô hoán, cảnh báo mọi người, gọi 114 và tổ chức thoát nạn. Không quay lại khu vực cháy để lấy dụng cụ hoặc tài sản nếu điều đó gây nguy hiểm.
Dụng cụ phòng cháy chữa cháy gồm nhiều nhóm phương tiện với công dụng khác nhau, từ chữa cháy ban đầu, cảnh báo khói đến hỗ trợ thoát hiểm và cứu hộ. Mỗi gia đình, cơ sở cần lựa chọn dụng cụ phù hợp với đặc điểm công trình, bố trí tại vị trí dễ tiếp cận và kiểm tra thường xuyên.
Quan trọng hơn, người sử dụng cần hiểu rõ giới hạn của từng dụng cụ, nắm được kỹ năng thoát nạn và luôn ưu tiên an toàn tính mạng khi xảy ra hỏa hoạn.
