Quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cơ sở kinh doanh có đông người và hàng hóa tập trung. Trong bài viết này, PCCC Ngày Đêm sẽ cập nhật đầy đủ các quy định mới năm 2026, giúp chủ đầu tư, ban quản lý chợ, siêu thị và trung tâm thương mại áp dụng đúng theo quy định hiện hành.
Tổng quan về quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại
Chợ, siêu thị và trung tâm thương mại là những công trình có mật độ người tập trung lớn, lượng hàng hóa đa dạng và nguy cơ phát sinh cháy nổ cao. Vì vậy, quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại luôn được Nhà nước xếp vào nhóm yêu cầu quản lý nghiêm ngặt nhằm hạn chế tối đa thiệt hại khi xảy ra sự cố.
Năm 2026, các cơ sở kinh doanh phải tuân thủ đồng thời nhiều văn bản pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành. Đây là căn cứ để cơ quan chức năng thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu, kiểm tra định kỳ cũng như xử lý các hành vi vi phạm về an toàn phòng cháy chữa cháy.
Các văn bản pháp lý quan trọng đang được áp dụng gồm:
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024.
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật PCCC.
- QCVN 06:2021/BXD và các nội dung sửa đổi, bổ sung còn hiệu lực về an toàn cháy cho nhà và công trình.
- TCVN 6161:1996 quy định yêu cầu thiết kế phòng cháy chữa cháy đối với chợ và trung tâm thương mại.
- Các tiêu chuẩn liên quan như TCVN 3890, TCVN 5738, TCVN 7336 và các quy chuẩn chuyên ngành khác.
Đối với các gian hàng, khu kinh doanh có diện tích từ 300 m² trở lên hoặc công trình có khối tích từ 1.000 m³ trở lên, việc đáp ứng đầy đủ quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại là điều kiện bắt buộc để được đưa vào hoạt động và duy trì kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Điều kiện an toàn PCCC bắt buộc đối với chợ, siêu thị, TTTM năm 2026
Để đủ điều kiện hoạt động, mỗi chợ, siêu thị hoặc trung tâm thương mại cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hồ sơ pháp lý, hệ thống kỹ thuật và lực lượng phòng cháy chữa cháy. Đây cũng là những nội dung được đoàn kiểm tra tập trung đánh giá trong quá trình thanh tra định kỳ hoặc đột xuất.
| Hạng mục | Yêu cầu bắt buộc |
| Hồ sơ pháp lý | Có hồ sơ thẩm duyệt thiết kế và văn bản nghiệm thu PCCC do cơ quan Cảnh sát PCCC cấp theo quy định. |
| Nội quy, biển báo | Bố trí đầy đủ nội quy PCCC, biển cấm lửa, cấm hút thuốc, sơ đồ thoát nạn, biển chỉ dẫn EXIT đúng tiêu chuẩn. |
| Hệ thống điện | Đảm bảo chống quá tải, chống chập điện; lắp đặt chống sét và chống tĩnh điện tại các khu vực yêu cầu. |
| Lực lượng PCCC cơ sở | Thành lập đội PCCC cơ sở hoặc đội PCCC chuyên ngành, được huấn luyện nghiệp vụ và thường trực theo quy định. |
| Phương án chữa cháy | Có phương án chữa cháy, cứu nạn cứu hộ được phê duyệt và tổ chức thực tập định kỳ. |
| Hạ tầng phục vụ chữa cháy | Đảm bảo đường giao thông cho xe chữa cháy, nguồn nước chữa cháy và hệ thống thông tin liên lạc. |
| Hệ thống báo cháy, chữa cháy | Lắp đặt đầy đủ hệ thống báo cháy tự động, chữa cháy tự động, bình chữa cháy, họng nước chữa cháy theo tiêu chuẩn kỹ thuật. |
Ngoài việc đầu tư đầy đủ trang thiết bị, ban quản lý còn phải thường xuyên kiểm tra, bảo trì hệ thống PCCC, tổ chức tuyên truyền và huấn luyện kỹ năng thoát nạn cho tiểu thương cũng như nhân viên. Đây là yếu tố giúp nâng cao khả năng xử lý sự cố ngay từ giai đoạn đầu.
Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên không chỉ giúp cơ sở tuân thủ quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại, mà còn giảm nguy cơ bị xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc phát sinh thiệt hại lớn khi xảy ra cháy nổ.
Các tiêu chuẩn kỹ thuật PCCC chi tiết cho chợ và trung tâm thương mại
Ngoài các điều kiện pháp lý, quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại còn yêu cầu công trình đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về kết cấu, thoát nạn và hệ thống chữa cháy. Đây là những nội dung được quy định trong QCVN 06:2021/BXD, TCVN 6161:1996, TCVN 5738 và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.
Yêu cầu về ngăn cháy và thoát nạn
Một trong những nội dung quan trọng của quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại là phân chia khoang cháy hợp lý nhằm hạn chế ngọn lửa và khói lan sang các khu vực lân cận. Việc bố trí đúng ngay từ giai đoạn thiết kế sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra sự cố.
Theo tiêu chuẩn hiện hành, tường ngăn cháy phải được xây dựng bằng vật liệu không cháy và có giới hạn chịu lửa tối thiểu 150 phút. Diện tích tối đa của mỗi khoang cháy được quy định như sau:
- Công trình bậc chịu lửa I và II: tối đa 2.200 m² giữa hai tường ngăn cháy.
- Công trình bậc chịu lửa III: tối đa 1.800 m².
- Nếu công trình được trang bị hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler đạt tiêu chuẩn thì diện tích khoang cháy có thể được tăng tối đa 100% theo quy định.
Đối với lối thoát nạn, mỗi tầng kinh doanh phải bố trí tối thiểu 02 lối thoát độc lập và phân tán để bảo đảm người bên trong có thể thoát hiểm theo nhiều hướng khác nhau. Khoảng cách xa nhất từ bất kỳ vị trí nào đến cửa thoát nạn không được vượt quá 40 m đối với công trình bậc I, II và 30 m đối với công trình bậc III.
Lối đi chính trong khu vực kinh doanh có diện tích trên 90 m² phải có chiều rộng tối thiểu 2,8 m. Các lối đi luôn phải thông thoáng, không được tận dụng để chứa hàng hóa, pallet hoặc vật cản gây ảnh hưởng đến việc sơ tán khi có cháy.
Trên thực tế, nhiều chợ và siêu thị bị xử phạt do tiểu thương bày bán hàng hóa lấn chiếm hành lang thoát nạn. Vì vậy, ban quản lý cần kiểm tra thường xuyên để bảo đảm các yêu cầu của quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại luôn được duy trì trong quá trình hoạt động.
Quy định về hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động
Theo TCVN 5738, các công trình thuộc diện quản lý phải lắp đặt hệ thống báo cháy tự động với đầy đủ đầu báo, trung tâm báo cháy, chuông, còi, nút nhấn khẩn cấp và thiết bị truyền tín hiệu. Toàn bộ hệ thống phải được kiểm tra, bảo trì định kỳ để luôn sẵn sàng hoạt động.
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler bắt buộc phải được trang bị trong các trường hợp sau:
- Khu vực kinh doanh có diện tích trên 2.000 m².
- Chợ có trên 500 hộ kinh doanh.
- Trung tâm thương mại hoặc siêu thị có từ 03 tầng trở lên.
- Các công trình thuộc diện bắt buộc theo hồ sơ thiết kế được cơ quan có thẩm quyền thẩm duyệt.
Việc đầu tư đồng bộ các hệ thống kỹ thuật này không chỉ đáp ứng quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại mà còn giúp giảm đáng kể thiệt hại về người và tài sản nếu xảy ra cháy nổ.
An toàn hệ thống điện và chiếu sáng sự cố
Trong thống kê các vụ cháy tại chợ và trung tâm thương mại, sự cố điện luôn chiếm tỷ lệ rất cao. Vì vậy, quy định về PCCC đối với chợ, siêu thị và trung tâm thương mại yêu cầu hệ thống điện phải được thiết kế độc lập, có thiết bị bảo vệ và được kiểm tra định kỳ trong suốt quá trình sử dụng.
Nguồn điện cấp cho máy bơm chữa cháy, hệ thống báo cháy, quạt tăng áp, quạt hút khói và chiếu sáng sự cố phải được tách biệt với nguồn điện sinh hoạt. Khi mất điện lưới, các thiết bị này vẫn phải hoạt động thông qua nguồn điện dự phòng hoặc máy phát điện theo đúng thiết kế đã được thẩm duyệt.
Đèn chiếu sáng sự cố phải được lắp đặt tại các khu vực kinh doanh, hành lang, cầu thang, cửa thoát nạn và các gian hàng có diện tích từ 90 m² trở lên. Đối với trung tâm thương mại có diện tích từ 180 m² trở lên, biển chỉ dẫn “LỐI RA – EXIT” phải được lắp đặt đầy đủ tại các cửa thoát nạn, hành lang và cầu thang. Biển báo phải có khả năng phát sáng hoặc được cấp nguồn điện dự phòng để luôn hiển thị rõ ràng trong điều kiện có khói hoặc mất điện.
Các lỗi vi phạm PCCC thường gặp tại chợ, siêu thị và cách khắc phục
Việc nhận biết sớm các lỗi phổ biến sẽ giúp ban quản lý chủ động khắc phục, giảm nguy cơ cháy nổ và tránh bị xử phạt hành chính theo quy định hiện hành.
Lỗi 1: Hàng hóa lấn chiếm lối đi và lối thoát nạn
Đây là lỗi xuất hiện rất phổ biến tại các chợ truyền thống. Nhiều gian hàng tận dụng hành lang để bày bán sản phẩm khiến việc thoát nạn và tiếp cận chữa cháy gặp nhiều khó khăn.
Cách khắc phục: Bố trí lại quầy kệ đúng mặt bằng được phê duyệt, chỉ trưng bày lượng hàng phục vụ kinh doanh trong ngày và tuyệt đối không để hàng hóa che khuất cửa thoát hiểm hoặc họng nước chữa cháy.
Lỗi 2: Hệ thống điện chắp nối, sử dụng quá tải
Nhiều tiểu thương tự ý câu mắc thêm ổ cắm, kéo dây điện tạm hoặc sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một đường dây. Đây là nguyên nhân gây chập điện và cháy nổ rất phổ biến.
Cách khắc phục: Tách riêng từng nhánh điện cho mỗi gian hàng, lắp aptomat bảo vệ phù hợp, sử dụng dây dẫn đạt tiêu chuẩn và luồn dây trong ống gen hoặc máng cáp bảo vệ.
Lỗi 3: Hệ thống báo cháy hoặc chữa cháy không hoạt động
Một số công trình đã lắp đặt hệ thống nhưng không bảo trì định kỳ nên đầu báo, bơm chữa cháy hoặc tủ trung tâm hoạt động không ổn định khi xảy ra sự cố.
Cách khắc phục: Thực hiện kiểm tra, bảo dưỡng theo định kỳ, thay thế ngay các thiết bị hư hỏng và tổ chức chạy thử toàn bộ hệ thống theo kế hoạch bảo trì.
Lỗi 4: Kinh doanh hàng hóa nguy hiểm về cháy nổ trong khu vực chợ
Việc buôn bán xăng, dầu, gas mini, cồn hoặc hóa chất dễ cháy trong khu vực kinh doanh thông thường làm tăng đáng kể nguy cơ cháy lan trên diện rộng.
Cách khắc phục: Di dời toàn bộ các mặt hàng nguy hiểm sang khu vực riêng được thiết kế đáp ứng yêu cầu an toàn, đồng thời quản lý chặt số lượng và điều kiện bảo quản.
Lỗi 5: Chưa kết nối thiết bị truyền tin báo cháy
Sau khi các quy định mới có hiệu lực, nhiều cơ sở vẫn chưa triển khai kết nối thiết bị truyền tin báo cháy theo đúng lộ trình quy định.
Cách khắc phục: Chủ động liên hệ đơn vị cung cấp giải pháp truyền tin báo cháy để lắp đặt, cấu hình và đăng ký kết nối với hệ thống quản lý theo đúng thời hạn pháp luật quy định.
PCCC Ngày Đêm tư vấn và triển khai giải pháp PCCC cho siêu thị, TTTM
PCCC Ngày Đêm là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế, thi công, bảo trì và kiểm định hệ thống phòng cháy chữa cháy cho chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, nhà xưởng và các công trình dân dụng, công nghiệp. Đội ngũ kỹ sư luôn cập nhật các quy chuẩn, tiêu chuẩn mới nhất để đưa ra giải pháp phù hợp với từng loại hình công trình.
Chúng tôi cung cấp dịch vụ khảo sát thực tế, lập hồ sơ thẩm duyệt, thi công hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động, bảo trì định kỳ, kiểm tra truyền tin báo cháy và hỗ trợ nghiệm thu theo đúng quy định hiện hành. Mọi hạng mục đều được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, tối ưu chi phí và bảo đảm tiến độ. Nếu doanh nghiệp cần tư vấn thiết kế, thi công, bảo trì PCCC liên hệ ngay với PCCC Ngày Đêm để được khảo sát và tư vấn giải pháp phù hợp.
