Sân bay là tổ hợp công trình có quy mô lớn, mật độ người cao và nhiều khu vực chức năng đặc thù. Nhà ga hành khách, sân đỗ, khu kỹ thuật hay kho nhiên liệu đều có đặc điểm vận hành và nguy cơ cháy khác nhau.
Vì vậy, thiết kế PCCC sân bay không thể áp dụng nguyên mẫu giải pháp của công trình thông thường. Phương án phải được tính toán theo từng khu vực, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về PCCC và đặc thù khai thác hàng không.
Điểm khác biệt của công trình sân bay so với dự án PCCC thông thường
Sân bay không phải một công trình đơn lẻ mà là tổ hợp nhiều khu vực có chức năng khác nhau. Nhà ga tập trung đông người, sân đỗ liên quan đến tàu bay và phương tiện mặt đất, trong khi kho nhiên liệu và khu kỹ thuật lại tiềm ẩn các nguồn cháy đặc thù. Vì vậy, mỗi khu vực cần được đánh giá riêng khi triển khai phương án và thiết kế PCCC.
Một điểm khác biệt quan trọng là sân bay thường hoạt động liên tục và có yêu cầu kiểm soát vận hành chặt chẽ. Phương án PCCC không chỉ cần đáp ứng khả năng phát hiện, cảnh báo, chữa cháy và thoát nạn. Giải pháp còn phải hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và bảo đảm an toàn cho hành khách, nhân viên, tàu bay và phương tiện trong khu vực.
Do đó, thiết kế PCCC cho sân bay đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể ngay từ đầu. Các giải pháp về ngăn cháy, thoát nạn, báo cháy, chữa cháy và tiếp cận phục vụ cứu nạn phải được phối hợp với kiến trúc và hệ thống kỹ thuật của từng khu vực. Đây cũng là lý do dự án sân bay cần công ty tư vấn thiết kế PCCC có khả năng xử lý đồng thời yêu cầu PCCC và đặc thù của công trình hàng không.
Năng lực bắt buộc của đơn vị thiết kế PCCC cho công trình hàng không
Từ những đặc thù trên, việc lựa chọn đơn vị thiết kế cần được xem xét kỹ ngay từ đầu. Không chỉ cần chuyên môn về PCCC, đơn vị tư vấn còn phải hiểu quy trình hàng không và khả năng phối hợp trong dự án quy mô lớn.
Am hiểu song song tiêu chuẩn dân dụng và chuyên ngành hàng không
Với công trình sân bay, đơn vị thiết kế phải xác định đúng quy chuẩn áp dụng cho từng hạng mục. Trong nhóm quy định về an toàn cháy cho nhà và công trình, QCVN 06:2022/BXD là quy chuẩn được ban hành kèm Thông tư 06/2022/TT-BXD ngày 30/11/2022. Quy chuẩn này được Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD, ban hành kèm Thông tư 09/2023/TT-BXD ngày 16/10/2023 và có hiệu lực từ ngày 01/12/2023.
Điểm cần lưu ý là Sửa đổi 1:2023 không thay thế toàn bộ QCVN 06:2022/BXD. Văn bản này chỉ sửa đổi, bổ sung một số nội dung; những nội dung không được sửa đổi vẫn tiếp tục áp dụng theo QCVN 06:2022/BXD. Vì vậy, đơn vị thiết kế phải đối chiếu đồng thời bản gốc và phần sửa đổi khi xác định yêu cầu PCCC cho hạng mục thuộc phạm vi áp dụng.
Bên cạnh quy chuẩn xây dựng, dự án còn phải xem xét các quy định và tiêu chuẩn chuyên ngành hàng không tương ứng với từng khu vực. Đây là năng lực quan trọng để phân biệt yêu cầu của nhà ga, sân đỗ, khu kỹ thuật và các hạng mục đặc thù, thay vì áp dụng một hệ tiêu chuẩn giống nhau cho toàn bộ sân bay.
Kinh nghiệm quy trình phê duyệt nhiều cấp
Hồ sơ PCCC sân bay phải được kiểm tra và thẩm định chặt chẽ do công trình có quy mô lớn, nhiều khu vực đặc thù và liên quan trực tiếp đến an toàn hàng không. Tùy hạng mục, quy mô và tính chất dự án, hồ sơ có thể thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên môn về xây dựng hoặc cơ quan Công an theo quy định hiện hành.
Với những dự án, hạng mục thuộc thẩm quyền cấp trung ương, yêu cầu đối với hồ sơ càng cao. Nội dung thiết kế phải được rà soát kỹ về căn cứ pháp lý, tiêu chuẩn áp dụng, giải pháp kỹ thuật và sự phù hợp với điều kiện khai thác thực tế.
Do đó, đơn vị thiết kế cần có kinh nghiệm xử lý hồ sơ qua nhiều cấp thẩm định. Khi phát sinh yêu cầu bổ sung hoặc điều chỉnh, đơn vị phải rà soát đồng bộ bản vẽ và thuyết minh. Cách xử lý này giúp hạn chế việc sửa đổi nhiều lần và tránh phát sinh mâu thuẫn giữa các bộ môn.
Khả năng phối hợp với đơn vị khai thác cảng hàng không
Thiết kế PCCC sân bay phải phù hợp với cách công trình được vận hành thực tế. Đơn vị khai thác nắm rõ phạm vi hoạt động, tuyến di chuyển, khu vực hạn chế và những yêu cầu cần duy trì trong quá trình khai thác. Vì vậy, các thông tin này cần được đưa vào phương án thiết kế ngay từ đầu.
Đơn vị thiết kế phải có khả năng trao đổi với đơn vị khai thác về vị trí thiết bị PCCC, tuyến đường tiếp cận, khu vực bố trí phương tiện chữa cháy và phương án xử lý khi có sự cố. Với sân bay đang hoạt động, giải pháp còn phải hạn chế ảnh hưởng đến luồng hành khách, hoạt động của tàu bay và các khu vực khai thác liên tục.
Sự phối hợp này đặc biệt quan trọng với dự án cải tạo, mở rộng hoặc thi công trong khu vực đang khai thác. Phương án PCCC cần bảo đảm an toàn trong cả giai đoạn thi công và vận hành sau khi hoàn thành. Đây là năng lực thực tế mà một đơn vị chỉ có kinh nghiệm thiết kế công trình dân dụng khó đáp ứng đầy đủ.
Năng lực thuyết minh khi xin áp chuẩn thay thế
Một số hạng mục đặc thù của sân bay có thể phát sinh giải pháp chưa được quy định đầy đủ trong tiêu chuẩn trong nước. Khi đó, đơn vị thiết kế phải xác định rõ cơ sở pháp lý, tiêu chuẩn tham chiếu và phạm vi áp dụng trước khi đề xuất phương án thay thế.
Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất là một ví dụ thực tế. Trong quá trình thiết kế, dự án đề xuất áp dụng NFPA 5000 của Hoa Kỳ cho giải pháp bảo vệ chống cháy kết cấu thép giàn mái nhà ga. Bộ Xây dựng đã xem xét và cho rằng việc áp dụng điều khoản 7.2.3.2.8 của NFPA 5000 cho đặc điểm mái cao của nhà ga là phù hợp, đồng thời yêu cầu có tính toán mô phỏng nguy cơ cháy để đánh giá ảnh hưởng đến kết cấu mái.
Trường hợp này cho thấy việc áp dụng tiêu chuẩn thay thế không thể chỉ ghi tên tiêu chuẩn vào hồ sơ. Đơn vị tư vấn phải giải thích được vì sao giải pháp được lựa chọn, áp dụng cho nội dung nào và đáp ứng yêu cầu an toàn ra sao. Các giải pháp được lựa chọn còn phải được cơ quan có thẩm quyền về PCCC xem xét, thẩm duyệt theo quy định.
Phạm vi thiết kế PCCC theo từng khu vực chức năng của sân bay
Mỗi khu vực trong sân bay có công năng, mật độ người và nguồn nguy hiểm cháy khác nhau. Vì vậy, thiết kế PCCC phải được xây dựng theo đặc điểm khai thác của từng khu vực, thay vì sử dụng một phương án chung cho toàn bộ công trình.
Khu vực nhà ga hành khách
Nhà ga là nơi tập trung lượng lớn hành khách, nhân viên và các hoạt động thương mại. Không gian bên trong thường có sảnh rộng, khu làm thủ tục, kiểm tra an ninh, phòng chờ, cửa hàng và khu dịch vụ. Khi xảy ra cháy, lượng người đông và luồng di chuyển phức tạp có thể làm tăng nguy cơ ùn tắc khi thoát nạn.
Do đó, thiết kế PCCC cần ưu tiên phát hiện và cảnh báo cháy sớm, tổ chức lối thoát nạn rõ ràng và kiểm soát khói tại các không gian lớn. Phương án cũng phải tính đến việc phân khoang cháy, bố trí thiết bị chữa cháy và đảm bảo khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy.
Đặc biệt, khu vực có trần cao hoặc không gian thông tầng cần được tính toán phù hợp với đặc điểm kiến trúc. Vị trí đầu báo, thiết bị chữa cháy, giải pháp hút và kiểm soát khói phải được phối hợp với hệ thống cơ điện để không tạo điểm mù trong quá trình vận hành.
Khu bay và sân đỗ tàu bay
Khu bay và sân đỗ có đặc điểm khác hoàn toàn nhà ga vì liên quan trực tiếp đến tàu bay, phương tiện phục vụ mặt đất và hoạt động khai thác ngoài trời. Khu vực này có thể xuất hiện nhiên liệu, dầu mỡ, thiết bị mặt đất và nhiều phương tiện hoạt động đồng thời. Vì vậy, nguy cơ cháy không chỉ đến từ hệ thống điện mà còn gắn với hoạt động phục vụ tàu bay.
Thiết kế PCCC cần dựa trên phạm vi sân đỗ, vị trí tàu bay, tuyến di chuyển của phương tiện và khả năng tiếp cận khi xảy ra sự cố. Các vị trí bố trí thiết bị, nguồn nước chữa cháy và đường tiếp cận phải được tính toán để không cản trở hoạt động khai thác nhưng vẫn đảm bảo khả năng xử lý sự cố.
Với khu vực có nguy cơ cháy liên quan đến nhiên liệu, phương án chữa cháy cần được lựa chọn theo đúng tính chất đám cháy. Đồng thời, thiết kế phải có sự phối hợp với quy trình khai thác sân bay để bảo đảm việc chữa cháy và cứu nạn có thể triển khai nhanh khi phát sinh sự cố.
Kho nhiên liệu và khu kỹ thuật bảo dưỡng
Kho nhiên liệu là khu vực có mức độ nguy hiểm cháy cao do liên quan đến nhiên liệu dễ cháy và các hoạt động tiếp nhận, lưu trữ hoặc cấp phát. Trong khi đó, khu kỹ thuật bảo dưỡng có thể tập trung máy móc, thiết bị điện, dầu mỡ và các công việc sửa chữa. Đặc điểm này khiến phương án PCCC phải được xây dựng theo từng loại nguy cơ cụ thể.
Với kho nhiên liệu, thiết kế cần chú trọng phân khu an toàn, kiểm soát nguồn gây cháy và lựa chọn giải pháp chữa cháy phù hợp với loại nhiên liệu được lưu trữ. Các yêu cầu về khoảng cách an toàn, tiếp cận chữa cháy và kiểm soát sự cố tràn nhiên liệu cũng cần được xem xét trong tổng thể phương án.
Đối với khu bảo dưỡng, thiết kế phải tính đến các khu vực sửa chữa, thiết bị điện và hoạt động có khả năng phát sinh nhiệt hoặc tia lửa. Hệ thống báo cháy, chữa cháy, thông gió và ngăn cháy cần được bố trí theo công năng từng khu vực, đồng thời hạn chế khả năng cháy lan sang các hạng mục lân cận.
Hồ sơ và thủ tục cần chuẩn bị khi công trình chịu từ 2 tầng quy định trở lên
Hồ sơ thiết kế PCCC sân bay cần được lập theo từng khu vực chức năng, thay vì sử dụng một phương án chung. Các thành phần chính gồm:
- Bản vẽ kỹ thuật: Thể hiện riêng giải pháp PCCC cho nhà ga, khu bay, kho nhiên liệu và khu kỹ thuật.
- Thuyết minh giải pháp: Làm rõ nguy cơ cháy, căn cứ áp dụng và giải pháp phù hợp với đặc điểm từng khu vực.
- Hồ sơ tính toán, tài liệu kỹ thuật và dự toán: Bổ sung theo yêu cầu của từng hạng mục và phạm vi thiết kế.
Với hạng mục đặc biệt, hồ sơ cần có luận cứ kỹ thuật rõ ràng nếu đề xuất áp dụng tiêu chuẩn bổ sung hoặc giải pháp thay thế. Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất là một trường hợp thực tế, khi dự án phải thuyết minh cơ sở áp dụng tiêu chuẩn PCCC nước ngoài cho một số giải pháp đặc thù.
Ngoài yêu cầu về thành phần hồ sơ, cần xác định đúng đối tượng và thẩm quyền thẩm định PCCC theo quy mô từng hạng mục. Với sân bay quy mô lớn, hồ sơ thường có yêu cầu cao về căn cứ pháp lý, giải pháp kỹ thuật và khả năng giải trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu làm rõ.
Vì sao thiết kế PCCC sân bay cần đơn vị có kinh nghiệm thực tế, không chỉ lý thuyết?
Công trình sân bay đòi hỏi đơn vị thiết kế xử lý đồng thời quy chuẩn dân dụng và quy định chuyên ngành hàng không trong cùng một hồ sơ. Nắm lý thuyết quy chuẩn không đủ để phối hợp thực tế giữa đơn vị thiết kế, đơn vị khai thác cảng hàng không, và cơ quan thẩm duyệt qua nhiều vòng phê duyệt.
PCCC Ngày Đêm có 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế và thi công hệ thống PCCC, với hơn 10.000 dự án đã hoàn thành trên toàn quốc. Đội ngũ hơn 100 kỹ sư có chứng chỉ hành nghề trực tiếp tham gia các dự án có quy mô và diện tích sàn lớn, tương tự cấp độ công trình sân bay. Kinh nghiệm làm việc với khách hàng thuộc nhóm công trình đặc thù như bệnh viện, khu công nghiệp, và tổ chức tài chính hỗ trợ trực tiếp cho năng lực xử lý hồ sơ nhiều tầng quy định.
Khách hàng thi công trọn gói hệ thống PCCC cùng PCCC Ngày Đêm nhận bản vẽ thiết kế miễn phí, giảm chi phí đầu tư ban đầu cho giai đoạn lập hồ sơ. Liên hệ hotline 0919.29.7776 để được tư vấn phương án thiết kế PCCC phù hợp với công trình sân bay.
Câu hỏi thường gặp về thiết kế PCCC sân bay
Công trình sân bay có bắt buộc thẩm duyệt PCCC không?
Có. Công trình sân bay thuộc danh mục bắt buộc thẩm định thiết kế PCCC theo Phụ lục III, Nghị định 105/2025/NĐ-CP, áp dụng cho nhà ga, nhà kỹ thuật máy bay, và đài kiểm soát không lưu có diện tích sàn từ 3.000m² trở lên.
Đơn vị nào có thẩm quyền thẩm duyệt PCCC cho sân bay?
Thẩm quyền chia theo nội dung thẩm định, không giao trọn gói một cơ quan. Cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định tổng thể công trình thuộc Phụ lục III, còn cơ quan công an thẩm định riêng các nội dung PCCC theo QCVN 06:2022/BXD.
Có được áp dụng tiêu chuẩn PCCC nước ngoài cho công trình sân bay tại Việt Nam không?
Có, trong trường hợp cụ thể có thuyết minh kỹ thuật được cơ quan thẩm quyền chấp thuận. Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất là ví dụ thực tế, được Bộ Xây dựng chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn Singapore SCDF 2018 cho thang thoát nạn.
Thiết kế PCCC cho nhà ga và khu bay có dùng chung một hồ sơ không?
Không. Nhà ga áp dụng QCVN 06:2022/BXD theo quy chuẩn dân dụng, khu bay áp dụng Thông tư 29/2021/TT-BGTVT theo quy định chuyên ngành hàng không, nên hồ sơ tách riêng theo từng khu vực chức năng dù cùng một dự án.
Thời gian thẩm duyệt thiết kế PCCC cho công trình sân bay mất bao lâu?
Không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, áp dụng cho công trình thuộc dự án quan trọng quốc gia hoặc dự án nhóm A theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Chi phí thiết kế PCCC cho công trình sân bay được tính như thế nào?
Chi phí phụ thuộc diện tích sàn, số khu vực chức năng, và mức độ phức tạp khi đáp ứng đồng thời quy chuẩn dân dụng và chuyên ngành hàng không. Liên hệ hotline 0919.29.7776 để nhận báo giá cụ thể theo hồ sơ dự án.
Thiết kế PCCC sân bay cần được xây dựng theo đặc điểm của từng khu vực và yêu cầu khai thác thực tế. Từ nhà ga, khu bay đến kho nhiên liệu, mỗi hạng mục đều cần giải pháp PCCC phù hợp, đồng bộ và có cơ sở kỹ thuật rõ ràng.
Với kinh nghiệm triển khai hồ sơ PCCC cho nhiều loại hình công trình, PCCC Ngày Đêm tập trung khảo sát mặt bằng và xây dựng phương án theo từng hạng mục cụ thể. Liên hệ PCCC Ngày Đêm để được tư vấn và triển khai giải pháp PCCC phù hợp cho dự án.
