Thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước cần tính toán chính xác nguồn nước, lưu lượng, áp lực, máy bơm và mạng đường ống để bảo đảm khả năng chữa cháy hiệu quả. Tùy công năng và mức độ nguy hiểm cháy, hệ thống có thể kết hợp sprinkler, họng nước trong nhà và ngoài nhà.
Cùng PCCC Ngày Đêm tìm hiểu các yêu cầu, tiêu chuẩn và lưu ý quan trọng khi thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước nhé!
Hệ thống chữa cháy bằng nước là gì? Ứng dụng
Hệ thống chữa cháy bằng nước là gì?
Hệ thống chữa cháy bằng nước là hệ thống sử dụng nguồn nước được lưu trữ và phân phối qua đường ống đến các thiết bị chữa cháy để kiểm soát, dập tắt hoặc làm mát đám cháy. Hệ thống thường gồm bể nước chữa cháy, máy bơm, đường ống, van, họng nước, vòi chữa cháy, đầu phun Sprinkler và các thiết bị điều khiển liên quan.
Khi xảy ra cháy, nước được đưa đến đúng khu vực cần chữa cháy với lưu lượng và áp lực phù hợp. Tùy đặc điểm công trình và nguy cơ cháy, hệ thống có thể được thiết kế dưới dạng chữa cháy tự động bằng nước hoặc hệ thống chữa cháy bằng họng nước.
Công trình nào cần thiết kế & thi công hệ thống chữa cháy bằng nước
Hệ thống chữa cháy bằng nước được ứng dụng rộng rãi cho các công trình có diện tích lớn, nguy cơ cháy cao hoặc cần khả năng cấp nước chữa cháy liên tục, như:
- Nhà xưởng, nhà máy, khu công nghiệp: bảo vệ khu vực sản xuất, máy móc và kho nguyên vật liệu.
- Kho hàng, kho logistics: phù hợp với các khu vực chứa nhiều hàng hóa, vật liệu dễ cháy.
- Trung tâm thương mại, siêu thị: thường kết hợp hệ thống sprinkler, họng nước chữa cháy trong nhà và ngoài nhà.
- Chung cư, tòa nhà cao tầng: cung cấp nước cho họng nước chữa cháy và các hệ thống chữa cháy tự động theo thiết kế.
- Khách sạn, nhà hàng, resort: bảo vệ khu vực phòng ở, bếp, sảnh và các khu vực dịch vụ.
- Bệnh viện, trường học, văn phòng: tùy quy mô và yêu cầu PCCC của từng công trình.
- Bãi đỗ xe, tầng hầm: thường cần giải pháp cấp nước chữa cháy phù hợp với đặc điểm không gian kín.
- Các công trình có khu vực nguy cơ cháy cao: có thể thiết kế hệ thống phun nước tự động hoặc hệ thống chữa cháy bằng nước chuyên dụng.
Tùy quy mô, công năng, mức nguy hiểm cháy và đặc điểm công trình, hệ thống có thể kết hợp sử dụng sprinkler, lắp đặt họng nước chữa cháy trong nhà, trụ/họng nước ngoài nhà hoặc kết hợp nhiều giải pháp.
Đặc biệt, tại các công trình có diện tích lớn, tập trung nhiều người hoặc chứa nhiều vật liệu dễ cháy, hệ thống giúp cung cấp nước chữa cháy nhanh chóng, hỗ trợ kiểm soát đám cháy và hạn chế cháy lan.
Tổng hợp tiêu chuẩn thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước
Việc thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước cần căn cứ đồng thời vào Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, các nghị định hướng dẫn và quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho từng loại công trình.
Luật số 55/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025; Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật cũng có hiệu lực từ thời điểm này.
TCVN 7336:2021 – Hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt
Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng nhất khi thiết kế hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, đặc biệt là hệ thống sprinkler. Tiêu chuẩn quy định yêu cầu về thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt cho nhà và công trình; hiện vẫn còn hiệu lực và đã thay thế TCVN 7336:2003.
Khi áp dụng cần xác định đúng nguy cơ cháy, nhóm công trình, diện tích bảo vệ, cường độ phun, số lượng đầu phun hoạt động đồng thời, lưu lượng và áp lực nước, từ đó tính toán đường ống, bơm và nguồn nước phù hợp.
QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 – An toàn cháy cho nhà và công trình
QCVN 06 quy định các yêu cầu về an toàn cháy đối với nhà và công trình. Trong đó có các yêu cầu về cấp nước chữa cháy ngoài nhà, họng nước chữa cháy trong nhà và phối hợp với các hệ thống chữa cháy khác. Sửa đổi 1:2023 tiếp tục được áp dụng cùng QCVN 06:2022/BXD đối với các nội dung không được sửa đổi.
Đối với cấp nước chữa cháy ngoài nhà, quy chuẩn yêu cầu việc trang bị phải thực hiện theo TCVN 3890 và tiêu chuẩn áp dụng tương ứng; nguồn nước phải bảo đảm phù hợp với phương tiện và phương pháp chữa cháy.
TCVN 3890:2023 – Trang bị, bố trí phương tiện và hệ thống PCCC
TCVN 3890:2023 quy định việc trang bị và bố trí phương tiện, hệ thống PCCC cho nhà và công trình, bao gồm cả các hệ thống chữa cháy. Tiêu chuẩn hiện còn hiệu lực và đã thay thế TCVN 3890:2009.
Khi thiết kế cần căn cứ loại hình, quy mô, công năng, nguy hiểm cháy và các đặc điểm của công trình để xác định có cần hệ thống chữa cháy bằng nước hay không, loại hệ thống nào và phạm vi bảo vệ ra sao.
TCVN 5760 – Hệ thống chữa cháy: yêu cầu chung
TCVN 5760 được TCVN 3890:2023 viện dẫn trong nhóm tiêu chuẩn liên quan đến hệ thống chữa cháy. Tiêu chuẩn này cung cấp các yêu cầu chung về thiết kế, lắp đặt và sử dụng hệ thống chữa cháy, có thể được sử dụng kết hợp với tiêu chuẩn chuyên ngành của từng hệ thống.
TCVN 6305 – Hệ thống sprinkler tự động
Đây là nhóm tiêu chuẩn liên quan đến hệ thống sprinkler tự động, trong đó có yêu cầu đối với đầu phun và các nội dung kỹ thuật của hệ thống. TCVN 7336:2021 cũng viện dẫn TCVN 6305-1 về yêu cầu và phương pháp thử đối với sprinkler.
TCVN 14496:2025 – Hệ thống chữa cháy tự động bằng nước cho nhà kho
Đây là tiêu chuẩn mới đáng chú ý khi cập nhật nội dung năm 2026. TCVN 14496:2025 quy định yêu cầu thiết kế hệ thống chữa cháy tự động bằng nước cho nhà kho có chiều cao sắp xếp hàng hóa trên giá đỡ trên 5,5 m đến 25 m. Tiêu chuẩn được công bố theo Quyết định 2982/QĐ-BKHCN ngày 01/10/2025 và hiện còn hiệu lực.
Thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước cần tính toán các nội dung nào?
Khi thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước, cần tính toán đồng bộ từ nguồn nước, máy bơm đến mạng đường ống và thiết bị chữa cháy. Các nội dung chính gồm:
- Tính toán nhu cầu nước chữa cháy: Xác định lưu lượng nước cần thiết dựa trên quy mô, công năng, mức độ nguy hiểm cháy và loại hệ thống được thiết kế. Đồng thời xác định thời gian cấp nước chữa cháy để lựa chọn dung tích bể phù hợp.
- Tính toán bể nước chữa cháy: Xác định dung tích nước dự trữ chữa cháy, bảo đảm cung cấp đủ nước cho các hệ thống hoạt động đồng thời theo yêu cầu thiết kế. Bể có thể được bố trí riêng hoặc kết hợp với các nhu cầu sử dụng nước khác nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
- Tính toán máy bơm chữa cháy: Tính toán lưu lượng và cột áp của bơm để lựa chọn bơm chính, bơm dự phòng và bơm bù áp phù hợp. Cần kiểm tra khả năng duy trì áp lực tại vị trí bất lợi nhất của hệ thống.
- Tính toán mạng đường ống: Xác định đường kính, chiều dài và tuyến ống; tính tổn thất áp lực trên đường ống, van và phụ kiện. Từ đó kiểm tra khả năng đưa đủ lưu lượng và áp lực đến các điểm chữa cháy.
- Tính toán họng nước chữa cháy: Đối với hệ thống họng nước trong nhà hoặc ngoài nhà, cần xác định số họng hoạt động đồng thời, lưu lượng và áp lực tại họng, phạm vi bảo vệ và vị trí bố trí họng.
- Tính toán hệ thống sprinkler: Nếu công trình sử dụng sprinkler, cần xác định loại đầu phun, số lượng đầu phun hoạt động, khoảng cách bố trí, diện tích bảo vệ, cường độ phun, lưu lượng và áp lực theo mức nguy hiểm cháy của từng khu vực.
- Tính toán khu vực bất lợi nhất: Xác định khu vực có yêu cầu thủy lực bất lợi nhất để kiểm tra khả năng cấp nước của toàn hệ thống. Đây là cơ sở quan trọng để lựa chọn đường kính ống, công suất bơm và các thiết bị liên quan.
- Tính toán hệ thống điều khiển và giám sát: Xác định phương án điều khiển bơm, van và các thiết bị liên quan; đồng thời xem xét khả năng kết nối tín hiệu với hệ thống báo cháy và tủ điều khiển PCCC khi công trình có yêu cầu.
- Kiểm tra khả năng vận hành: Sau khi hoàn thành tính toán cần kiểm tra tổng thể lưu lượng, áp lực, thời gian cấp nước và khả năng hoạt động đồng thời của các thiết bị để bảo đảm hệ thống đáp ứng yêu cầu thiết kế.
Những lưu ý khi thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước
Khi thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước, cần khảo sát kỹ quy mô, công năng, kết cấu, chiều cao, diện tích và mức độ nguy hiểm cháy của từng khu vực. Đây là cơ sở để lựa chọn giải pháp phù hợp như hệ thống sprinkler, họng nước chữa cháy trong nhà, ngoài nhà hoặc kết hợp nhiều hệ thống. Việc bố trí bể nước, máy bơm, đường ống và thiết bị chữa cháy cũng cần được tính toán đồng bộ, bảo đảm đủ lưu lượng và áp lực nước tại các vị trí cần chữa cháy.
Bên cạnh đó, cần đặc biệt lưu ý đến dung tích bể nước, công suất bơm, đường kính đường ống, tổn thất áp lực và khu vực bất lợi nhất của hệ thống. Đường ống phải được bố trí hợp lý, hạn chế tổn thất và thuận tiện cho kiểm tra, bảo trì sau này.
Các thiết bị như bơm chữa cháy, van, đầu phun, họng nước và tủ điều khiển cần được lựa chọn phù hợp với thiết kế và yêu cầu kỹ thuật. Hồ sơ thiết kế PCCC cũng phải được đối chiếu với quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC áp dụng cho từng loại công trình để bảo đảm tính đồng bộ và khả năng nghiệm thu.
Do hệ thống chữa cháy bằng nước liên quan trực tiếp đến an toàn con người và khả năng kiểm soát đám cháy, việc tự tính toán hoặc lựa chọn thiết bị không phù hợp có thể dẫn đến thiếu lưu lượng, không đủ áp lực, bố trí sai vị trí hoặc phải sửa chữa khi kiểm tra, nghiệm thu.
Vì vậy, chủ đầu tư nên lựa chọn đơn vị thiết kế và thi công hệ thống chữa cháy bằng nước uy tín, có kinh nghiệm thực tế để khảo sát, tính toán thủy lực, lập bản vẽ và triển khai thi công đồng bộ. Đây là cách hạn chế sai sót, tránh phát sinh chi phí do phải điều chỉnh hệ thống và giúp công trình đáp ứng yêu cầu kỹ thuật PCCC ngay từ đầu.
PCCC Ngày Đêm: Thiết kế & lắp đặt hệ thống chữa cháy bằng nước đạt chuẩn
PCCC Ngày Đêm cung cấp dịch vụ thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy bằng nước cho nhà xưởng, nhà máy, kho hàng, chung cư, trung tâm thương mại, khách sạn và nhiều loại công trình khác.
Đơn vị thực hiện khảo sát thực tế, phân tích nguy cơ cháy và tính toán thủy lực để lựa chọn phương án phù hợp, từ bể nước, máy bơm, đường ống đến sprinkler, họng nước chữa cháy trong nhà và ngoài nhà.
Đội ngũ kỹ thuật có kinh nghiệm, triển khai đồng bộ từ thiết kế, cung cấp thiết bị, thi công đến kiểm tra và hỗ trợ nghiệm thu, giúp hạn chế sai sót, tối ưu chi phí và thuận tiện cho quá trình vận hành, bảo trì. Hồ sơ được triển khai theo quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC áp dụng cho từng công trình, bảo đảm tính đồng bộ giữa bản vẽ và thực tế thi công.
Liên hệ ngay PCCC Ngày Đêm qua hotline 0919 297 776 để được khảo sát, tư vấn phương án thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước phù hợp & lắp đặt chuẩn kỹ thuật.
