Quán cafe, trà sữa thường được thiết kế để tạo cảm giác thoải mái và tận dụng tối đa diện tích phục vụ khách. Bàn ghế bố trí dày, quầy pha chế tập trung nhiều thiết bị điện, trong khi gỗ, vải, rèm và vật liệu trang trí xuất hiện khá phổ biến. Với quán nhà phố, không gian còn có thể kéo dài qua nhiều tầng và dùng chung lối đi với khu vực sinh hoạt.
Những đặc điểm này khiến phương án phòng cháy không thể tách rời cách tổ chức mặt bằng. Từ vị trí quầy pha chế, kho lưu trữ đến lối thoát nạn và thiết bị chữa cháy đều cần được tính toán ngay từ đầu. Vì vậy, thiết kế PCCC quán cafe, trà sữa phải vừa đáp ứng yêu cầu an toàn, vừa phù hợp với đặc điểm sử dụng thực tế của từng công trình.
Vì sao thiết kế PCCC quán cafe không thể áp dụng một phương án chung?
Quán cafe, trà sữa có nhiều kiểu mặt bằng và cách vận hành khác nhau. Có quán tầng trệt diện tích nhỏ, có quán nhà phố nhiều tầng hoặc gian hàng trong trung tâm thương mại. Mỗi loại công trình sẽ có điều kiện thoát nạn và bố trí PCCC khác nhau.
Quy mô, số tầng và lượng khách ảnh hưởng trực tiếp đến phương án thiết kế. Bên cạnh đó, bàn ghế, quầy pha chế, kho và vách ngăn cũng cần được tính toán để không cản trở lối đi hoặc đường thoát nạn. Quán có nhiều thiết bị điện còn cần chú ý riêng đến khu vực pha chế.
Hiện trạng công trình cũng là yếu tố quan trọng, nhất là với quán cải tạo. Cầu thang, cửa, hệ thống điện và hạ tầng PCCC có sẵn có thể giới hạn phương án bố trí mới. Vì vậy, việc khảo sát thực tế cần được thực hiện trước khi triển khai thiết kế.
Do đó, thiết kế PCCC quán cafe, trà sữa không nên sử dụng một mẫu chung cho mọi công trình. Phương án cần được xây dựng dựa trên quy mô, công năng, số người và đặc điểm mặt bằng cụ thể. Cách tiếp cận này giúp giải pháp PCCC phù hợp hơn và hạn chế phải điều chỉnh khi thi công.
4 mô hình quán cafe cần phương án PCCC khác nhau
Không gian quán cafe có thể thay đổi rất nhiều tùy vị trí và mô hình kinh doanh. Quán nhà phố bị giới hạn bởi kết cấu có sẵn, quán tầng trệt phụ thuộc nhiều vào mặt tiền, còn gian hàng trong trung tâm thương mại phải kết nối với hệ thống chung. Vì vậy, thiết kế PCCC quán cafe cần điều chỉnh theo từng loại mặt bằng.
Quán cafe nhà phố nhiều tầng
Quán nhà phố thường có đặc điểm mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn và không gian kinh doanh phân bố theo chiều cao. Cầu thang thường là tuyến giao thông chính giữa các tầng. Khi đông khách, việc thoát nạn sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng tiếp cận và thông thoáng của tuyến này.
Đặc biệt, một số quán tận dụng tầng trệt làm pha chế, các tầng trên làm khu vực khách hoặc bố trí thêm kho. Khi thiết kế cần tính đến số người ở từng tầng, vị trí cầu thang, hướng thoát và khoảng cách từ các khu vực xa nhất đến lối ra.
Với nhà phố cải tạo, việc xử lý PCCC còn phụ thuộc vào kết cấu hiện hữu. Cầu thang, cửa, vách ngăn hoặc hệ thống điện có thể đã được xây dựng từ trước. Vì vậy, cần khảo sát thực tế để xác định phần nào có thể giữ lại và phần nào cần điều chỉnh.
Quán cafe mặt bằng tầng trệt
Quán tầng trệt thường có một không gian phục vụ tập trung, cửa ra vào hướng trực tiếp ra đường hoặc sân phía trước. Đây là lợi thế về tiếp cận bên ngoài nhưng cũng dễ phát sinh vấn đề nếu chủ quán tận dụng mặt tiền để đặt bàn ghế, biển hiệu, cây cảnh hoặc vật dụng trang trí.
Không gian tầng trệt thường bố trí quầy pha chế ngay trong khu vực phục vụ. Máy pha cafe, máy xay, tủ lạnh, máy làm đá và các thiết bị điện khác có thể tập trung tại một vị trí. Phương án PCCC cần đồng thời xem xét khu vực này và tuyến di chuyển của khách.
Một vấn đề khác là mật độ bàn ghế. Việc tăng số chỗ ngồi có thể làm các lối đi bị thu hẹp hoặc tạo điểm nghẽn gần cửa ra vào. Vì vậy, thiết kế cần phối hợp ngay với phương án bố trí nội thất thay vì chỉ bổ sung thiết bị PCCC sau khi quán đã hoàn thiện.
Quán cafe trong trung tâm thương mại
Quán cafe, trà sữa trong trung tâm thương mại có đặc điểm khác biệt rõ nhất là không hoạt động độc lập về PCCC. Gian hàng thường nằm trong một mặt bằng lớn và kết nối với hệ thống báo cháy, chữa cháy, thoát nạn chung của tòa nhà.
Do đó, trước khi thiết kế cần xác định ranh giới giữa phần PCCC của gian hàng và hệ thống chung. Vị trí đầu báo, đầu phun, loa/thiết bị báo cháy hoặc các điểm kết nối có thể phải tuân theo yêu cầu kỹ thuật của trung tâm thương mại.
Ngoài ra, mặt bằng gian hàng thường bị giới hạn bởi kích thước và vị trí đã được phê duyệt. Việc bổ sung vách kính, biển hiệu, trần trang trí hoặc thay đổi quầy pha chế có thể ảnh hưởng đến thiết bị PCCC sẵn có. Phương án thiết kế vì vậy cần được phối hợp với mặt bằng kiến trúc và yêu cầu của ban quản lý.
Quán cafe sân vườn hoặc không gian mở
Quán sân vườn có không gian phục vụ phân tán, khách có thể ngồi trong nhà, ngoài hiên, dưới mái che hoặc tại các khu vực ngoài trời. So với quán kín, việc xác định hướng di chuyển và tập trung người khi có sự cố cần được xem xét theo từng khu vực.
Mô hình này cũng thường sử dụng nhiều hệ thống điện ngoài trời như đèn trang trí, biển hiệu, quạt, ổ cắm hoặc thiết bị phục vụ khách. Các tuyến dây và thiết bị điện cần được bố trí phù hợp với điều kiện sử dụng, đồng thời hạn chế để vật liệu dễ cháy tập trung gần nguồn nhiệt hoặc thiết bị điện.
Một điểm cần chú ý khác là cây xanh, mái che, vách trang trí và đồ nội thất ngoài trời. Những hạng mục này không nên cản trở đường tiếp cận hoặc lối di chuyển của khách. Phương án PCCC cần bao quát cả khu vực trong nhà và ngoài trời thay vì chỉ tập trung vào khu pha chế.
Tiêu chuẩn kỹ thuật theo từng khu vực chức năng trong quán cafe
Trong cùng một quán cafe, mỗi khu vực có công năng và mức độ rủi ro khác nhau. Quầy pha chế tập trung nhiều thiết bị điện, kho chứa vật liệu dễ cháy, còn khu vực khách lại có mật độ người cao và yêu cầu thoát nạn rõ ràng.
Vì vậy, thiết kế PCCC quán cafe cần phân tích từng khu vực thay vì chỉ bố trí thiết bị theo diện tích tổng thể. Phương án phải đồng thời phù hợp với công năng sử dụng, số người, mặt bằng và các yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho công trình.
Khu vực quầy pha chế
Quầy pha chế thường tập trung máy pha cafe, máy xay, tủ lạnh, máy làm đá, lò vi sóng và nhiều thiết bị điện khác. Việc sử dụng đồng thời nhiều thiết bị làm tăng tải điện và nguy cơ sự cố nếu hệ thống điện không được tính toán phù hợp.
Khi thiết kế cần xác định vị trí nguồn điện, tủ điện, thiết bị sinh nhiệt và vật liệu trang trí xung quanh. Ổ cắm, dây dẫn và thiết bị bảo vệ phải phù hợp với công suất sử dụng thực tế, đồng thời hạn chế để vật liệu dễ cháy tiếp xúc hoặc tập trung sát nguồn nhiệt.
Thiết bị chữa cháy tại khu vực pha chế cũng cần được bố trí ở vị trí dễ tiếp cận. Cách lựa chọn và số lượng thiết bị phải căn cứ vào loại nguy cơ cháy, diện tích và phương án PCCC của từng quán.
Khu vực kho và lưu trữ
Kho của quán cafe thường có diện tích không lớn nhưng chứa nhiều loại vật dụng như giấy, carton, bao bì nhựa, khăn giấy, nguyên liệu đóng gói và đồ dùng phục vụ khách. Khi xếp tập trung, lượng vật liệu cháy có thể tăng đáng kể so với diện tích thực tế của kho.
Kệ và hàng hóa cần được bố trí gọn, không che khuất thiết bị PCCC hoặc cản trở lối tiếp cận. Kho cũng cần được xem xét về khoảng cách với nguồn điện, thiết bị sinh nhiệt và các khu vực có nguy cơ phát sinh sự cố.
Nếu kho nằm trong khu vực kín hoặc đặt tại tầng cao của nhà phố, phương án còn phải tính đến khả năng tiếp cận và thoát nạn khi có cháy. Đây là yếu tố cần được xác định ngay từ giai đoạn bố trí mặt bằng.
Khu vực phục vụ khách
Khu vực khách thường chiếm phần lớn diện tích quán và có mật độ người thay đổi theo thời điểm. Bàn ghế, sofa, quầy phục vụ hoặc vách trang trí nếu bố trí không hợp lý có thể làm thu hẹp lối đi và tạo điểm nghẽn khi cần sơ tán.
Thiết kế cần xác định số người dự kiến sử dụng không gian để tính toán các yêu cầu về lối đi, cửa và đường thoát nạn. Không nên lấy diện tích quán rồi tự áp một mật độ người cố định cho mọi công trình.
Vị trí bàn ghế sau khi hoàn thiện cũng phải duy trì được tuyến di chuyển đã tính toán trong phương án PCCC. Việc thay đổi cách sắp xếp nội thất làm giảm chiều rộng lối đi hoặc che khuất cửa thoát có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát nạn.
Khu vực cầu thang và lối thoát
Đối với quán nhiều tầng, cầu thang thường là tuyến thoát nạn quan trọng nhất. Cầu thang, hành lang, cửa thoát và hướng di chuyển cần được kiểm tra đồng bộ với số người sử dụng ở từng tầng.
Các yêu cầu về chiều rộng lối thoát, số lượng lối ra, khoảng cách đến lối thoát và kích thước cửa không áp dụng một giá trị duy nhất cho mọi quán. Thông số cụ thể phải được xác định theo quy mô, số người, đặc điểm công trình và quy chuẩn tương ứng.
Bên cạnh hình học của lối thoát, thiết kế cần thể hiện rõ đèn chỉ dẫn thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố và các thiết bị liên quan theo yêu cầu áp dụng. Những hạng mục này phải được bố trí để vẫn có thể nhận biết tuyến thoát khi điều kiện quan sát bị hạn chế.
Các căn cứ cần xác định trước khi triển khai thiết kế PCCC quán cafe, quán trà sữa
Thiết kế PCCC quán cafe cần dựa trên cả quy định pháp luật và hiện trạng thực tế. Việc xác định đúng các căn cứ ngay từ đầu giúp lựa chọn giải pháp phù hợp và hạn chế phát sinh điều chỉnh khi thi công.
Về pháp lý, cần đối chiếu Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, Nghị định 105/2025/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, cùng QCVN 06:2022/BXD, Sửa đổi 1:2023 và các tiêu chuẩn kỹ thuật PCCC có liên quan.
Về công trình, cần khảo sát và xác định các yếu tố:
- Quy mô, số tầng, chiều cao và diện tích sử dụng.
- Công năng từng khu vực: quầy pha chế, khu khách, kho, khu phụ trợ.
- Kết cấu và hiện trạng: cầu thang, cửa, tường, sàn, hệ thống điện.
- Số người sử dụng và khả năng tập trung khách.
- Phạm vi xây mới hoặc cải tạo và các hệ thống PCCC hiện hữu.
Đặc biệt với mặt bằng cải tạo, công ty tư vấn thiết kế PCCC cần khảo sát thực tế trước khi lên phương án. Bản vẽ PCCC chỉ thực sự phù hợp khi bám sát quy mô, công năng và điều kiện hiện hữu của từng quán.
Phương án PCCC quán cafe cần thể hiện những gì trên bản vẽ?
Bản vẽ PCCC quán cafe cần thể hiện rõ cách bố trí các giải pháp an toàn trên mặt bằng thực tế của công trình. Không chỉ thể hiện vị trí thiết bị, hồ sơ còn phải cho thấy đường thoát nạn và mối liên hệ giữa các khu vực.
Tùy quy mô và đặc điểm công trình, bản vẽ thường thể hiện các nội dung chính như:
- Mặt bằng thoát nạn: Thể hiện cửa, hành lang, cầu thang, lối ra và hướng di chuyển khi có sự cố. Tuyến thoát nạn phải phù hợp với cách bố trí bàn ghế và công năng thực tế.
- Hệ thống báo cháy: Thể hiện vị trí đầu báo, nút nhấn báo cháy, chuông/đèn báo cháy, tủ trung tâm và tuyến kết nối theo phương án thiết kế.
- Phương tiện chữa cháy: Xác định vị trí bình chữa cháy và các phương tiện cần thiết tại quầy pha chế, khu vực khách, kho hoặc những vị trí có nguy cơ cháy.
- Hệ thống chữa cháy: Với công trình thuộc trường hợp phải trang bị hệ thống chữa cháy, bản vẽ cần thể hiện các thiết bị, đường ống và phạm vi bảo vệ tương ứng.
- Đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn: Thể hiện vị trí lắp đặt để hỗ trợ nhận biết hướng thoát khi mất điện hoặc tầm nhìn bị hạn chế.
- Các giải pháp ngăn cháy, chống cháy: Thể hiện các bộ phận, vật liệu hoặc giải pháp kỹ thuật cần thiết theo đặc điểm kết cấu và yêu cầu an toàn cháy của công trình.
Quan trọng nhất, bản vẽ PCCC phải khớp với bản vẽ kiến trúc và phương án nội thất. Khi thay đổi vị trí quầy pha chế, bàn ghế, vách ngăn hoặc công năng, các nội dung liên quan đến PCCC cũng cần được kiểm tra và điều chỉnh tương ứng.
PCCC Ngày Đêm – Tư vấn thiết kế PCCC quán cafe, quán trà sữa chuẩn quy định
PCCC Ngày Đêm có 17+ năm kinh nghiệm trong lĩnh vực PCCC, với 100+ kỹ sư và hơn 10.000 dự án đã hoàn thiện, bàn giao. Đơn vị triển khai đa dạng hạng mục từ tư vấn, thiết kế đến thi công, bảo trì và sửa chữa hệ thống PCCC cho nhiều loại công trình.
Với quán cafe, trà sữa, PCCC Ngày Đêm tập trung vào khảo sát theo mặt bằng thực tế trước khi thiết kế. Đội ngũ kỹ thuật xem xét quy mô, số tầng, công năng, khu vực pha chế, kho, mật độ khách, lối thoát nạn và hệ thống hiện hữu để đưa ra phương án phù hợp thay vì sử dụng một mẫu thiết kế chung.
Dịch vụ có thể triển khai từ khảo sát – tư vấn giải pháp – thiết kế bản vẽ PCCC – thi công lắp đặt – kiểm tra, chạy thử – hoàn thiện hồ sơ – bảo trì. Cách triển khai đồng bộ giúp phương án PCCC được phối hợp với kiến trúc, nội thất và điều kiện vận hành thực tế của quán.
Một số dự án tiêu biểu do PCCC Ngày Đêm thực hiện như:
- Bảo trì PCCC Tòa nhà C37 Bộ Công An – Nam Từ Liêm, Hà Nội.
- Bảo trì hệ thống PCCC Tòa nhà HANDIRESCO B15 Đại Kim, Định Công.
- Thi công hệ thống PCCC bổ sung Tòa nhà Trung Yên 1 – 58 Trung Kính, Hà Nội.
- Bảo trì PCCC Khách sạn A89 Rosarian.
- Bảo trì PCCC Nhà máy Canifa – Ngôi nhà Ánh Dương Hưng Yên.
Nếu đang chuẩn bị mở mới hoặc cải tạo quán cafe, trà sữa, chủ đầu tư nên khảo sát mặt bằng trước khi chốt phương án nội thất. PCCC Ngày Đêm tiếp nhận khảo sát, tư vấn và xây dựng phương án PCCC theo đặc điểm thực tế của từng công trình.
Những lỗi thiết kế PCCC thường gặp khi mở hoặc cải tạo quán cafe
Nhiều vấn đề PCCC tại quán cafe không xuất phát từ việc thiếu thiết bị mà đến từ cách bố trí mặt bằng. Một số lỗi thường gặp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát nạn và vận hành hệ thống khi có sự cố.
- Chốt phương án nội thất trước khi tính PCCC: Bàn ghế, quầy pha chế, vách trang trí được bố trí hoàn chỉnh rồi mới xem xét PCCC, khiến lối đi hoặc vị trí thiết bị phải thay đổi.
- Tận dụng quá nhiều diện tích để đặt bàn ghế: Tăng số chỗ ngồi nhưng làm thu hẹp lối lưu thông, tạo điểm nghẽn tại cửa ra vào, hành lang hoặc cầu thang.
- Bố trí quầy pha chế thiếu tính toán: Tập trung nhiều thiết bị điện, ổ cắm và dây dẫn trong một khu vực nhưng không xem xét phù hợp với công suất sử dụng và nguy cơ cháy.
- Dùng vật liệu trang trí dễ cháy không kiểm soát: Gỗ, vải, rèm, mút tiêu âm hoặc các vật liệu trang trí được sử dụng với diện tích lớn nhưng không được xem xét trong phương án an toàn cháy.
- Cải tạo nhưng giữ nguyên phương án PCCC cũ: Thay đổi công năng, vách ngăn, cầu thang hoặc cách bố trí không gian nhưng không kiểm tra lại giải pháp PCCC tương ứng.
- Thiết kế không bám sát hiện trạng: Bản vẽ thể hiện một mặt bằng nhưng khi thi công lại phát sinh cột, vách, cửa, thiết bị hoặc thay đổi kích thước không gian. Điều này có thể khiến vị trí thiết bị và tuyến thoát nạn không còn phù hợp.
- Bỏ qua sự phối hợp giữa PCCC và kiến trúc: Hệ thống báo cháy, chữa cháy, đèn sự cố hoặc chỉ dẫn thoát nạn được thiết kế riêng, sau đó mới đưa vào nội thất nên dễ phát sinh xung đột khi thi công.
Để hạn chế các lỗi trên, phương án PCCC nên được triển khai đồng thời với thiết kế kiến trúc và nội thất, đặc biệt đối với quán nhà phố, mặt bằng cải tạo hoặc không gian có diện tích hạn chế. Khảo sát thực tế trước khi thiết kế cũng giúp xác định chính xác những hạng mục cần giữ lại, điều chỉnh hoặc bổ sung.
Một số câu hỏi thường gặp về thiết kế PCCC quán cafe, quán trà sữa
Quán cafe nhà phố nhiều tầng cần lưu ý gì khi thiết kế PCCC?
Cần đặc biệt chú ý đến cầu thang, lối thoát nạn giữa các tầng và khả năng tiếp cận lối ra. Bàn ghế, quầy pha chế, kho và vách ngăn không được bố trí làm cản trở tuyến thoát nạn.
Thiết kế nội thất có cần thực hiện đồng thời với thiết kế PCCC không?
Có. Nội thất ảnh hưởng trực tiếp đến lối đi, số lượng người, vị trí quầy pha chế, vật liệu trang trí và khả năng tiếp cận thiết bị PCCC. Phối hợp hai phương án ngay từ đầu sẽ hạn chế phải thay đổi thiết kế khi thi công.
Cải tạo quán cafe có phải thiết kế lại phương án PCCC không?
Không phải mọi trường hợp đều phải thiết kế lại toàn bộ. Tuy nhiên, nếu việc cải tạo làm thay đổi công năng, quy mô, kết cấu, lối thoát nạn hoặc hệ thống PCCC thì cần đánh giá lại giải pháp an toàn cháy và phạm vi phải điều chỉnh.
Có thể thay đổi vị trí bàn ghế sau khi hoàn thiện phương án PCCC không?
Có thể thay đổi nếu cách bố trí mới vẫn bảo đảm các yêu cầu về lối đi, đường thoát nạn và không che khuất thiết bị PCCC. Không nên tự ý tăng số bàn ghế hoặc thu hẹp các tuyến thoát nạn đã được tính toán.
Thiết kế PCCC quán cafe mất bao lâu?
Thời gian phụ thuộc vào diện tích, số tầng, mức độ phức tạp và phạm vi công việc. Mặt bằng nhỏ, ít tầng thường có thời gian triển khai ngắn hơn công trình nhiều tầng hoặc phải cải tạo hệ thống PCCC hiện hữu.
Thiết kế PCCC quán cafe, quán trà sữa cần bám sát mặt bằng, công năng, số người và đặc điểm vận hành của từng công trình. Đặc biệt, quán nhà phố, mặt bằng cải tạo hay không gian nhiều tầng cần được khảo sát kỹ trước khi lên phương án.
Nếu bạn đang chuẩn bị mở mới hoặc cải tạo quán cafe, quán trà sữa, hãy liên hệ PCCC Ngày Đêm để được khảo sát và tư vấn phương án phù hợp ngay từ đầu. Đừng chốt mặt bằng, nội thất và số lượng bàn ghế trước khi kiểm tra yêu cầu PCCC – điều chỉnh sớm sẽ chủ động hơn về tiến độ và chi phí thi công.
